Қажылық пен умраға барғанға қанша кетеді және жолға қалай дайындалған жөн?

Барша мұсылман қауымға Меккедегі қасиетті Қағбаға зиярат жасау — өмірдегі ең маңызды сәттің бірі. Мұндай сапарға рухани дайындық қана емес, мұқият жоспар да қажет. Сауд Арабиясында қатаң тәртіп пен ережелер бар, сондықтан сапар тыныш әрі ойдағыдай өтуі үшін бәріне алдын ала дайын болған жөн.

Қажылық деген не?

Қажылық — Меккедегі ұлы зиярат, исламның бес парызы. Қажылыққа қалаған уақытыңызда бара алмайсыз: ол жыл сайын белгілі бір күндерге ғана белгіленеді. Биыл бұл мерзім мамырдың аяғына — 18–30 мамыр аралығына түсіп тұр.

Меккеге ниет еткен адамның бәрі бір мезетте сыймайды. Сондықтан Сауд Арабиясы әр елге арнайы квота бөледі. Мәселен, 2026 жылы қажылыққа Қазақстаннан төрт мың адам бара алады. Сапарға шығу үшін арнайы қажылық визасы қажет. Оны алу үшін алдымен Nusuk ресми платформасында анкета толтырып, кейін Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы (ҚМДБ) бекіткен аккредиттелген қажылық операторларының бірімен байланысасыз.

Сіз Aviasales.kz-тің желідегі парақтарына жазыласыз, ал біз сізге рақмет айтамыз. Ок па?

Telegram

Instagram

Умра деген не?

Умраны «кіші қажылық» деп те атайды. Бұл да қасиетті орындарға жасалатын сапар, бірақ ол қысқа әрі қажылық кезінен басқа кез келген мезгілінде орындауға болады. Қажылық та, умра да маңызды рәсімдерді қамтиды: зияратшылар рухани тазалық күйіне (ихрам) енуі керек, Қағбаны тәуап етеді, Сафа мен Маруа төбелерінің арасында жеті рет жүреді (ер адамдар белгілі бір тұста қадамдарын жылдамдатады), сондай-ақ шашын қырып тастайды не қысқартады.

Умра мен қажылықтың айырмашылығы

Жаңа шектеулер

2026 жылдан бастап ережелер қатаңдай түсті. Енді 12 жасқа толмаған балаларға қажылық жасауға тыйым салынды. Сондай-ақ Сауд Арабиясына ауыр диагнозы бар адамдар жіберілмейді: жүрек немесе бүйрек жеткіліксіздігі, бауыр циррозы, өкпенің созылмалы аурулары, деменция немесе онкологиялық дерттің белсенді кезеңі бар науқастар қажылыққа бара алмайды.

Шектеулер жүктіліктің ақырғы айларындағы әйелдерге де қатысты. Енді әрбір зияратшы өз емханасынан денсаулық туралы анықтама алып, оны Nusuk платформасы арқылы растауға тиіс.

Қажылық пен умраға қашан барады?

Қажылық күндері ай күнтізбесіне және зүлхижжа айына байланысты болғандықтан, уақыты жыл сайын өзгеріп отырады. 2026 жылы қажылық 18–30 мамыр аралығында өтеді. Ал умраны жылдың кез келген басқа уақытында жоспарлауға болады.

Бұған қанша уақыт кетеді?

Қажылықтың негізгі рәсімдері шамамен 5–6 күнге созылады. Алайда стандартты туристік пакеттер әдетте 14–21 күнге есептеледі. Бұл уақыт қажылардың жаңа ортаға бейімделуіне және Меккемен қатар Мәдинаны да асықпай зиярат етуіне мүмкіндік береді.

Умра сапары әлдеқайда қысқа: оның рәсімдерін бір күннің ішінде орындауға болады. Ал жалпы сапар әдетте бір аптадан он күнге дейін созылады, бірақ қалаған жағдайда оны ұзартып, қасиетті жерлерде көбірек уақыт өткізуге болады.

Қазақстанда екеуінің бағасы қандай?

Бұл сапарға өз бетіңізше бара алмайсыз: Сауд Арабиясы қажыларға жеке виза бермейді. Ұйымдастыру жұмыстарымен тек ҚМДБ мақұлдаған компаниялар айналысады. Ең танымалдарының қатарында Hickmet Travel, Tawaf Travel және «Ал-Маруа» бар.

Қажылықтың бағасы таңдалған пакетке байланысты. Базалық нұсқаға әдетте әуе билеті, виза, трансфер және қарапайым қонақүй кіреді. Ал «Комфорт» және «Люкс» пакеттерінде Әл-Харам мешітінің жанындағы бес жұлдызды қонақүйлер, жақсартылған тамақтану мен гид қызметі ұсынылады.

• Қажылықтың құны — 5 000 USD (шамамен 2 409 152 KZT) бастап.
• Умра сапары — 2 000 USD (шамамен 963 661 KZT) бастап.

Неге қажылық умрадан қымбат?

Мұның бәрі логистика мен ресми талаптарға байланысты. Қажылыққа арнайы виза қажет, қалалар арасында көбірек қатынау керек болады және топтар Сауд Арабиясы билігінің бақылауымен тұрақты түрде бірге жүріп отырады. Адамдар жаппай жиналатын кезеңде қауіпсіздік пен ұйымдастыру шығындары бірнеше есе артады.

Қажы болам десеңіз

Сізге мына құжаттарды рәсімдеу қажет:

• 2026 жылдың кемінде қарашасына дейін жарамды паспорт,
• қажылық немесе умра визасы,
• 3×4 көлеміндегі екі фото (әйелдер суретте басын жауып түсуге тиіс),
• Nusuk платформасы арқылы расталған денсаулық туралы анықтама,
• менингитке қарсы вакцина алғаны туралы халықаралық сертификат,
• үй ішіңізбен бара жатсаңыз, неке туралы куәлік пен балалардың туу туралы куәлігі керек.

Мынаны ұмытпаңыз: қажылық кезінде арнайы виза болмаса, Меккеде жүрген заңсыз. Мұндай жағдайда адам депортацияланып, шамамен 2,7 миллион теңге айыппұл төлеуі мүмкін және оған он жылға дейін елге кіруге тыйым салынуы ықтимал.

Қажылық қалай өтеді?

Қажылық — белгілі күндері орындалуға тиіс бірнеше кезеңнен тұратын жол. Қысқаша айтқанда, бұл бес-алты күнге созылатын, төзімділік пен ерекше ықыласты талап ететін рухани сапар.

1. Ихрамға кіру. Бұл — сапардың басталуы. Қажылар толық дәрет алып, арнайы киім киеді. Ер адамдар екі бөлік ақ, тігіссіз матадан тұратын киім киеді, ал әйелдер жабық, қарапайым көйлек пен орамал тағады. Осы сәттен бастап бірқатар тыйым күшіне енеді: шаш пен тырнақты алуға, иіссу қолдануға, дау-жанжал шығаруға немесе жан-жануар мен өсімдікке зиян келтіруге болмайды.
2. Тауап пен Сағи. Меккеге келген соң қажылар Қағбаны сағат тіліне қарсы бағытта жеті рет айналып, «тауап» жасайды. Одан кейін Сафа мен Маруа төбелерінің арасында жеті рет жүріп немесе жүгіріп өтеді. Бұл — Ибраһим пайғамбардың жұбайы Хажардың су іздеп сабылғанын еске алатын рәсім.
3. Арафат күні (ең басты күн). Зүлхижжа айының тоғызыншы күні таңертең қажылар Арафат тауына бет алады. Мұнда олар түстен күн батқанға дейін дұға жасап, құлшылық етеді. Бұл — қажылықтың ең маңызды сәті: егер осы уақытта Арафатта болмасаңыз, қажылық орындалды деп саналмайды.
4. Муздалифадағы түн. Күн батқаннан кейін қажылар Муздалифа жазығына барып, түнді ашық аспан астында өткізеді. Сондай-ақ келесі рәсім үшін ұсақ тастар жинайды.
5. Минадағы рәсімдер (тас ату). Келесі үш күнде Мина жазығында қажылар арнайы бағандарға — Жамаратқа тас лақтырады. Бұл — шайтанды қуып, ішкі нәпсі мен азғыруларға қарсы күресті білдіретін символдық әрекет.

6. Құрбан және тахаллул. Құрбан айттың бірінші күні құрбандық шалынады. Қажылар құрбандық рәсімін арнайы сервистер немесе операторлар арқылы төлеуі мүмкін, олар оны қажының атынан орындайды. Еттің бір бөлігі қажыларға тегін тағам ретінде таратылады, қалғаны Сауд Арабиясындағы мұқтаж жандарға және әлемнің 23 мұсылман еліне жіберіледі.

   Одан кейін ер адамдар шашын толық қырып немесе қысқа етіп алады, ал әйелдер шашының аз ғана бөлігін қиып тастайды. Бұл — ихрам күйінен шыққанын білдіреді.

7. Қоштасу тауабы. Соңында қажылар Меккеде Қағбаны тағы бір рет айналып шығады. Осы рәсімнен кейін қажылық толық орындалды деп есептеледі.

Умра қалай өтеді?

Умра қажылыққа қарағанда әлдеқайда жеңіл әрі қысқа. Онда Арафат немесе Муздалифа жазығына бару болмайды — барлық рәсім Меккедегі Әл-Харам мешітінің аумағында өтеді.

1. Ихрам. Қажылықтағыдай, зияратшылар микатта (Меккеге жақындаған жердегі арнайы орында) ихрам киімін киеді.
2. Тауап. Қағбаны жеті рет айналып шығу. Әдетте бұл рәсім адамдардың көптігіне қарай 30 минуттан бірнеше сағатқа дейін созылады. Тауап Қара тас орналасқан бұрыштан басталады.
3. Ибраһим мақамының жанындағы намаз. Қағбаны айналып шыққаннан кейін Ибраһим пайғамбардың ізі қалған тас тұрған орынның артында қысқа намаз оқу құпталады.
4. Зәмзәм суын ішу. Қажылар мешіттің ішінде орналасқан арнайы көздерден қасиетті Зәмзәм суын ішеді.
5. Сағи. Қажылықтағыдай, Сафа мен Маруа төбелерінің арасында жеті рет жүру рәсімі орындалады. Жалпы қашықтық шамамен үш жарым шақырым, ол кондиционері бар жабық галереялар арқылы өтеді.
6. Тахаллул. Умраның аяқталуы — шаш алу. Осыдан кейін ихрамдағы барлық шектеу алынып, зияратшылар қайтадан кәдімгі киімдерін кие алады.

Жолға жиналғанда мынаны ескеріңіз

Қажылық та, тіпті умра да — біраз физикалық күш талап ететін сапар. Рәсімдер кезінде ұзақ жаяу жүресіз, биікке шығасыз және ұзақ уақыт тікеңізден-тік тұрасыз. Сондықтан алдын ала дәрігермен кеңесіп, дайындықты ертерек бастаған дұрыс. Өзіңізбен бірге күннен қорғайтын крем, көзілдірік, құжаттардың көшірмелері мен шағын дәрі қобдишасын алған жөн. Заттарды жаяу жүргенде алып жүруге ыңғайлы шағын сөмкеге салған дұрыс. Қасиетті орындарда киім үлгісін сақтап, қоқыс тастамай, тыйым салынған жерде суретке түсірмей жүріңіз және тығын ортасына тап болмас үшін ұйымдастырушылар нұсқауын орындап жүріңіз.

Жиі кездесетін қателер

• Көп адам өздерінің физикалық дайындығын асыра бағалайды. Сондықтан алдын ала 10–12 шақырым жүріп көріп, өз мүмкіндігіңізді және аяқ киіміңіздің қаншалықты ыңғайлы екенін тексеріп алған дұрыс.
• Қажылыққа қажетті құжаттар нақты мерзімдер бойынша рәсімделеді. Сол мерзімдерді мұқият бақылап, кешігіп қалмауға тырысыңыз.
• Міндетті вакциналардан бөлек, тұмауға, сары безгекке және полиомиелитке қарсы ұсынылатын екпелерді де алған жөн.
• Көп адам аптап ыстық климатқа бірден бейімделе алмайды. Сондықтан көбірек су ішіп, күннен қорғанып, асықпай жүріңіз. Рәсімдердің арасында үзіліс жасап отырған дұрыс, әйтпесе шамадан тыс күш түсуі мүмкін. Сауд Арабиясында күн өту жағдайлары жиі кездеседі.
• Туроператордың және топ жетекшісінің байланыс деректерін жазып алып, тастамай ала жүріңіз.
• Егер сіз немесе балаларыңыз адасып қалса, Әл-Харам мешітінің маңындағы көмек орталықтары жол табуға көмектеседі.
• Виза талаптарына мұқият қараңыз. Қажыларға қажылық өтетін аймақтан шығуға және рәсімдер аяқталғаннан кейін елде қалуға тыйым салынады. Осындай талаптарды бұзатындар көбейген сайын Сауд Арабиясы ережелерді жиі қатаңдата түседі.
• Ал егер умра жасағыңыз келсе, сапар уақытын алдын ала жоспарлаған жөн. Көпшілік қарашадан ақпанға дейінгі кезеңді таңдайды, өйткені бұл уақытта жаздағыдай аптап ыстық болмайды.

Осы тақырыпта басқа не бар?

Рамазан айында саяхатқа шығу: турист ретінде нені ескеру керек?

Суретті салған— СашаШура.