Сәлем, менің атым — Арна. Екі жыл бұрын Финляндияға оқуға көшіп келдім. Алғашында астанада емес, шағын қалада тұрдым. 2026 жылы Финляндия World Happiness Report рейтингінде тоғызыншы жыл қатарынан бірінші орын алды. Осы екі жылда пәтер жалдап, Data Science саласында жұмыс тауып, жергілікті қызметтердің қалай жұмыс істейтінін түсіндім. Ағылшын тілін ғана біліп, мұнда қаншалықты еркін өмір сүруге болатынын да көрдім.
Студенттік өмірім қалай өтті?
Мен Қызылордада туып-өстім, Алматыда бес жылдай мектепте оқыдым, ал бакалавриатты Астанада бітірдім. Финляндияға бір жылдық Erasmus Mundus бағдарламасымен келдім. Мамандығым — Neuroscience және Data Science. Оқуым толықтай тегін болды, оған қоса шәкіртақы алдым. Айтпақшы, мұнда бакалавриат үш жылға созылады, одан кейін көбі бірден екі жылдық магистратураға түседі. Еуропа елдерінің азаматы болсаңыз, оқу тегін. Ал шетелдіктерге арналған шәкіртақы саны шектеулі.
- Жатақхананың жанындағы орманда
- Университет кампусы
- Форма киген студенттер
- Жатақханада
- Рождество алдындағы қала
Алғашқы айларда Ювяскюля (Jyväskylä) деген шағын қалада тұрдым. Ішім пысып өлетін шығармын деп қорықтым. Бірақ мұнда оркестр концертінен көрмелер мен спорт шараларына дейін бәрі бар екен, тек қайда не өтіп жатқанын алдын ала іздеу керек. Ең ұнағаны — жатақханадан бес минуттық жерде көл мен орман болды.
Мен ағылшын тілінде оқыдым. Ең таңғалдырғаны — еркіндік. Уақытыңызды да, сабақ кестеңізді де өзіңіз реттейсіз. Емтихандар мен ойлағандай қатал, ауыр болмады. Бірақ мұндай жүйеде тәртіп керек: ешкім артыңыздан жүріп, қалай оқып жатқаныңызды бақыламайды.
Студенттерге арналған жеңілдіктер де көп. Түскі асым шамамен 2 EUR (шамамен 1 007 KZT), жатақханадағы бөлмем айына 400 EUR (шамамен 201 мың KZT), ал жол жүру билеті 40 EUR (шамамен 20 мың KZT) болды. Айналамда шетелдік студент көп еді, түрлі клуб пен кеш те жетеді. Студенттік кештерде финдер көбіне оверол киеді. Бұл — әр факультеттің өз түсі мен жапсырмалары бар арнайы комбинезон.
- Ювяскюляда шаңғы тебу
- Қыста университетке баратын жол
Бір нәрсені түсінген дұрыс: мұнда университет сізді жетектеп жүрмейді. Жұмыс іздеуге, құжат реттеуге, жаңа адамдармен танысып, байланыс орнатуға көп көмектесе бермейді. Бәрін өзіңіз істеуіңіз керек.
Финдердің жұмыстағы ерекшелігі
Алғашқы жұмысымды бір ай шамасында таптым, бірден өзімнің Data Science мамандығым бойынша орналастым. Бірақ бұл бәрі бір айда жұмыс табады деген сөз емес, менің жолым болды. Елдегі жұмыссыздық жоғары болғандықтан, шетелдіктерге арналған бос жұмыс орны аса көп емес.
Қазір жергілікті бизнеске қызмет көрсететін стартапта жұмыс істеймін. Командамыздың шамамен 30%-ы — шетелдіктер. Арамызда Түркия, Украина, Вьетнам, Қытай, Польша мен Франциядан келгендер бар. Қазақстандықтардың да жақсы ортасы қалыптасқан: мереке сайын дастарқан басына жиналамыз. Қазақстаннан келген жақын құрбыларымның кейбірі де осында жұмыс істейді.
Жұмысқа кіргенде мені ең қатты таңғалдырғаны — уақытқа деген ұстанымдары. Командада ешкім сенің әр қадамыңды бақылап отырмайды: тапсырма береді, ал жұмыс күніңді өзің жоспарлайсың. Әріптестер кешке жеке мессенджерге жазбайды, үнемі желіде отырады деп күтпейді.
Жұмыста кешке дейін қалып қойсаң, ешкім басыңнан сипамайды, керісінше, артық жұмыс істемеңіз деп ескерту жасайды.
Жеке уақытқа деген құрмет бүкіл қаланың тіршілігінен де байқалады. Кафе мен басқа орындар Қазақстанда үйренген уақытымнан ертерек жабылады. Басында бұған ашуланасың. Кафеде істейтін адамның да ауысымы бітіп, үйіне қайтқанын кейін түсіне бастайсың.
- Кеңседе екі апта сайын сәрсенбі күндері таңғы ас беріледі
- Кеңсе жанындағы шай-кофе ішетін үстелдер
Таңғы 11-де түскі ас ішетіндерін көріп, мәдени шок алдым. Жұмыс асханаларында швед үстелі болады: алдымен салат пен көкөніс, одан кейін негізгі тағам, нан мен май. Финдер түскі ас кезінде кәдімгі сүтті де емін-еркін іше береді. Тамақтары қарапайым, азық-түлігі жағынан Қазақстандағы асқа ұқсап кетеді, тек майы азырақ. Вегандар мен глютен жемейтіндерге арналған ас та тұрады. Бірақ финдер тек пайдалы тамақ жейді деуге келмейді: тәттімен бірге литрлеп кофе ішеді. Кәрі де, жас та тоқыма тоқуды ермек етеді.
Сонымен мұнда тұрғанға қанша ақша керек?
Оқуды бітіргеннен кейін ақшаның көбі баспанаға кетеді. Пәтерақы ауданға және қоғамдық көлікке қаншалықты жақын екеніңізге байланысты. Хельсинкидің дәл ортасында тұру міндетті емес: көрші қалалардан астанаға пойызбен 15–30 минутта жетуге болады.
Пәтерлерді көбіне жиһазсыз береді. Сондықтан көшіп келгеннен кейін кереует, үстел мен орындықты барахолкадан бөлек іздеуге тура келеді. Есесіне пәтердің ішінде жеке сауна болуы мүмкін! Болмаса бүкіл үйге ортақ сауна болады. Кәдімгі пәтер жалдайсыз, келсеңіз ішінде монша тұрады, керемет қой!?
Күнделікті өмірде адамдардың бір-біріне қатты сенетіні байқалады. Өзіне-өзі қызмет көрсету кассасында сатып алған заттарыңызды өзіңіз сканерлейсіз, төбеңізден қарап тұрған ешкім жоқ. Мемлекеттік шаруаның көбін банк арқылы жеке басыңызды растап, онлайн бітіруге болады. Бірақ Қазақстандағы әп-сәтте істейтін банкингтен кейін картаңыздың дайын болғанын екі апта күткен, турасын айтқанда, біртүрлі. Қауіпсіздігін де тым әсірелеп жібермеген дұрыс: мұнда велосипедті әп-сәтте ұрлап кетуі мүмкін. Сондықтан жақсы құлып керек.
Финляндия — қымбат ел, салығы да аз емес. Жалақының шамамен 26%-ы салық пен сақтандыруға кетеді. Сондықтан табысты есептегенде қолға қанша ақша түсетініне қараған дұрыс. Дегенмен IT саласындағы табыс жайлы өмір сүруге жетеді.
Менің бір айлық шығыным шамамен мынадай:
| Шығын | Ақы |
|---|---|
| Студия пәтердің ақысы, суымен бірге | 830 EUR (шамамен 418 мың KZT) (30–45 м² шағын пәтерге 600–1000 еуро деп есептеген дұрыс) |
| Азық-түлік | 250 EUR (шамамен 126 мың KZT) |
| Жол жүру билеті | 74 EUR (шамамен 37 мың KZT) |
| Спортзал | 60 EUR (шамамен 30 мың KZT) |
| Бір теннис сабағы | 25 EUR (шамамен 13 мың KZT) |
| Интернет | 23 EUR (шамамен 12 мың KZT) |
| Электр жарығы | 15 EUR (шамамен 7 549 KZT) |
| Жұмыстағы түскі ас | 13 EUR (шамамен 6 543 KZT) |
| Арзан кафе | 15 EUR (шамамен 7 549 KZT) |
| Жалпы | ~1 305 EUR (шамамен 657 мың KZT) |
| Шығын | Ақы |
|---|---|
| Студия пәтердің ақысы, суымен бірге | |
| Азық-түлік | |
| Жол жүру билеті | |
| Спортзал | |
| Бір теннис сабағы | |
| Интернет | |
| Электр жарығы | |
| Жұмыстағы түскі ас | |
| Арзан кафе | |
| Жалпы |
Фин бақыты деген не және мен оны таптым ба?
Оқып жүргенде Еуропаны аралаған оңайырақ еді. Міндетті түрде қатысу керек сабақтар жоқтың қасы, тапсырманың көбін онлайн өткізе бересің. Сондықтан ай сайын дерлік бір жаққа барып қайтуға мүмкіндік болды.
Жұмыс істегенде қиындау, демалыс күндеріне қарау керек. Финляндиядағы кей компанияда ай сайын екі күн демалыс жиналады. Ал маған бірден жылына 30 күн демалыс берілді. Қазір шамамен үш айда бір рет бір жаққа шығып тұрамын. Бірақ демалыс күндерінің біразы Қазақстанға барып-қайтуға кетеді. Бұл — жұмыс істейтін көп иммигранттың басындағы жағдай.
Финдер демалысында Испания мен басқа жылы елдерге жиі барады немесе өздерінің жазғы үйлерінде — mökki-де уақыт өткізеді. Онда демалысқа күрделі жоспар құрмайды: саунаға түседі, суға шомылады, кітап оқиды, гриль жасайды. Финляндияда жақсы демалу деген міндетті түрде жаңа қалаға барып, бір күнде он жерді аралап шығу емес.
Күнделікті шаруаның көбіне ағылшын мен швед тілі жетеді, ақпараттың бәрі осы екі тілге аударылған. Фин тілінде сөздер көбіне қалай жазылса, солай оқылады, бірақ акценті қызық. Мысалы, system сөзін шамамен «сүстем» деп айтады. Дегенмен мұнда ұзақ уақыт тұрамын десеңіз, фин тілін білген дұрыс.
Мұнда әлеуметтік орта өзінен-өзі қалыптаса қоймайды, өзіңіз әрекет етуіңіз керек.
Финдер салқын көрінсе, көбіне тұйықтау болғанынан деп біліңіз. Олар тыныштықты қалыпты қабылдайды, әңгіме болсын деп бос сөйлей бермейді, жеке өміріңізге араласпайды. Уақыт өте келе мен мұны адамдардың арасына қойылған қабырға емес, жеке шекараға деген құрмет деп қабылдай бастадым. Жұмыстан кейін спортзалға, тенниске, фин тілі курсына, концерт пен музейге уақыт қалады.
Қыста маған ең қиыны суық емес, жарықтың аздығы болды. Бірақ қала тіршілігі тоқтап қалмайды. Күнделікті өмірді құрайтын ұсақ-түйек нәрселер есте қалады: финдер киіміне жарық шағылыстыратын белгі тағады, автобус жүргізушісімен әрдайым амандасып, түсіп бара жатып алғыс айтады. Ал қоқысты сұрыптау көп ұзамай күнделікті әдетке айналады.
Осы екі жылға қарап айтарым: Финляндия — мінсіз ел емес. Баспана қымбат, шығын көп, тілі қиын, қысы сұрқай. Бірақ бұл елдің бақыт рейтингінде неге көш бастап тұрғанын түсінген сияқтымын. Фин бақыты дегеніңіз — күнделікті өмірде белгісіздік деген жоқ, бәрі реттелген: жұмыс уақытында бітеді, орман мен өзен-көл тиіп тұр, басқалар жеке шекараңызды құрметтейді, ал бос уақытыңызда «пайдалы» ештеңе істемей-ақ бақытты болуға болады, оныңыз үшін сізді ешкім сөкпейді.
