Қазақстан ішінде қауіпсіз саяхаттау жолдары: маңызды ақыл-кеңес
Пәтерге кіргенде неге видео түсіріп алу керек және 112-ден келген SMS-ті неге елемей қоюға болмайды?
Өз еліңде саяхаттағанда қауіп аз сияқты көрінеді. Айналаңдағы адамдар өзің білетін тілде сөйлейді, телефоныңда банк қосымшалары, жеке куәлігің мен жақындарыңның нөмірлері бар. Бірақ сақтықта қорлық жоқ. Қалалар арасындағы ұзақ жол, күн райының күрт өзгеруі мен пәтер жалға беретін алаяқтар демалысыңыздың шырқын бұзуы мүмкін.
Қазақстанда қалай қауіпсіз әрі жайлы саяхаттауға болады? Жолға шығарда нені тексеріп алу керек, пәтер жалдағанда қалай алданып қалмауға болады? Пайдалы кеңестерді топтап шықтық.
Баратын қалаңызға қалай жеткен дұрыс?
Алдымен көлік таңдап алайық. Қазақстанның көп өңіріне ұшақпен тез жетуге болады. Ал жол бойындағы дәмханаларға тоқтап, айналаны тамашалап, асықпай саяхаттаған ұнаса, машина не пойыз таңдауға болады.
Машинамен
Кейде өз машинаңа отырып, көрші қалаға тартып кеткің келеді. Бірақ жолға шығар алдында мына төрт нәрсені ескеріңіз.
- Машинаны толық тексертіп алыңыз. Жолға шығар алдында жүріс бөлігін, тежегіш пен салқындату жүйесін тексертіп алыңыз. Далада, әсіресе аптап ыстықта не қақаған аязда машина бұзылса, өміріңізге қауіп төнуі мүмкін.
- Бактың жартысынан көбі бензин толып тұрсын. Жанармай таусылатынын көрсететін белгі жанғанша күтпеңіз. Жолдан үлкен жанармай құю бекетін көрсеңіз, тоқтап, бензин құйып алған дұрыс.
Жезқазған – Қызылорда сияқты өңірлік жолдармен жүрсеңіз, елді мекендердің өте аз екенін ескеріңіз. Ұялы байланыс та бір ұстап, бір ұстамайды. Жолдан үлкен жанармай құю бекетін көрсеңіз, бак жартылай толып тұрса да, тоқтап, құйдырып алыңыз. Әйтпесе, айдалада байланыссыз қалуыңыз мүмкін.
- Багажға канистр мен құйғыш салып қойыңыз. Жанармай құю бекеті жоқ ұзақ жолда 10–20 литрлік металл канистрдегі қосымша бензин қажет болуы мүмкін. Ол жолда жанармайы таусылған басқа жүргізушілерге де көмектеседі. Қазіргі машиналардың көбінде бактың аузы тар болғандықтан, сәйкес келетін құйғышты да ала жүріңіз.
- Су мен тамақ алып жүріңіз. Әр адамға кемінде бес литр ауызсу мен жуынып-шайынуға керек болатын бес литр су дайындаңыз. Жолға құрт, жаңғақ не кептірілген жеміс алыңыз. Машина бұзылып қалса, осы азық-түлікпен эвакуаторды не көмекке келетін адамдарды күте аласыз.
Ұшақпен
Қазақстан ішінде ұшақпен жүрген тез әрі ыңғайлы. Бірақ ақшаңызды үнемдеп, әуежайда әуре болмас үшін бірнеше нәрсені білген дұрыс. Алдымен құжат мәселесі. Ішкі рейстерге шетелдік паспорт қажет емес. Қазақстан ішінде жеке куәлікпен ұшуға болады.
Арзан әуе компанияларының билет бағасына көбіне тамақ, тіпті ауызсу да кірмейді. Ұзақ ұшатын болсаңыз, арнайы диета ұстап жүрсеңіз не баламен бірге жүрсеңіз, тамаққа алдын ала тапсырыс беріңіз.
Ұшақтың ішінде кейде ыстық тамақ болмайды. Тамақ тез таусылып қалуы мүмкін, ал алдын ала тапсырыс берген жолаушыларға бірінші кезекте беріледі.
Пойызбен
Машина жүргізбесеңіз, асығыс болмасаңыз және жолда ұйықтап барғыңыз келсе, дұрысы — пойыз. Бірақ мұнда да бірнеше нәрсені ескерген дұрыс.
- Әйелдерге арналған вагондарды таңдаңыз. Жалғыз не баламен саяхаттайтын әйелдер ҚТЖ сайтынан әйелдерге арналған вагондарды іздей алады.
- Құжат пен бағалы заттарды жаныңызда ұстаңыз. Ақша, телефон, басқа құрылғылар мен құжаттарды шағын сөмкеге салып, түнде жастығыңыздың астына қойыңыз. Ортақ үстелдің үстіне қалдырмаңыз.
- Бейтаныс адамдар ұсынған тамақты жемеген дұрыс. Жолсеріктеріңіз ақкөңіл болуы мүмкін. Бірақ бейтаныс адамның үйден әкелген тамағынан сыпайы түрде бас тартқан жөн. Әйтпесе, тамақтан уланып, демалыстың қалған бөлігін емделумен өткізуіңіз мүмкін.
Пәтерді қалай қауіпсіз жалдауға болады?
Ақтау не Балқаш сияқты демалыс орындарында пәтерді тәулікке жалға беретіндер көп. Олардың арасында алаяқтар да кездеседі. Сондықтан пәтер іздегенде ақшаңыздан айырылып қалмаудың бірнеше жолын білген дұрыс.
Пәтер жалдағанда күмән тудыратын бірнеше белгі бар. Біріншісі — басқа пәтерлермен салыстырғанда бағасының тым арзан болуы. Екіншісі — пікірлердің мүлде болмауы не өте аз болуы. Үй иесі нақты сұрақтарға жауап бергісі келмесе, ақшаны тікелей аударуды сұраса, суреттері бұлыңғыр болса да күмәнданамын. Сондай-ақ кепілақыны қандай жағдайда қайтаратынын түсіндірмей, алдын ала ақша талап етсе, ондай пәтерді жалдамаймын.
Пәтерді сенімді сервистер арқылы брондаңыз
Пәтерді арнайы сервистің өз төлем жүйесі арқылы жалдаған дұрыс. Мысалы, Krisha.kz сайтындағы «Онлайн брондау» қызметі арқылы пәтер таңдап, баратын күндеріңізді енгізіп, ақысын төлей аласыз.
Ақша сервис ішінде сақталып, пәтер иесіне сіз көшіп шыққаннан кейін ғана беріледі. Үй иесімен сөйлесу үшін басқа мессенджерге көшпеңіз және ақшаны оның банк картасына тікелей аудармаңыз. Бір мәселе туындаса, ақшаңызды қайтарып алу қиын болуы мүмкін.
Ешкімге алдын ала ақшаны картаға аудармаңыз. Брондау ақысы болсын, кепілақы болсын, тіпті аз ғана сома болса да, жібермеңіз. Пәтерді сервис арқылы брондаңыз. Бүкіл келісім қосымша ішінде жасалса, ақшаңыз қорғалады. Үй иесі брондауды растағаннан кейін ғана ақша алынады, ал пәтер иесіне ақша сіз шыққан соң бір-ақ түседі. Егер үй иесі “қалған ақшаны бөлек төлеңіз” не “барған соң рәсімдейміз” десе, бұл — сервистің қауіпсіздік жүйесін айналып өту әрекеті. Мұндайда Krisha.kz чатынан шықпай, қолдау қызметіне хабарласыңыз.Ал жоспарыңыз өзгерсе, брондауды ертерек тоқтатыңыз. Пәтерге кіретін уақытқа бір тәуліктен көп қалса, ақшаңыз толық қайтарылады. Бір тәуліктен аз қалса, 70%-ы қайтарылады.
Ең көп кездесетін алаяқтықтың бірі — алдын ала ақша алып, жоқ болып кету. Сіз ақша аударасыз, көрсетілген мекенжайға барасыз. Бірақ ондай пәтер жоқ болып шығады не үй иесі байланысқа шықпай қояды. Сондықтан сөйлесіп жатқанда бір күмән туса, мен ондай пәтерден бас тартып, басқасын іздеймін. Демалыстың шырқын бұзғаннан гөрі іздеуге көбірек уақыт жұмсаған жақсы.
Пікірлерді мұқият оқыңыз
Суретке қарап пәтердің іші жылы ма, үй иесі сыпайы ма, қабырғасында зең жоқ па — ештеңені анық біле алмайсыз. Ал бұрын тұрған адамдар пікірінде осындай мәселелерді жазуы мүмкін.
Сондықтан пәтерді брондамас бұрын пікірлерді оқыңыз. Сондай-ақ «Пәтер тексерілген» деген белгіге назар аударыңыз. Бұл пәтердің өзін және иесінің құжаттарын сервис тексергенін білдіреді.
Krisha.kz-тің онлайн брондау қызметінде суреттегі пәтердің шынайы жағдайына сай болғанына ерекше мән беріледі. Үй иесі жеке басын растап, жылжымайтын мүлік құжаттарын жүктейді және пәтердің видеосын жібереді. Біздің мамандар құжаттарды тексеріп, видеоны хабарландырудағы суреттермен салыстырады. Содан кейін ғана пәтерге «тексерілген» деген белгі беріледі.
Пәтерде қандай жағдай барын тексеріңіз
Әр қаланың, әр маусымның өз ерекшелігі бар. Мысалы, жазда Ақтауда кондиционер мен су жинайтын бак болғаны маңызды. Өйткені қалада су қысымы кейде төмендеп кетеді. Ал қыста Астанадан пәтер жалдасаңыз, үйдің қаншалықты жылы екенін, терезеден жел кірмейтінін пікірлерден тексеріңіз.
Пәтерге кірген бойда видео түсіріңіз
Пәтерді екі күнге ғана жалдасаңыз да, тәуліктік жалдау келісімшартын не фискалдық чекті сұраңыз. Кіргеннен кейінгі алғашқы бес минутта үй иесінің көзінше пәтерді видеоға түсіріп алыңыз. Сынған, сызылған жерлері болса, істемейтін техника кездессе, бәрін көрсетіңіз. Сонда көшіп шығарда бұрыннан бар бүлінген заттарды сылтауратып сізден ақша талап ете алмайды.
Пәтерге кірмес бұрын оның ішін видеоға түсіріп, барлық жерін суретке түсіріп алған дұрыс. Әйтпесе, көшіп шығарда ванна бөлмесіндегі баяғыда сынған есіктің тұтқасын сіз сындырдыңыз деп шығуы мүмкін.
Қала ішінде қалай қауіпсіз жүрген дұрыс?
Баратын қалаңызға аман-есен жету — сапардың бір бөлігі ғана. Енді қала ішінде қатынау керек. Табиғатқа шығуды жоспарлаған болсаңыз, оған да алдын ала дайындалған жөн.
Баратын жерлеріңізді алдын ала жоспарлаңыз
Қалада қызық жер іздеп, мақсатсыз жүре берсеңіз, көп уақыт жоғалтып, шаршап, тіпті тамақтанатын жер таппай қалуыңыз мүмкін. Сондықтан сапар алдында біздің гидтерді қарап шығыңыз. Онда қаланың көрікті жерлері, дайын карталар, тексерілген дәмханалар мен кәдесый алуға болатын қызық орындар жинақталған.
Ал серуендеп жүргенде Aviasales.kz қосымшасындағы «Ары-бері» интерактив гидін пайдаланыңыз. Картада тамақтанатын жақсы орындар, туристер көп біле бермейтін қызық жерлер мен әдемі суретке түсуге болатын нүктелер белгіленген.
Жолдан кез келген машинаны тоқтатпаңыз
Қалааралық жолда кездейсоқ машинаны тоқтатып, жолай міне салған қауіпті болуы мүмкін. Өйткені машинаның техникалық жағдайын, жүргізушінің қандай адам екенін және қалай жүргізетінін білмейсіз.
Табиғатқа не басқа елді мекенге бару керек болса, ресми автовокзалдардың қызметін, трансфер сервистерін не «Яндекс Go» мен inDrive қосымшаларындағы қалааралық такси қызметін пайдаланған сенімдірек.
Әуежай мен вокзалдағы таксистерге ермеңіз
Әуежай мен теміржол вокзалының алдында жолаушы күтіп тұратын таксистер кейде жолақыны әдеттегі бағадан үш-төрт есе қымбат айтады. Тіпті кей жүргізушілер жолда жүк үшін қосымша ақша сұрауы не бағаға келіспесеңіз, орта жолдан түсіріп кетуі мүмкін. Сондықтан таксиді сенімді қосымшалар арқылы шақырған қауіпсіздеу.
Табиғатқа шыққанда нені ескеру керек?
Қазақстанның табиғаты әдемі, бірақ сақтықты ұмытпау керек. Шарын шатқалына, Шығыс Қазақстанның тауларына не Көлсай көлдеріне бір күнге бара жатсаңыз да, алдын ала дайындалыңыз. Өйткені күн райы аяқасты өзгеріп, байланыссыз қалып кетуіңіз мүмкін.
112-ден келген хабарламаны елемей қоймаңыз
Қалада күн ашық тұрғанымен, жарты сағаттан кейін тауда қар жауып, далада боран соғуы мүмкін. Төтенше жағдайлар министрлігінен ескерту келсе, жоспарыңызды өзгерткен дұрыс. Маусымдық қауіптерді де ескеріңіз. Көктемде тауда қар көшкіні мен тас құлау қаупі бар. Ал мамырдан қыркүйекке дейін сел жүруі мүмкін.
Әртүрлі ұялы байланыс операторын пайдаланыңыз
Бірге саяхаттайтын адамдардың SIM-карталары әртүрлі оператордан болғаны жақсы. Мысалы, біреуінде — Beeline, екіншісінде Tele2 болсын. Өйткені таулы аймақтар мен шалғай өңірлерде бір оператордың байланысы ұстаса, екіншісінікі ұстамауы мүмкін. Әртүрлі желі пайдалансаңыз, төтенше жағдайда хабарласу мүмкіндігі көбірек болады.
Интернетсіз жұмыс істейтін картаны жүктеп, қолма-қол ақша алыңыз
Далада, шатқалдарда, ұлттық парктер мен тау асуларында мобильді интернет үнемі жұмыс істей бермейді. Сондықтан баратын жеріңіздің картасын алдын ала телефонға жүктеп алыңыз. Мысалы, Maps.me қосымшасында осындай мүмкіндік бар. Қолыңызда қолма-қол ақша мен жеке куәлігіңіздің түпнұсқасы да болсын. Интернет болмаса, төлем терминалы істемей, eGov қосымшасы ашылмай қалуы мүмкін.
2GIS қосымшасында да пайдалы мүмкіндік бар. Бір адамды достар тізіміне қоссаңыз, ол картадан қай жерде жүргеніңізді көре алады. Бірақ бұл қызмет интернет болғанда ғана жұмыс істейді.
Дәрі қобдишасын дайындаңыз
Жақын маңдағы медициналық пункт ондаған шақырым жерде болса, дәрі қобдишасының болғаны маңызды.
Сапарда ішетін су мен тамақ өзгергендіктен, асқазаныңыз ауыруы мүмкін. Сондықтан өзіңізге қажет асқазан дәрілерін, соның ішінде сорбенттерді алып жүріңіз.
Орманға барсаңыз, кенеден қорғайтын спрей алыңыз. Аллергияға қарсы дәрі де қажет болуы мүмкін. Бұрын аллергияңыз болмаған күннің өзінде, таудағы бейтаныс гүлге не шіркейдің шаққанына реакция беруі ықтимал.
Қайда баратыныңызды жақындарыңызға айтып кетіңіз
Табиғатқа, әсіресе адам аз жүретін жерлерге шықпас бұрын, досыңызға, туысыңызға не жалдап тұрған пәтеріңіздің иесіне қайда баратыныңызды айтып кетіңіз. Нақты бағытыңызды, геолокацияңызды және қай уақытта қайтатыныңызды жіберіңіз. Егер сол уақытта байланысқа шықпасаңыз, ол адам қай жерден іздеу керегін біліп, құтқарушыларға хабарласа алады.
Суретті салған — СашаШура.
