Португалияда тұратын қазақтың әңгімесі: күнкөріске қанша кетеді, пәтерді қалай табамыз?
Портуда тұрғысы келіп жүргендер ондағы тұрмыстың қыр-сырын білсін деп, мейлінше шынайы мақала жаздық.
Бәріне сәлем! Менің есімім — Ғазиза. Кейінгі жарты жылдан бері Португалияның Порту қаласында тұрып жатырмын. Осындағы университетте магистратурада оқимын.
Менен елдегі таныс-бейтаныс адамдар «Портуда тұрған қымбат па?» деп жиі сұрап жатады. Сондықтан осы мақалада күнделікті өмірдің ерекшеліктері мен негізгі шығындар туралы жеке тәжірибемді айтып берейін. Бұл — ресми нұсқаулық емес, тек Портуда тұрып жатқан адамның әңгіме екенін ұмытпаңыз.
Порту — Португалиядағы ең қымбат қалалардың бірі болғанымен, ел астанасы Лиссабонмен салыстырғанда біршама қолжетімді. Бағалар Еуропаның ірі мегаполистеріндей аспандап тұрған жоқ, бірақ кейінгі жылдары баспана жалдау құны мен күнделікті шығындардың өскені байқалады. Сондықтан Портуды «өте арзан» деу қиын, бірақ бюджетті дұрыс жоспарласаңыз, мұнда әбден жайлы өмір сүруге болады.
Виза алған қиын ба?
Мен өз визамды Мажарстанда жұмыс істеп жүргендіктен, Будапешттегі Португалия елшілігі арқылы алдым. Ал Қазақстан азаматтары үшін ұзақ мерзімді визаға өтініш беру процесі әдетте Мәскеудегі Португалия елшілігі арқылы жүзеге асады. Құжаттарды қабылдау көбіне VFS Global орталығы арқылы жүргізілетіндіктен, процесс бірнеше кезеңнен тұрады және біраз уақыт алуы мүмкін.
D санатындағы визаны алу үшін мынадай құжаттар қажет:
- Алдын ала жазылу (appointment);
- Жарамды шетелдік паспорт;
- Оқу орнынан шақыру хаты немесе оқуға қабылдау туралы бұйрық;
- Тұрғын үйді растайтын құжат (жалдау шарты немесе жатақханадан анықтама);
- Медициналық сақтандыру;
- Қаржылық кепілдік (банктегі шоттың жағдайы);
- Фотосурет пен толтырылған анкета;
- Визалық алымды төлегеніңіз туралы түбіртек.
Консулдық алым мөлшері — 110 EUR (шамамен 60 мың KZT). Менің виза алу өтінішімнің қаралуы мен дайын болуы шамамен 7-8 аптаға созылды.
Портуға қалай жетеміз?
Мен Портуға Будапешттен венгриялық Wizz Air лоукостерімен ұштым. Билеттерді іздеу үшін әдетте Aviasales-ті қолданамын немесе әуе компаниясының ресми сайтынан аламын. Лоукостерлерді алдын ала брондасаңыз, бағасы айтарлықтай арзан болады.
Қазақстаннан Портуға тікелей рейс жоқ. Көбіне 1-2 транзитпен ұшасыз. Көпшілік әдетте Ыстанбұл, Доха, Дубай не Еуропаның ірі қалалары (Франкфурт, Варшава, Мадрид) арқылы ұшып жатады. Рейстерді Turkish Airlines, Qatar Airways, Lufthansa немесе LOT орындайды. Жол ұзақтығы транзит уақытына байланысты 15-25 сағатқа дейін созылуы мүмкін.
Баға маусымға қарай құбылып тұрады. Мысалы, Астана–Ыстанбұл–Порту бағыты шамамен 500 мың теңгеден басталуы мүмкін. Алматыдан да баға шамалас.
Тағы бір нұсқа — Еуропаның бір қаласына жетіп алып, ары қарай Портуға Ryanair немесе Wizz Air лоукостерлерімен жету. Мысалы, Астана–Кутаиси–Барселона–Порту бағытын Aviasales-тен 135 000 теңге шамасында табуға болады (багажсыз).
Ең көп шығын үй жалдауға кетеді
Портуда баспана жалдаған арзан емес. Баға үйдің жаңа-ескілігіне, жылу жүйесінің бар-жоқтығына байланысты. Мысалы:
- Студия-пәтер: 500 EUR (шамамен 274 мың KZT) бастап;
- Бөлме жалдау: 250 EUR (шамамен 137 мың KZT) бастап.
Португалияда пәтерлер көбіне жиһазсыз беріледі. Адамдар пәтерді ұзақ жалдап тұратындықтан, бір үйден екінші үйге өз жиһаздарымен көшіп жүреді. Көп жағдайда риелтор қызметін пәтер иесі төлейді.
Үйді Idealista, Imovirtual, Era, Mitula сияқты сайттардан іздеуге болады. Мен бөлме іздегенде Uniplaces сервисін қолдандым. Бұл платформадағы қызмет ақысы шамамен 250 EUR (шамамен 137 мың KZT), бірақ алаяқтарға алданбау үшін ең қауіпсіз жол — осы. Facebook топтарынан да іздеп, арзандау үйлер табуға болады, бірақ елге келмей тұрып ақша аударып тастаған қауіпті.
Келісімшарт жасағанда үй иесі 2-ден 6 айға дейінгі төлемді алдын ала сұрауы мүмкін. Сонымен қатар екі айлық жалдау ақысы көлемінде депозит алады. Табысыңызды растайтын құжаттарды да дайындап қойыңыз.
Мен Портуда бөлмені айына 400 EUR (шамамен 219 мың KZT) жалдадым, бұл соманың ішіне коммуналдық қызметтер де кірді. Жалпы баға үйдің жағдайы мен орталыққа жақындығына тікелей байланысты: шеткері аудандардан 300 EUR (шамамен 164 мың KZT) бөлме табуға болса, орталықтағы жаңа үйлерде баға 600 EUR (шамамен 329 мың KZT) жетеді. Коммуналдық төлемдер бөлек төленсе, айына шамамен 60 EUR (шамамен 33 мың KZT) қосымша шығынға дайын болыңыз. Бұл сомаға әдетте жарық, су, интернет пен газ кіреді.
Негізі метро станциясына жақын жерден үй тапсаңыз, қала ішінде ары-бері қатынаған өте ыңғайлы болмақ.
Ішіп-жемге қанша кетеді?
Портуда супермаркеттен азық-түлік алып, үнемдеп тұруға әбден болады. Бірақ қалада тамағы дәмді жердің көптігі сонша — сырттан тамақтанғың келіп тұрады.
Негізгі азық-түлікті Lidl, Continente, Pingo Doce немесе Mercadona сияқты танымал желілерден алған тиімді. Бағалары шамалас болғанымен, науқандар әр жерде әрқалай. Егер бір адамға арналған базалық себетті (сүт, нан, жұмыртқа, көкөніс пен ет) алсақ, бір барғанда шамамен 20 EUR (шамамен 11 мың KZT) жаратасыз.
Португалиядағы кофе мәдениеті — бөлек әңгіме. Қаланың әр бұрышынан кіп-кішкентай, жайлы кафелер ұшырасады. Онда кофе арзан әрі өте дәмді: эспрессо — 1 EUR (шамамен 548 KZT), ал капучино шамамен 2 EUR (шамамен 1 096 KZT) тұрады. Жергілікті халық үшін күніне бірнеше рет кофе ішіп қайту — үйреншікті әдет.
Бұл қалада тұрғанның тағы бір артықшылығы — жаңа піскен әрі ап-арзан теңіз өнімдерін қалағаныңызша жеуге болады. Балық пен моллюскалар күнделікті ас мәзірінің ажырамас бөлігіне айналып кеткен. Менің сүйіп жейтін тамағым — polvo à lagareiro (зәйтүн майында әзірленген сегізаяқ) пен туна стейктері.
Портудағылар ет пен теңіз өнімдерін көп жейді. Дәстүрлі тағамдарының арасына тұздалған треска (bacalhau), сегізаяқ пен теңіз моллюскалары қосылған күріш кіреді. Ал Портудың солтүстік аймағында francesinha тағамы танымал. Франсезинья — бірнеше қабат ет пен шұжықтан жасалатын өте тойымды сэндвич. Оның сырты балқытылған ірімшікпен қапталады, үстіне қуырылған жұмыртқа қойылады, қызанақ пен сырадан жасалған ащы соусқа малынып ұсынылады.
Азық-түлік бағасы шамамен мынадай:
Тауар | Бағасы (шамамен) |
|---|---|
Сүт (1 литр) | 1 EUR (шамамен 548 KZT) |
Нан (1 дана) | 2 EUR (шамамен 1 096 KZT) |
Жұмыртқа (12 дана) | 3 EUR (шамамен 1 644 KZT) |
Тауық еті (1 кг) | 5 EUR (шамамен 2 739 KZT) |
Көкөністер (1 кг) | 2 EUR (шамамен 1 096 KZT) |
Тауар | Бағасы (шамамен) |
|---|---|
Сүт (1 литр) | |
Нан (1 дана) | |
Жұмыртқа (12 дана) | |
Тауық еті (1 кг) | |
Көкөністер (1 кг) |
ФОТО ЗАКУПА ЕДЫ
Орташа есеппен мейрамханада екі адамға кешкі ас ішу шамамен 50 EUR (шамамен 27 мың KZT) тұрады, ал туристер көп бара бермейтін жерлерде бұл сома әлдеқайда төмен болуы мүмкін.
Егер бюджетті үнемдеп, нағыз жергілікті дәмді татқыңыз келсе, атауында tasca немесе taberna деген сөзі бар орындарды іздеңіз. Мұндай жерлерде интерьер сәнді болмауы мүмкін: қағаз дастархан төселген, үстелдер жақын қойылған, қабырғасында теледидар тұрады. Бірақ бұл жерлердің атмосферасы ерекше. Ең бастысы, мұнда тағамдар қолжетімді, дәмді әрі порциялары үлкен болады.
Қалада немен қатынаған дұрыс?
Ең дұрысы — айлық жол жүру картасын алу (шамамен 40 EUR (шамамен 22 мың KZT)). Бірақ есіңізде болсын: ол 30 күнге емес, айдың соңына дейін ғана жарамды. Сондықтан оны айдың басында алған тиімді.
Егер жасыңыз 23-ке толмаған болса, қоғамдық көлік тегін болуы мүмкін (оған арнайы карта рәсімдеу керек). Картаны әр айдың соңында ұрып отырыңыз, әйтпесе істемей қалуы мүмкін. Такси (Uber, Bolt) Еуропаның басқа елдеріне қарағанда арзан. 10 минуттық сапар шамамен 3–5€ болады.
Портуда велосипед айдаған қиындау. Көше тар, төбешік көп әрі инфрақұрылым толық дамымаған. Сондықтан метро мен автобус — ең дұрыс таңдау.
Портудағы метро трамвайға ұқсайды — көбіне жердің үстімен жүреді, іші таза әрі жазда салқын болып тұрады. Бір кемшін тұсы, қалада метро алты тармақтан тұрады және барлық ауданға бірдей қатынамайды. Сондай-ақ қалада туристерге арналған ретро трамвайлар жүреді. Оның билеті 4 EUR (шамамен 2 191 KZT) тұрады.
Бос уақытта не істейміз?
- В спортзале
Портуда тегін ойын-сауық түрлері жеткілікті. Мысалы, әр айдың бірінші жексенбісінде музейлерге тегін кіруге болады. Ал таза ауада тыныстап, эстетикалық ләззат алғыңыз келсе, Palácio de Cristal Gardens саябағына барыңыз. Бұл — жергілікті тұрғындар пикник жасап, кітап оқып не жай ғана серуендеп жүретін қаладағы ең әдемі де жайлы орындардың бірі.
Әрине, ақылы ойын-сауық түрлері де жетерлік. Мәселен, Go Gym сияқты фитнес-залдарға айлық абонемент шамамен 25 EUR (шамамен 14 мың KZT) тұрады. Ал кинотеатрға бару Қазақстанмен салыстырғанда біршама қымбатқа түседі: билет бағасы орта есеппен 11 EUR (шамамен 6 026 KZT), ал студенттерге — 10 EUR (шамамен 5 479 KZT).
ФОТО ПО ТЕМАТИКЕ, ПАРКИ И РАЗВЛЕЧЕНИЯ
Байланыс мәселесіне келсек, мен WTF операторының шексіз интернеті бар тарифін таңдадым. Айына 16 EUR (шамамен 8 766 KZT) төлеймін, бұл күнделікті оқуыма, әлеуметтік желілерде отырғаныма әбден жетеді.
Португалдықтар табиғатты ерекше жақсы көреді, әсіресе хайкинг өте танымал. Қаланың шуынан шаршап, демалғыңыз келсе, Serra da Estrela немесе Peneda-Gerês National Park ұлттық парктеріне жол тартыңыз. Бұл жерлер өзінің саф ауасымен, таңғажайып пейзаждарымен және жаяу жүргіншілерге арналған сан алуан маршруттарымен таңғалдырары сөзсіз.
Күнкөріске қанша ақша керек?
Қысқаша айтқанда, бәрі өзіңізге байланысты.
- «Үнем режимі»: Тек негізгі қажеттіліктерге жұмсасаңыз (бөлме, қарапайым тамақ, көлік), ай сайынғы шығын шамамен 700 EUR (шамамен 383 мың KZT) болады.
- «Жайлы өмір»: Жеке пәтер жалдау, дәмханаларға бару, ойын-сауыққа жұмсасаңыз, айына 1 500 EUR (шамамен 822 мың KZT) кетеді.
Түйіндей келгенде, Португалия — өте әдемі әрі тұрмысқа жайлы ел. Бірақ оның тосынсыйына да дайын болған дұрыс. Мен Портуға қыста келдім, ал бұл мезгілде қалада күн райы нашар. Қазанның соңынан ақпанның ортасына дейін толассыз жаңбыр жауып, жиі дауыл соғып тұрды. Сондықтан осы уақытта жол тартсаңыз, су өткізбейтін киім мен D дәруменін ала келуді ұмытпаңыз.
Жергілікті халыққа келсек, португалдықтар испан көршілеріне қарағанда біршама тұйықтау көрінуі мүмкін. Тіл мәселесінде де нәзік тұстар бар: жергілікті тұрғындарға бразилиялық португал тілінде сөйлесеңіз, сізге қырын қарауы мүмкін. Мұндай жағдай өз басымнан да өтті. Бірақ мен осы елде тұрып жатқаныма өте қуаныштымын. Бұл өте құнды тәжірибе болды әрі Португалия Батыс Еуропаның басқа елдерімен салыстырғанда әлдеқайда арзан екенін ескерсек, күнкөрісім аса қиын соғып жатқан жоқ.
