Қазақстаннан Моңғолияға көлікпен бардық: қалай жеттік, қанша кетті?
Ұзақ жол шаршатады, бірақ даланың сұлулығы бәрін ұмыттырып жібереді.
Бәріңе сәлем! Есімім — Жұлдыз. Былтыр жазда отбасымызбен Моңғолияға көлікпен саяхаттап қайттық. Павлодардан үш адам болып жолға шықтық. Сапарымыз жолға кеткен уақытты қосқанда 20 күнге созылды. Бұл саяхатты жарты жыл бұрын жоспарлап, шілде айының басында, Моңғолиядағы Наадам ұлттық мерекесі қарсаңында жолға шықтық.
Моңғолияға көлікпен барғанымыз ерекше тәжірибе болды. Бұл мақалада қалай жеткенімізді, қай қалаларды аралағанымызды, жолда қандай қиындықтарға тап болғанымызды және сапарға қанша ақша жұмсағанымызды айтып беремін.
Моңғолияға қандай маршрутпен бардық?
Қазақстан мен Моңғолия шектеспейді. Екі елдің арасында Ресей мен Қытай тұр. Қазақстаннан Моңғолияға Қытай арқылы да жетуге болады, бірақ онда шетелдік көлікпен өту үшін арнайы рұқсат алып, қосымша құжаттар рәсімдеу керек. Ресей арқылы өтерде құжат жағы аса қиын емес. Сондықтан Алтай өңірі арқылы жүреміз деп шештік.
Біз 2019 жылғы Hyundai Sonata көлігімен шықтық. Көлігіміз газбен де жүретіндіктен, жанармайға кететін ақшаны үнемдей алдық. Ұзақ жолға шығар алдында техникалық жағдайын тексеріп алдық. Көлігіміз жолда қалдырған жоқ.
Біздің маршрут, қысқаша айтқанда, мынадай болды: Павлодар — Құлынды — Барнаул — Бийск — Таулы Алтай — Қосағаш — Моңғолия.
Алдымен Павлодардан Ресейдің Құлынды елді мекеніне бет алдық. Шекараға түске таман жеттік. Көлік көп екен, паспорттық бақылаудан өту үшін бес сағаттай күттік. Біз барған кезде Наадам мерекесі жақындап қалғандықтан, Моңғолияға бет алған саяхатшылар да көп болды.
Шекараға таңертең ерте жеткен дұрыс екен. Оның үстіне кей бекеттерде рәсімдер кешкі сағат 18:00 шамасында аяқталады. Егер сол уақытқа дейін өтіп үлгермесеңіз, келесі күнді күтуге тура келуі мүмкін. Сондықтан шекара бекетінің жұмыс уақытын алдын ала тексеріп алыңыз.
Шекарада қандай құжаттарды тексерді?
Бізден төлқұжаттарымызды, жүргізуші куәлігін, көліктің тіркеу құжаты мен сақтандыруды сұрады. Көлік иесі де бізбен бірге болды. Қосымша төлем талап еткен жоқ. Шекарадан өткенде жүксалғыштағы заттарды да мұқият тексерді.
Егер Моңғолияға өз көлігіңізбен барсаңыз, Ресей мен Моңғолияда жарамды автосақтандыруды алдын ала рәсімдеу шарттарын біліп алыңыз. Ал көлік өз атыңызда болмаса, шетелге алып шығуға қандай рұқсат қажет екенін нақтылаңыз. Қазақстан азаматтары Моңғолияға 90 күнге дейін визасыз бара алады.
Ресейге кірген соң Барнаул, Бийск пен Таулы Алтай арқылы жүрдік. Жол бойында Алтай тауларын, кең даланы, әдемі табиғатты тамашаладық. Кей жерлерде тоқтап, суретке түстік.
Ресейдегі жолдардың жағдайы жақсы болды. Жанармай бекеттері де аз емес екен. Бір бекеттен құйған газымыз келесі бекетке жетуге жеткілікті болды.
Жолда тамаққа көп ақша жұмсамау үшін үйден азық алып шықтық. Консерві, тез дайындалатын кеспе, печенье, жеміс-жидек, көкөніс пен су дайындадық.
Бірақ Ресейде қазақстандық банк карталарымен әдеттегідей төлем жасай алмайсыз. Сондықтан шекарадан өтпей тұрып теңгені рубльге айырбастап алған дұрыс. Бізге жанармай бекеттерінде, дүкендер мен кафелерде қолма-қол ақша қажет болды.
Күні-түні жүріп, Ресейдің Қосағаш елді мекені арқылы Моңғолия шекарасына жеттік. Мұнда да құжаттарымызды тексеріп, көліктегі заттарды қарады. Барлық рәсімнен өткен соң Моңғолияға кірдік.
Бір бағытқа шамамен екі күн кетті. Ұзақ жол шаршатқанымен, Алтайдың тұмса табиғаты бәрін ұмыттырып жібереді екен.
Моңғолиядағы алғашқы нүкте
Моңғолияға кірген соң батыстағы Ховд қаласына бардық. Онда туыстарымыз тұрады. Ұзақ жолдан кейін біраз тынығып, астанаға қалай жететінімізді жоспарладық.
Ховдтан Ұлан-Батырға ұшақпен, автобуспен немесе көлікпен баруға болады. Біз шілденің басында, Наадам мерекесі қарсаңында барғандықтан, ұшақ билеттері сатылып кеткен екен. Сондықтан автобуспен барамыз деп шештік.
Көлігімізді Ховдтағы туыстарымыздың үйіне қалдырдық. Өйткені Қазақстаннан бері ұзақ жол жүріп шаршаған едік. Оның үстіне Ховд пен Ұлан-Батырдың арасы — шамамен 1400 шақырым.
Автобус билеті 100 мың тугрик, сол кездегі бағаммен шамамен 14 мың теңге болды. Жолға бір тәулікке жуық уақыт кетті.
Автобусымыздың жағдайы жаман емес еді. Бірақ кондиционері болмады. Оның үстіне жолдың кейбір тұсы тегіс болмағандықтан, ұзақ отырған оңайға соқпады. Бірақ терезеден Моңғолия даласы әдемі көрінеді екен.
Ұлан-Батырдағы он күнде не көрдік?
Ұлан-Батырда туыстарымыздың үйіне тоқтадық. Қалада он күндей болып, туыстарымыздың көлігімен жүрдік.
Ұлан-Батыр үлкен әрі халқы тығыз қала екен. Көшелері тар, көлік кептелісі көп. Кейде бір жерден екінші жерге жетуге біраз уақыт кетеді. Қалада көлік қозғалысын азайту үшін мемлекеттік нөмірге байланысты шектеулер де қолданылады.
Біз қала орталығынан алыстау тұрдық. Оның үстіне туыстарымызбен кездесуге де уақыт бөлдік. Сондықтан көрікті жерлердің бәрін аралап үлгермедік. Дегенмен қаладан жақсы әсер алдық. Жергілікті тұрғындар мейірімді, түсінбеген жағдайда көмектесуге дайын екен.
Шыңғыс ханның алып ескерткіші
Моңғолияда міндетті түрде көргім келген жердің бірі — Шыңғыс ханның алып ескерткіші. Ол Ұлан-Батырдан шығысқа қарай орналасқан.
Биіктігі шамамен 40 метр болатын ескерткішті суреттен көргенмін. Бірақ өз көзіңмен көрген мүлде басқа екен. Қасына барғанда мүсіннің қаншалықты алып екенін түсінесің. Бұл осы сапардағы ең әсерлі сәттің бірі болды.
Фото: Шыңғыс ханның алып ескерткішінің жанында
Сүхбаатар алаңы
Одан кейін Сүхбаатар алаңына бардық. Бұл — Ұлан-Батырдың орталық алаңы. Мұнда адам көп, қала тіршілігі қызу. Алаңды аралаған соң кешке орталық саябаққа барып, аттракциондарға міндік. Ұзақ жолдан кейін қалада осылай демалған да жақсы екен.
Фото: Сүхбаатар алаңындағы Шыңғыс хан ескерткіші
Зайсан-Хилл
Ұлан-Батырда ұнаған тағы бір жер — Зайсан-Хилл. Бұл орын Алматыдағы Көктөбеге ұқсайды екен. Биіктен қаланың біраз жері көрінеді. Әсіресе кешке қарай көрінісі әдемі.
Ұлан-Батырда не жедік, қалай сөйлестік?
Моңғолияда тамақ бағасы бізге аса қымбат көрінбеді. Мысалы, бір үлкен порция мәнті мен хуушуурға шамамен 1500 теңге төледік. Хуушуур — ет салынған, майға қуырылған қамыр тағамы. Біздің чебурекке ұқсайды.
Біз көбіне туыстарымыздың үйінде тамақтандық. Бірақ бірнеше рет кафеге де бардық. Қалада бағасы қолжетімді асханалардан бастап, қымбат мейрамханаларға дейін бар.
Ал тіл жағынан бастапқыда біраз қиналдық. Моңғол тілі қазақ тіліне ұқсамайды, сондықтан жергілікті тұрғындардың сөзін түсінген қиын болды. Ұлан-Батырдағы жастар арасында ағылшын тілін түсінетіндер жиі ұшырасты.
Баян-Өлгейде орындалған арманым
Ұлан-Батырдан Ховдқа қайтып, көлігімізді алдық. Одан кейін Баян-Өлгейге қарай бет алдық. Мұнда да туыстарымыз бар. Екі-үш күндей аялдадық.
Баян-Өлгейде кішкентай арманымды орындап, киіз үйде түнеп шықтық. Іші өте жайлы екен. Айналада — тұмса табиғат, кең даладан салқын самал есіп тұрады.
Жазда Моңғолияның кей тұрғындары қаладан жайлауға көшеді. Киіз үйде тұрып, мал бағады. Біз осындай тіршілікті жақыннан көрдік.
Баян-Өлгейде қазақтар көп тұрады. Сондықтан мұнда қазақша сөйлесіп, еш қиналмадық. Ховдта да қазақ тілінде сөйлесетін адамдарды кездестірдік.
Жол мен байланыс сапасы қандай?
Баян-Өлгейден кейін Ресей шекарасына қарай бет алдық. Қазақстанға қайтар жолымыз да шамамен екі күнге созылды. Соның бір күнін шекарада өткіздік. Бұл жолы да көлік көп болды. Ұзақ кезек күтіп, барлық тексерістен өткен соң Ресей арқылы Қазақстанға оралдық.
Осы сапарда байқағаным — Моңғолияға көлікпен барғанда жолдың жағдайына дайын болу керек. Ресейдегі жолдармен еш қиындықсыз жүрдік. Ал Моңғолияның кей ауылдық жерлерінде жол шұрық-тесік, шұңқыр көп. Сондықтан көлікті асықпай айдаған дұрыс.
Байланыс та барлық жерде ұстай бермейді. Біз қазақстандық оператордың роумингін пайдаландық. Бірақ Ресейде де, Моңғолияның кей өңірлерінде де интернет нашарлады. Сондықтан Organic Maps сияқты қолданбаға баратын өңірлердің картасын алдын ала жүктеп алған жөн. Ол интернетсіз де жұмыс істейді.
Тағы бір ескеретін нәрсе — дәретхана. Қала сыртында, ұзақ жол бойында қоғамдық дәретханалар сирек кездеседі. Кей жерде тек ауылдағыдай ағаштан салынған дәретхана тұрады. Сондықтан су, сулық пен басқа да гигиена заттарын алып жүрген дұрыс.
Моңғолия сапарына қанша ақша кетті?
Біздің сапарымыз жолға кеткен уақытты қосқанда 20 күнге созылды. Үш адам болып бардық. Жиыны 500 мың теңгедей жұмсадық.
Көлігіміз газбен жүретіндіктен, жанармайға кететін ақшаны азайта алдық. Қазақстаннан Моңғолияға барып-қайтуға газға шамамен 200 мың теңге кетті. Бұл сомаға Моңғолия ішіндегі сапарлар кірмейді.
Біз барған үш қалада да туыстарымыз тұрады. Көбіне солардың үйінде қонып, үйден тамақтандық. Сондықтан қонақүй мен тамаққа көп ақша жұмсамадық.
Жалпы шығынға жанармай, тамақ, туыстарға сыйлық, ойын-сауық, сауықтыру орталықтарына бару және сауда жасау кірді. Жеке шығынымыз әрқайсымызда шамамен 100–150 мың теңге болды.
Моңғолияда банк картасымен төлеуге болатын жер көп. Бірақ шағын дүкендер мен ауылдық жерлерде қолма-қол тугрик қажет болуы мүмкін. Ақшаны жергілікті банктерден айырбастауға болады.
Егер Моңғолияда туыстарыңыз болмаса, шығын көбірек болады. Менің есебімше, қарапайым хостелде не қонақүйде тұрып, арзан асханалардан тамақтануға күніне шамамен 10–15 мың теңге қажет болуы мүмкін. Сапар алдында тұратын орын мен тамақ бағасын тексеріп алған дұрыс.
Жолға шығарда не білген жөн?
Мұндай сапарға бір шығып көруге болады екен. Моңғолияға көлікпен барғанда ақырғы меже ғана емес, жолдың өзі де есте қалады.
Біз ұзақ жол жүрдік, шекарада сағаттап күттік, автобуспен бір тәулікке жуық сапар шектік. Бірақ Алтай таулары, Моңғолияның кең даласы, Ұлан-Батыр мен Баян-Өлгейдегі күндеріміз осы қиындықтардың бәрін ұмыттырып жіберді.
Мұндай саяхат ұзақ жолдан қорықпайтын, жаңа жерлерді өз бетінше аралағанды ұнататын адамдарға қызық болуы мүмкін. Өзім Моңғолияға тағы барғым келеді. Келесі жолы елдің басқа өңірлерін де көргім келеді. Сіз де қызығып кетсеңіз, мынаны білгеніңіз жөн.
- Жолға шығарда көлігіңізді техникалық тексеруден өткізіңіз. Әсіресе дөңгелек, тежегіш, май, салқындату жүйесі мен қосалқы дөңгелектің жағдайына назар аударыңыз.
- Шекара бекеттерінің жұмыс уақытын алдын ала нақтылап алыңыз. Біз түске қарай жетіп, бес сағат кезек күттік. Ал қайтарда бір күніміз шекарада өтті. Сондықтан жолға қосымша уақыт жоспарлаған дұрыс.
- Ресейге кірмей тұрып рубль, ал Моңғолияға жеткенде тугрик дайындаңыз. Қазақстандық банк карталары Ресейде жұмыс істемеуі мүмкін. Моңғолияда картамен төлеуге болатын жерлер көп болғанымен, қолма-қол ақша да қажет.
- Жолға жеткілікті су, ұзақ сақталатын азық-түлік, дәрі қобдишасы мен гигиена заттарын алыңыз. Жазда Моңғолияда күн ыстық, ауа құрғақ, ал кей жерде шаң көп болады. Сондықтан жеңіл киіммен бірге күннен қорғайтын заттарды да ұмытпаңыз.
- Телефонға офлайн карта жүктеп, жанармай бекеттері мен тоқтайтын жерлерді алдын ала белгілеп қойыңыз. Елді мекендердің арасы алыс, кей өңірлерде интернет ұстамайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Моңғолияға қай уақытта барған дұрыс?
Моңғолияға көлікпен баруға ең қолайлы кезеңдердің бірі — маусымнан тамызға дейінгі жаз айлары. Бұл кезде күн жылы, жол жүруге де ыңғайлырақ. Шілдеде Наадам ұлттық мерекесі өтеді. Бұл уақытта ұлттық күрес, ат жарысы мен садақ ату сайыстарын көруге болады. Бірақ туристер көбейіп, шекарада ұзын-сонар кезек болуы мүмкін.
Қазақстан азаматтарына Моңғолияға виза керек пе?
Жоқ, Қазақстан азаматтары Моңғолияға 90 күнге дейін визасыз бара алады. Бірақ шетелге шығуға жарамды төлқұжат қажет. Көлікпен баратын болсаңыз, Ресей мен Моңғолияның автосақтандыру және шекарадан өту талаптарын да алдын ала тексеріңіз.
Моңғолияға жеңіл көлікпен баруға бола ма?
Иә, болады. Біз 2019 жылғы Hyundai Sonata көлігімен бардық. Көлігіміз жолда қалдырмады. Бірақ Моңғолияның кей ауылдық жерлерінде жол нашар. Сондықтан көліктің техникалық жағдайын тексеріп, жолда асықпаған дұрыс.
Моңғолияға қанша күнге барған дұрыс?
Қазақстаннан Моңғолияға жетудің өзіне бірнеше күн кетуі мүмкін. Егер Баян-Өлгей, Ховд пен Ұлан-Батырды аралағыңыз келсе, кемінде 10–14 күн бөліңіз. Ал әр қалада бірнеше күн болып, асықпай саяхаттағыңыз келсе, 20 күн бөлген ыңғайлырақ.
Қанша ақша ала бару керек?
Қонақүйде тұрып, сырттан тамақтансаңыз, екі аптаға бір адамға шамамен 300–500 мың теңге жоспарлауға болады. Бірақ нақты шығын маршрутыңызға, қонақүй бағасы мен көлік түріне байланысты.
Біз үш адам болып 20 күнде шамамен 500 мың теңге жұмсадық. Бірақ туыстарымыздың үйінде тұрғандықтан, қонақүйге ақша кеткен жоқ. Сондықтан біздің шығынды барлық саяхатшыға ортақ бюджет деп қабылдамаған дұрыс.
