300 шақырым жаяу жүрдім: Камино-де-Сантьягодан өткен қазақ
Аяғым қанағанша жүрдім, қалың орманда адастым, бірақ елге мүлдем басқа адам болып оралдым
Камино-де-Сантьяго — жыл сайын мыңдаған саяхатшы баратын әйгілі тәу ету жолы. Біреулерді бұл жерге діни ықылас-ниет жетелеп апарса, енді біреулер өзінің төзімділігін сынап көреді. Мен бұл жолды жалғыз жүріп өтуге бел будым. 8 күн ішінде Португалияның жағалаудағы бағытын бағындырдым, өте аз қаражат жұмсадым, аяғым қанағанша жүрдім, қалың орманда адастым, бірақ елге мүлдем басқа адам болып оралдым. Өз оқиғамды боямасыз баяндап берейін.
- Неге Португалиядағы жолды таңдадым?
- 43 еуроға билет алып, Портуда хостелде тұрдым
- Төлқұжатқа мөр жинайсыз
- Аяқ киімді жолға қарай таңдаңыз
- Дайындықсыз шығып кетуге болмайды
- Орманда адасып, төзімдірек бола түстім
- Бес минутта басқа елге өттік
- Альбергедегі тұрмыс пен тәу етуші мәзірі
- Сантьягодағы сапар маған не үйретті?
Неге Португалиядағы жолды таңдадым?
Португалия — менің ең сүйікті елім. Мен онда алғаш рет 2025 жылдың ақпан айында барғанмын: туристік маусым әлі басталмағандықтан әрі күн салқын болғандықтан, билеттер өте арзан шығып еді. Содан бері ондағы халықтың еш асықпайтын, жайбарақат тұрмысына ессіз ғашық болдым.
Caminoways дейтін сайттан Камино бағыттарын зерттеген кезде, сапардың басында артық күйзеліске түскім келмейтінін түсіндім. Маған жолды өзіме таныс әрі сүйікті Порту қаласынан бастаған маңызды болды. Жағалау бойындағы бағытты жер бедеріне бола таңдадым — бұл ең тегіс әрі ыңғайлы нұсқа еді, оны ChatGPT арқылы тағы бір тексеріп алдым. Оның үстіне, бұл бағыт тәу етушілер арасында өте танымал, демек бұл жерде тұратын және тамақ ішетін жер тапқан оңай. Әйтпесе, мәселен Француз бағытында 15 шақырым жүріп өтіп, су ішетін жер таппай, қаталап қалуыңыз әбден мүмкін.
43 еуроға билет алып, Портуда хостелде тұрдым
Римнен Портуға дейін ұзақтығы екі жарым сағатқа созылған тікелей рейспен ұштым. Еуропа ішінде саяхаттаған арзан, дегенмен саяси және экономикалық тұрақсыздыққа байланысты жанармай қымбаттап, сонымен бірге ұшу бағасы да өсіп жатыр. Билетті ұшардан екі апта бұрын Ryanair лоукостерінің сайтынан 43 еуроға сатып алдым, ал қайтар билетті алмадым, себебі жолыма қанша күн кетерін ол кезде білмедім. Егер ұшақ билеттері қатты қымбаттап кетсе, пойызбен не автобуспен қайтар едім — көлік талғайтын адам емеспін. Егер хостел арзанырақ болса, еш ойланбастан соны таңдаймын, сондықтан Портудың өзінде жолға шығар алдында қарапайым әрі арзан хостелге тоқтадым.
Өзімнің қағидама сүйеніп, шабаданға қосымша ақы төлемедім. 300 шақырымдық жолға тонналаған заттың қажеті жоқ. Decathlon дүкенінен лоукостердің қол жүгі тұратын 40х30х20 см өлшеміне дәл сиятын 30 литрлік рюкзакты арнайы таңдап алдым. Менің барлық киім-кешегім мен дәрі-дәрмек қобдишам осы сөмкеге сыйып кетті.
Төлқұжатқа мөр жинайсыз
Портудағы бастапқы нүкте Се-де-Порту (Sé do Porto) кафедралды соборы болды. Ол жерден екі не үш еуроға тәу ету төлқұжатын (креденсиаль) сатып алу керек. Бұл өте маңызды құжат: жол бойында дәмханаларда, альбергелер (тәу етушілер тұратын жатақхана) мен дүкендерде сізге мөр басып отырады. Сантьяго-де-Компостеладағы мәреде бұл белгілерді тексеріп, жолды жүріп өткеніңіз туралы сертификат береді.
Күніне кем дегенде екі мөр жинау керек. Бұл өзінше бір ойын сияқты — Португалия мен Испанияда Камино туралы білмейтін адам жоқ, сондықтан олардың мөрі әркез дайын тұрады. Кейде зиярат етуші болғаныңыз үшін дәмханаларда кофе не тәттінан сыйлауы да мүмкін. Жол басталатын соборда мен Каминоның бас символы — тарақ тәрізді бақалшақты бір жарым еуроға сатып алғанмын. Оны рюкзакқа байлап қойсаңыз, айналадағылар сіздің кім екеніңізді және қайда бара жатқаныңызды бірден түсінеді. Төлқұжатты альбергеге орналасқан кезде де тексереді, өйткені ол жерде тек тәу етушілерді кіргізеді.
Аяқ киімді жолға қарай таңдаңыз
Қызығы, мен өзіммен бірге алған заттардың барлығын дерлік пайдаландым. Ең пайдалы зат қарапайым сүйретпелер болып шықты — күні бойы жаяу жүріп, ақырында соны кигенде табаным рақмет айтатын. Екінші маңызды зат — Compeed пластырлары. Олар шамамен 10 еуро тұрады, бірақ бағасына әбден лайық. Екінші күні-ақ аяғым қатты күлдіреп кетті, ал бұл пластырлар теріні кәдімгідей емдеп, жүрген кезде ауырғанды басады.
Аяқ киім туралы: мен өзімнің үйреншікті жүгіруге арналған кроссовкаммен жүрдім. TikTok пен сайттарда бәрі бірауыздан қатты треккингтік бәтеңке сатып алыңдар деп жатады. Бірақ Жағалау бағытының 90 пайызы тегіс, мұнда таулы соқпақ пен қырлы жол жоқтың қасы. Треккингтік аяқ киім тегіс асфальт пен ағаш төсемдерге тым қатты, аяғыңыз шыдамайды. Жүгіруге арналған кроссовкалар жұмсақ, олардың амортизациясы тамаша. Алайда Примитиво не Инглесе сияқты таулы бағытқа барар болсаңыз, онда треккингтік бәтеңке сөзсіз керек.
Каминоға дейін мен ешқашан ауыр рюкзак көтеріп көрмегем — Қазақстандағы тауға шыққанда барлық жүкті әдетте жігіттер алатын. Арқам мұндай ауыр салмаққа дайын болмады, сондықтан алғашқы үш күн қатты ауырды. Кеуде және бел тұсында жақсы фиксаторы бар дұрыс рюкзак таңдап, жолым болған екен. Бекіткіштер салмақты біркелкі бөлуге, иыққа түсетін күшті азайтуға көмектеседі. Уақыт өте келе үйренеді екенсің, ал рюкзак денеңнің бір бөлшегі сияқты болып кетеді. Әрине, күнде таңертең және кешкісін дене қыздыратын жаттығулар жасау әдетке айналды.
Дайындықсыз шығып кетуге болмайды
Өзім спорт пен саяхатқа өте жауапты қараймын, сондықтан Каминоға дайындықты екі-үш ай бұрын бастап кеттім. Әуелі ақпарат жинадым, ал нақты жоспар пайда болғанда жаттығуларға көштім. Наурызда Қазақстанда едім, бірақ Оралда әлі қар жатқандықтан, күн сайын далада жүгірген мүмкін болмады. Римге ертерек оралуыма тура келді.
Ол жақта арнайы кесте құрдым: бір күні бес шақырым жүгірсем, келесі күні 10-15 шақырымды жаяу жүріп өттім, бірақ ол кезде салмақсыз жүрдім. Осылайша денемді ұзақ әрі ауыр жолға үйреттім. Тек ауыр рюкзакпен жүрген кезде бұлшықеттердің мүлдем басқа топтары жұмыс істейтінін ескермеппін. Дегенмен дайындық бәрібір қатты көмектесті. Бүгін шешім қабылдап, ертең жолға шығып кеткен дұрыс емес. Психологиялық және физикалық дайындық әбден керек.
Орманда адасып, төзімдірек бола түстім
Орташа есеппен адамдар күніне 20-25 шақырым жүреді, бастапқыда мен де осы санға сүйендім. Жоспарым қарапайым еді: әр үш сағат сайын 20-30 минут тоқтап, рюкзакты шешіп, иығымды жазып, табаныма массаж жасап, алма не печенье жеп алдым. Сосын блогыма сторис салып, оқырмандарға жауап бердім.
Бағытты әр кеш сайын келесі күнге Camino Ninja мен Wise Pilgrim қосымшалары арқылы жоспарлап отырдым.
Іші жақсы әрі арзан альбергелерді іздедім. Бірақ жол шағын-шағын ауылдар арқылы өтетіндіктен, жақсы жатақханалар көбіне бір-бірінен 30-32 шақырым қашықтықта орналасты. Өзімнің қырсықтығым ұстап, артық ақша төлегім келмей, сол жерлерге дейін жетуге тура келді. Уақыт өте келе аяғың үйреніп, 30 шақырым түк еместей көрініп кетеді. Күнім таңғы сағат 5:30-да басталып, сағат 16:00 не 17:00-ге қарай түнейтін жерге жетіп алатынмын.
Төртінші күні бұл жүйе бұзылды. Көшелердегі сары көрсеткіштер Каминоның ең алғашқы, ескі бағытын көрсетеді. Уақыт өте келе қалалар салынып, жолдар өзгерді, ал қосымшалардағы карталар жаңартылған бағытты көрсететін болды. Осы алшақтықтың кесірінен мен жан баласы жоқ қалың орманда жалғыз өзім қалып қойдым. Қорыққаннан адреналин бөлінгені соншалық — адамдарға тезірек жету үшін бес сағат бойы тоқтамастан жүрдім. Кейде көрсеткіштер мен карта бір-біріне сәйкес келмей жатады, бірақ жергілікті тұрғындар жолдардағы барлық өзгерісті жақсы біледі және адасқанда көмектесіп, дұрыс бағытқа қарай сілтеп жібереді.
- Указатели
Ормандағы оқиғадан кейін үш сағат ережесі жай ғана шартты нәрсе екенін түсіндім. Менің төзімділігім артып, тек шынымен шаршағанда ғана демалатын болдым — әдетте 15-18 шақырымнан кейін, яғни күндізгі жолдың жартысын еңсерген соң ғана аялдайтын болдым. Ұзақ үзіліс жасаған тіпті дұрыс емесін де түсініп алдым: демалғаннан кейін бұлшықеттер қатайып, аяғың тартпай қалады, ал алғашқы үш-бес шақырым салмаққа қайта үйренуің керек болады.
Бес минутта басқа елге өттік
Испанияға дейінгі жол шекаралас португалдық Каминья қаласы арқылы өтеді. Минью өзенінен шағын қайықпен өту қажет. Түске дейін ол әр 15 минут сайын, ал түстен кейін жарты сағатта бір рет қатынайды. Билет бағасы — 6 еуро, оны онлайн не жағалаудағы дәмханадан сатып алуға болады. Билетке қосымша бір сыйлық та беріледі — қолыма сол билет арқылы тегін кофе не тәттінан алуға болатын бірнеше жергілікті дәмхананың тізімін ұстатты. Олардың барлығын аралап шықтым!
Сағат 10:30-да қайықшы мені және тағы төрт зиярат етушіні арғы бетке алып кетті. Кем дегенде жарты сағат жүзерміз деп ойлағам, бірақ қайық бізді испаниялық А-Гварда қаласына небәрі бес минутта жеткізді. Біз шекараны заңсыз кесіп өтіп жатқандай оғаш сезімде болдым, бірақ бәрі де толықтай заңды еді. Ешқандай шекарашы, тексеру мен тінту болған жоқ — жай ғана өзеннен өтіп, басқа елден бір-ақ шығасың.
Альбергедегі тұрмыс пен тәу етуші мәзірі
- Меню одной из закусочных
Көпшілігі 20 адамға арналған ортақ жатын бөлмелерден, қорыл мен душқа кезекке тұрудан қорқады. Бірақ Камино — бұл айналаға сенім артуды үйрететін сапар. Егер бірдеңеден қатты қорықсаңыз, жол міндетті түрде сол үреймен бетпе-бет кездестіреді. Еуропада хостел мәдениеті өте жақсы дамыған, іші таза әрі қауіпсіз болады. Альберге де хостел саналады, тек зиярат етушілерге арналған.
Бұл жерде ешкімнің ойында сіздің заттарыңызды не ақшаңызды ұрлау деген пиғыл болмайды, барлығын ортақ бір мақсат біріктіреді.
Тазалық сіздің орын таңдай білгеніңізге байланысты. Жатақханалар муниципалды (8-10 еуроға сізге тек төсек береді, ол жерде тіпті жастық пен төсек-орын жабдықтары болмауы мүмкін) және жекеменшік (15-20 еуро) болып бөлінеді. Менің ұйықтайтын қапшығым жолда қалып қойып, ұшар кезге дейін жетіп үлгермеді. Бірақ дұрыс төсектің болғаны маған (убрал үшін) өте маңызды еді, сондықтан мен тек жекеменшік альбергелерді таңдадым. Мен ерте келетінмін, сондықтан душқа кезек күтпедім. Қорыл, әрине, болды, бірақ шаршағандықтан бірден ұйықтап кететінмін. Бір кемшілігі — маған үнемі екі қабат төсектің үсті бұйыратын. Күні бойы жаяу жүргеннен кейін ол жаққа өрмелеп шығудың өзі бір сынақ.
Бүкіл саяхатқа арналған қаражатым 400-450 еуро еді, ақырында 400 еуродан да аз жұмсаппын. Тұратын жерге тәулігіне 20 еуроға дейін кетті, тамаққа да үнемдедім, сөйтіп бүкіл уақыт ішінде дәмханаға бар-жоғы екі рет қана кірдім. Бірінші рет — ыстық сорпа ішу үшін (сорпа, бургер мен кола 7-8 еуроға шықты), ал екінші рет мәреге жеткенімді атап өттім — 15 еуроға көкөністермен бұқтырылған кальмар, картоп қосылған балық пен тәттінанға тапсырыс бердім.
Қалған уақытта азық-түлікті супермаркеттерден сатып алып жүрдім. Менің тамақтану рационымда протеинді йогурт, банан, алма мен дайын салаттар болды. Еуропалық дүкендерде тауық еті қосылған дайын пісірілген тағам табу қиын болды — барлық жерде көбіне мен жемейтін шошқа еті сатылады екен. Кешке міндетті түрде ыстық шай ішетінмін. Иә, мен тұтынғаннан гөрі көбірек калория жұмсадым, бірақ өзім интуитивті тамақтануға үйренгенмін, сондықтан күш-қуатым толығымен жеткілікті болды. Алтыншы күннен бастап күніне бір рет кофе ішіп, жеңіл-желпі тамақтану үшін дәмханаларға кіре бастадым. Жолдың аяқталып қалғанын түсінгендіктен, процестен көбірек ләззат алғым келді, ал бастапқыда мен мұны нағыз сынақ деп қабылдап едім.
Сантьягодағы сапар маған не үйретті?
Жолдың бірінші күні мен австралиялық Виктория есімді зиярат етушіні кездестірдім. Ол маған бүкіл сапар бойы есімде қалған мына бір сөзді айтты: «Жалғыз жүруден қорықпа. Алдыңда және артыңда әрқашан адамдар болады. Сен ешқашан жалғыз болмайсың».
Тап солай болды. Мен жалғыз саяхаттағанды толық еркіндік үшін жақсы көремін: қанша жүретініңді, қалай жүретініңді өзің шешесің, басқаның шаршағанына, қарны ашқанына қарап отырмайсың. Ағылшын тілін білу деңгейім барлық жолсерігіммен еркін сөйлесуге толық жетті. Сантьяго жолы көмектесуге әзір, ғажап әрі ақжарқын адамға толы. Олардың барлығы дерлік менен әлдеқайда үлкен еді, бәрі ақыл-кеңесін айтып, көрген-білгенін әңгімелеп берді.
Каминоға дейін мен үйден құлаққапсыз шыға алмайтынмын. Бірақ осы сегіз күн жол бойы мен бір рет те музыка қоспадым. Өз ішкі даусыңмен оңаша қалғанда, айналадағы әлем баяулай түседі. Бұл біздің тым жылдам өміріміздегі баға жетпес дағды. Қазір мен жаяу жүрерде де үйден құлаққапсыз шығатын болдым.
Сөйтіп 300 шақырымды сегіз күнде жүріп өттім.
Сантьяго-де-Компостелада саған Компостеланы жүріп өткенің туралы сертификатты берген кезде, өзіңді керемет мақтан тұтасың. Өз денеңнің бұған төтеп бергенін, оның сенімен бірге жұмыс істегенін түсінесің. Бұл өз күшің мен идеяларыңа деген зор сенім ұялатады. Камино сені үйреншікті жайлылық аймағыңнан шығарып, шынайы әлемге көзіңді ашуға мәжбүрлейді.
Орманда мен мөр басып отырған бір кісіні кездестірдім. Ол маған былай деді: «Мен саған әдемі әрі мағыналы өмір тілеймін. Біз оянатын әрбір таң — бұл сыйлық. Осы сәтті жіберіп алма». Сол сәтте маған бір ой келді. Әлдекімге бірдеңені дәлелдеу үшін уақыт құртудың қажеті жоқ. Жай ғана өзіңді тыңдай білуге, әрбір сәтті бағалауға және өмірді барынша толыққанды сүруге үйрену керек.
