Тайландта қыстаған қазақ: виза машақаты, Бангкоктағы тіршілік

Сәлем! Менің есімім — Дархан Шарипов, Алматыда тұрамын. Мен былтыр желтоқсанда Тайланд астанасы Бангкокқа көшіп барып, қыста сонда болдым. Сәуірде елге оралдым. Бұл мақалада DTV визасын қалай алғанымды және Бангкокта тұрудың қандай артық-кем тұстары бар екенін айтып беремін.

Виза алу оңай емес

Тайландқа бұдан бұрын алғаш рет 2018 жылы барғанмын. Сол сапардан кейін бұл ел есімнен кетпей қойды. Ауа райы, көшедегі өмір, тағамдары, адамдардың ашықтығы қатты ұнады. Тек былтыр достарыммен осында екі аптаға демалысқа келгенде, «Бангкокта ұзақ уақыт тұрып көрсем қалай болады?» деген ой келді. Сөйтіп Қазақстанға орала сала ұзақ сапарға дайындалып, амалдарын ойластыра бастадым.

Тайландқа ұзақ уақытқа көшіп барғысы келетіндерге бірнеше түрлі виза бар. Ең танымалы — DTV (Destination Thailand Visa), яғни цифрлық көшпенділерге арналған виза. Бұл онлайн жұмыс істейтін адамдарға беріледі. Одан бөлек студенттік виза бар — оны тай тілін оқу не жергілікті курстарға қатысу арқылы алады. Кейбіреулер туристік визамен келіп, «визаран» жасап жүре береді. Ал қысқа мерзімге баратын қазақстандықтарға визаның қажеті жоқ, олар елде 30 күн визасыз жүре алады.

Мен бес жылға берілетін DTV визасын алдым. Тек әр алты ай сайын елден шығып, қайта кіру керек. Оны «визаран» дейді. Визаға тапсырарда Тайландтың Сыртқы істер министрлігінің ресми сайты арқылы онлайн өтініш жіберіп, шамамен бір айда жауап алдым. Визаның өзі 400 USD (шамамен 182 мың KZT) доллар тұрады. 

Визаға тапсырарда сіздің қашықтан жұмыс істейтініңізді растайтын дәлелдер керек. Өзім жұмыс берушінің ресми бланкіндегі «қашықтан істейтін қызметкер» деген анықтамасын алып, соны өткіздім. Ал сіз бизнес оунер, яғни кәсіпкер болсаңыз, компанияңыздың мемлекеттік тіркеу құжатын өткізе аласыз.

Бұл визаны алу үшін банк шотыңызда қомақты қаражат болуы керек. Яғни, кемінде 500 мың THB (шамамен 7 млн KZT) жатуға тиіс. Көп жағдайда елшіліктер кейінгі 3–6 айдағы банк шотының үзінді көшірмесін сұрап, ақшаның шотта тұрақты жатқан-жатпағанын тексереді. Оған қоса табысыңыз онлайн жұмыс арқылы келуі қажет. Бұл визамен Тайландтағы жергілікті компанияларда жұмыс істеуге тыйым салынған. 

Жергілікті карта мен тіркеу мәселесі

Тайландта жергілікті карта ашпадым, Қазақстанның карталарын қолдандым, өйткені оның қажеті болмады. Жалпы Бангкокта картамен төлеу кең таралған, бірақ көшедегі шағын дүкендер мен базарларда қолма-қол ақша әлі де жиі қолданылады. Өзіммен бірге «картамды жоғалтып алсам, керек болады» деп қолма-қол ақша алып бардым, бірақ тай батына оның аз ғана мөлшерін ауыстырдым. Пхукетте көбіне қолма-қол ақша сұрайды деп естідім.

Тайландта 90 күннен астам уақытқа қалсаңыз, тұрғылықты жеріңізді тіркелуіңіз керек. Ол қиын емес, пәтер иесі онлайн тапсырады (ТМ30). Бірақ міндетті түрде ТМ30-дан соң көші-қон мекемесіне барып тіркеу жасау керек (ТМ47), сол жерде паспортқа штамп қойып береді.

Мемлекеттік қызмет көрсету жағы Қазақстаннан әлдеқайда баяу көрінді. Бір рет көші-қон мекемесіне барғанымда бес сағат кезекте тұрдым, кезек деген қырғын болды. Мүмкін адам көп болған соң солай болған шығар. Сондайда Kaspi мен eGov-тың қадірін түсінесің.

Интернеті мен медицинасы

Қашықтан жұмыс істегенге Бангкок өте жайлы екен. Интернет жақсы, сапалы істейді. Starbucks-та сияқты шағын кофеханаларда күні бойы компьютермен отырған экспаттарды жиі көресің. Мен де көбіне кофейняларда, үйде отырып жұмыс істедім. Бангкок кейінгі жылдары Оңтүстік-Шығыс Азиядағы цифрлық көшпенділер көп жиналатын қалалардың біріне айналды.

Сақтандыру полисін Қазақстанда жасаттым, бірақ ол тек оқыс оқиға болған жағдайда ғана қолдануға болатын еді, жай ғана медициналық тексерістен (чек-ап) өтуге келмейді. Мен тексерістен өту үшін өз ақшамды бөлек төледім. Тайланд медициналық туризммен танымал деп естідім, бірақ мен барған клиника арзан болмады. Үйіме жақын тұрған, орталықтағы емханалардың бірін таңдап, оған жазылған пікірлерді мұқият оқып, сенімді дегенін таңдадым. Толық чек-апқа 700 мың теңгедей төледім. 

Дегенмен қызмет көрсету деңгейі жоғары — анализді 1 күннің ішінде дайындап берді, толық медициналық тексерістен өттім. Дәрі-дәрмек бізден қымбатырақ болып көрінді, аналогтары бар, бірақ ол жерде маркетингтік БАД-тар көп тараған.

Сіз Aviasales.kz-тің желідегі парақтарына жазыласыз, ал біз сізге рақмет айтамыз. Ок па?

Telegram

Instagram

Бетон қала, қауіпті көше

• 
• 
• 

Турист ретінде 2 аптаға келгеннің және бұл қалада ұзақ тұрғанның арасы жер мен көктей. Демалыста жүргенде бәрі әдемі көрінеді. Ал ұзақ тұрған кезде қаланың шынайы келбетін көріп, оның тұрмысын, мәдениетін, әдет-ғұрпын, дінін біліп, тану ерекше тәжірибе береді. Көп үміт артпадым, жай ғана жаңа тәжірибе ретінде қарастырдым.

Бангкокта қайда барсаң да — құжынаған адам. Бір қалада шамамен 10 миллион халық тұрады. Алғашында адам нөпірі шаршатады, бірақ уақыт өте келе оған үйренесің.

Тайландта мені көбісі тай азаматы деп ойлады, себебі қазақтардың сырт келбеті оларға ұқсайды екен. Дүкенде, көшеде тай тілінде сұрақ қойып, кейіннен менің тай емес екенімді түсінгенде таңғалған адамдар болды. 

Тек ағылшын тілін білсеңіз де, қиналмайсыз. Тайланд туристік ел болғандықтан, ағылшын тілі кең таралған. Күнделікті тірлікте бірдеңе сатып алу үшін жай ғана бірнеше сөйлем үйреніп алсаң жеткілікті. Әрине, тай тілінде амандасу, рақмет айту — база. Тай тілін аздап оқыдым, бірақ оңай тіл емес екен.

• 
• 

Алматының салқын самалына, таулы әрі жинақы атмосферасына үйренген адамға Бангкоктың «бетон джунглиі» алғашқыда жайсыздау. Алматының көктемі, жазы мен күздің басы жайлы уақыт қой, ал қыста Алматы сұрқай, көңілсіз қалаға айналып кетеді. Бангкокта қарашадан ақпанға дейін күн райы өте жайлы. Бірақ кейін аптап ыстық басталады. Қала түгел бетон болғандықтан, бетон қызып, күн ысығанда шыжғырып жібереді. Мамырда жаңбыр маусымы басталады, ылғалдылық 80-90 пайызға дейін жетеді екен.

Қала ішінде көбіне BTS пен MRT метро желілерін қолдандым. Өте ыңғайлы, кез келген жерге жетіп алуға болады. Мәшинемен жүрген тиімсіз, көшелерде көлік кептеліп тұрады. Кейде байк-таксимен жүремін — арзан әрі тез (бірақ қауіпті). Мұнда жол ережесін елемейтін жүргізуші өте көп, көлік апатына түсіп қалуың мүмкін. Алматыдағы жүргізушілердің өте ұқыпты екенін, көпшілігі ережелерді бұзбайтынын және жаяу жүргіншілер жолағынан өткізетінін осында келіп түсіндім.

Метродағы жолақы бағасы қанша станция жүретініңізге байланысты. Мысалы, бір-екі станция ғана жүрсеңіз, ең төменгі жолақы 17 THB (шамамен 233 KZT) басталады, ал соңғы станцияларға дейін ұзақ жүрсеңіз, ол 45–65 THB (шамамен 616–890 KZT) дейін жетуі мүмкін. Күніне өте көп жүретін болсаңыз, 150 THB (шамамен 2 053 KZT) күні бойы шектеусіз мінетін арнайы талон алған тиімді. Жол ақысын станциядан бір реттік билет алып не Rabbit сияқты жергілікті карталармен төлеуге болады.

Автобустағы жолкіре бағасы да қанша аялдама жүретініңізге байланысты өзгереді. Мысалы, бір аялдама жүрсеңіз, ең төменгі жолақы 15 THB (шамамен 205 KZT) басталады, ал 3–4 аялдамадан кейін ол 500 теңгеге дейін жетуі мүмкін. Таксидің жол ақысы 35 THB (шамамен 479 KZT) басталып, әр шақырым сайын ақы қосылады. Сапардың ұзақтығына қарай орта есеппен 80–200 THB (шамамен 1 095–2 738 KZT) аралығында шығады. Кептеліс кезінде не ақылы жолдармен жүргенде ақысы бұдан біраз қымбат болады.

Пәтерді қайдан жалдаған дұрыс?

• 
• 
• 

Бангкокта көп адам «кондо» деп аталатын кондоминиумдарда тұрады. Бұл — бірнеше пәтерден тұратын заманауи тұрғын үй кешендері. Мен тұрған барлық кондоминиумда бассейн, спортзал, коворкинг, кір жуатын бөлме секілді ортақ инфрақұрылым болды. Бірақ олардың деңгейі әртүрлі: кейбір пәтерлерде үйдің алдында бассейн болса, кейбір пәтерде кондоның төбесінде орналасқан. Кешке сол жерден қаланың шамдарына қарап отырғанның өзі ерекше атмосфера береді.

Көшіп келгелі өзім төрт пәтер ауыстырдым. Әдейі солай істедім, қаланың әр ауданында тұрып көргім келді. Негізінен орталық жақта тұрдым. Пәтерлерді Booking пен Airbnb арқылы жалдадым. Тек үйреншікті сайттарды қолдандым, әйтпесе басқа да пәтер жалдау сайттары бар. Booking арқылы жалдасаң коммуналдық қызмет ақысын төлемейсің, ал Airbnb коммуналдық қызметке бөлек ақша алуы мүмкін.

Мен үш ауданда тұрдым. Silom — нағыз орталық, көңіл көтеру орындары өте көп, шу көп. Sukhumvit те сондай: барлар мен қонақүйлер көп, тым шулы, туристік аудан. Өзіме сол жағы ыңғайсыз болды. Ал Siam ауданы ұнады, біршама тыныш, маңайда ірі сауда орталықтары да көп. Жергілікті сайттардан пәтерді арзанға табуға болады, бірақ өзім ол сайттардың интерфейсін түсінбедім. Сол үшін Booking арқылы қарадым. Әдетте жалға берілетін пәтерлердің ішінде барлық жиһазы болады. 

Тайландта пәтер жалдау бағасы ең алдымен ауданға, содан кейін келісімшарт мерзіміне байланысты. Мысалы, қаладағы Sukhumvit, Silom немесе Sathorn сияқты орталық аудандарында бір бөлмелі кондо жалдау айына 20–35 мың THB (шамамен 274–479 мың KZT) дейін жетуі мүмкін. Ал On Nut немесе қала шетіне қарай орналасқан басқа аудандарда дәл сондай пәтерді 10–18 мың THB (шамамен 137–246 мың KZT) таба аласыз. 

Кішкене алшақ аудандардан жалдасаң не бірден 1 жылға, не болмаса кем дегенде 6 айға келісімшарт жасассаң, бұдан да арзан нұсқаларды табуға болады. 

Тамақ пен бағалар

• 
• 

Бангкоктағы тағамдар бүкіл Тайландты тануға мүмкіндік береді. Қалада елдің әр аймағынан келген ұлттық тағамдарды да, көрші елдердің асханасын да оңай табуға болады. Мұнда көшедегі тамақ мәдениеті жақсы дамыған. Адамдар таңғы асты да, кешкі асты да көшедегі арбалардан немесе шағын кафелерден ішіп-жейді.

Кешке қарай тұтас көшелер тамақ базарына айналады: бір жерде wok-та кеспе қуырып жатса, екінші жерде манго қосылған күріш немесе том-ям сатып тұрады. Қалада тәулік бойы ашық орындар көп болғандықтан, түн ортасында да ыстық тамақ табу қиын емес. 

Мен де тамақты көбіне көшеден ішіп жүрдім немесе 7-Eleven дүкенінен дайын тамақ аламын. Тайландта 2025 жылы дефляция тіркелген. Яғни тауарлар мен қызметтердің жалпы бағасы төмендеген. Азық-түлік бағасы жалпы Алматыдан қымбат емес, Қазақстанмен салыстырғанда аса үлкен айырмашылық жоқ.

Мысалы, бір литр сүт 25–60 THB (шамамен 342–821 KZT) тұрады, нан шамамен 15–40 THB (шамамен 205–548 KZT), ал 12 жұмыртқа 60–90 THB (шамамен 821–1 232 KZT) аралығында. Картоп пен пияздың келісі 30–60 THB (шамамен 411–821 KZT) шамасында. Әсіресе дайын тамақ арзан: тауық қосылған күрішті немесе түрлі сэндвичтерді 35–60 THB (шамамен 479–821 KZT) аласыз. Сүт, күріш, сүзбе сияқты өнімдерді молынан табасыз, дүкенде бізге таныс емес тағамдар өте көп.

Жалпы мұнда қалаған тамағыңды тауып аласың. Бірақ бір күні ауған кафесінен палау жеп отырып, қазақы дәмді қатты сағынғанымды түсіндім. Алматыдағы пәтерімді, мысықтарымды қатты сағындым.

Бангкокта бір ай тұрғанға қанша керек? 

Әр айдың шығыны әртүрлі болды. Мысалы, қаңтарда Тайландта мерекелер мен түрлі іс-шаралар өте көп өткендіктен, мен де көп қыдырып, барға да, мейрамханаға да, спаға да барып, біраз ақша жұмсадым. Ал ақпанда шығын біраз азайды: азық-түлікке 170 мың теңге кетіріп, сырттағы жүріс-тұрысқа бар-жоғы 98 мың теңге жұмсадым. Жалпы фрилансерге айына 600–700 мың теңге төңірегіндегі ақша емін-еркін өмір сүруге толық жетеді деп ойлаймын. Үнемдеп ұстасаң, бұдан да аз ақшаны жеткізуге болады. 

Дарханның қаңтардағы шығын кестесі

Жергілікті ерекшеліктер

Мені бұл елде ең қатты таңғалдырған нәрсе — тай халқының өмірге деген көзқарасы болды. Оларда «сабай-сабай» деген түсінік бар. Аудармасы «ешқайда асықпа», «қатты уайымдама», «осы сәтпен өмір сүр» дегенге келеді. Мұны буддизмнің әсері деп ойлаймын. Буддизм еш нәрсеге қуанышқа да, қайғыға да қатты берілме деп үйретеді. Себебі кез келген нәрсеге байлану жанның қиналуына алып келеді. Тайлар эмоцияға аса берілмейді, сабырлы, ешқайда асықпайтын халық екен.

Бірақ Тайландқа келмес бұрын жергілікті заңдар мен тыйымдарды қарап шығу керек. Мысалы, электронды темекі, айкос, кальянға қатаң тыйым салынған. Айыппұл сомасы өте үлкен, тіпті түрмеге қамалуың мүмкін. Есірткіге қарсы заңы да қатал, бірақ марихуана заңдастырылған.

Тайландта монархияға, елде патша тұлғасына деген табынушылық бар, оның суреттерін көптеген мемлекеттік мекемеден көруге болады. Оның образы туралы түрлі мифтер мемлекеттік насихаттың жұмысы және соның әсерінен осындай жағдай қалыптасты деп ойлаймын. Монархияға қатысты мәселелерге өте сақ қарау керек. Патшаға құрмет зор. Қысқаша айтқанда, шаңыраққа қарап жүру керек.

Оң-теріс тұстары

Демалыс күндері қала сыртына шығу қиын емес. Паттайя Бангкоктан алыс емес, автобуспен жетуге болады, ол теңіз жағасында орналасқан. Ал Пхукетке бару үшін ұшақпен ұшуға тура келеді. Ішкі ұшақ рейстері арзан. Бірақ Пхукет туристік арал болғандықтан, ол жақта тауар мен қызмет бағалары күрт қымбаттау болады.

Үлкен қаланың бір минусы — ыстық климат пен кей аудандардағы тазалық мәселесі. Қала кейбір жерлерде кішігірім лас, қоқыс далада тұруы мүмкін. Ыстық климат болғандықтан, қоқысты тез тазаламаса, ол сасиды, иісі шығады екен. Кей жерлерде добалдай егеуқұйрықтар мен тарақандарды жиі көресің, соған үйренген қиын болды. 

Бангкокқа ұзақ уақытқа көшіп келе жатқан қазақстандықтарға берер кеңесім: барлығын мұқият жоспарлаңыздар, форс-мажор жағдайларға болып қалса деп, артық ақшаңыз болуы керек.

Ал Бангкоктың бүкіл кемшілігін ұмыттырып жіберетін ең үлкен артықшылығы — мұнда еш жалықпайсың, ішің пыспайды, баратын жер көп. Тіпті бір жыл тұрсаң да тың жерлер, жаңа қызық табылады, оның бәрін ешқашан көріп бітпейсің. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдарды көріп, әр жолы жаңа адамдармен танысасың, дос, махаббат іздесең табасың. Сонда тұратын достарымның арқасында жергілікті жастармен де, әлемнің түкпір-түкпірінен келген шетелдіктермен де барынша еркін араластым. ТМД елдерінен келгендер арасында әсіресе ресейліктер көп болды. Өзім алдағы қыста тағы барамын деп жоспарлап отырмын.