Душанбені аралайық: қаланың көрікті жерлері, тамағы дәмді орындар мен кететін шығын
Бірер күнге визасыз барып қайтуға болатын ғажап қала.
Қазақстандықтар ұзақ демалыста қайда барсақ екен деп ойланғанда мына тұрған Душанбені көп ескере бермейді. Бекер-ақ. Жұрт Ташкент пен Тбилисиге таласып билет алып жатқанда, Тәжікстан астанасы саяхатқа қолайлы бағытқа айналғалы қашан. Алматы мен Астанадан екі жарым сағатта ұшып жетесіз, виза сұрамайды, ал баспана мен тамақтың бағасы қалтаңызды қақпайды.
Мұнда Мехргон базарында піскен інжір сатып алып, ою-өрнекпен безендірілген зәулім сарайларда көк шай ішіп, кең даңғылдарды аралайсыз. Қалада советтік модернизм мен Дубайдағыдай алып ғимараттар кезек-кезек ұшырасады. Душанбеге арналған толымды гид жазып шықтық. Ең дәмді қурутобты қайдан жеуге болатынын, Гиссар қамалына не үшін бару керегін және жолға қанша теңге алып шыққан дұрыс екенін осы мақаладан білесіз.
Душанбеге барарда не білген жөн?
Сапарда уақыт пен ақшаны үнемдеуге көмектесетін негізгі мәліметтерді жинадық.
- Валюта. Тәжікстанның ұлттық валютасы — сомони (TJS). Қонақүйлер мен ірі супермаркеттерде картамен төлеуге болады. Бірақ базарда, такси мен шағын дәмханаларда қолма-қол ақша керек. 100 сомони — шамамен 5 000 теңге. Ақшаны банк бөлімшелерінде айырбастауға болады. Бірақ демалыс күндері банктердің көбі жабық тұрады.
- Байланыс. Әуежайға қонған соң Tcell, «МегаФон Таджикистан» не Babilon-M операторларының SIM-картасын сатып ала аласыз. Қазақстандық операторыңыздың роумингін қосуға не алдын ала eSIM сатып алуға да болады. Кейде роуминг eSIM-нен арзанырақ шығады.
- Киім. Душанбе — зайырлы қала. Бірақ базар аралап, мешітке барғанда ашық-шашық киінбеген дұрыс. Жеңіл зығыр шалбар мен иықты жауып тұратын жейде ыңғайлы.
- Қауіпсіздік. Қала орталығында кешкі уақытта да серуендеуге болады, жалпы тыныш әрі қауіпсіз.
Душанбеде көретін не бар?
Төмендегі жерлерді көріп қайтуды ұсынамыз. Қайда орналасқанын, қашан жұмыс істейтінін және кіру билеті қанша тұратынын көрсетеміз. Осы мәліметтерге қарап, серуен бағытын жоспарлап алуға болады.
Исмаил Самани ескерткіші
- Исмаил Самани ескерткіші
Кіру: тегін
Жұмыс уақыты: тәулік бойы
Қайда орналасқан: Дусти алаңы, Рудаки даңғылы
Елдегі ең негізгі ескерткіш Дусти алаңында орналасқан. Ол тәжік халқының негізін қалаушы саналған, Саманилер мемлекетін құрған әмір Исмаил Саманиге арналған.
Ескерткіштің биіктігі — 13 метр, ал әмірдің басындағы тәж жұқа алтынмен қапталған. Мүсіннің артында биіктігі 40 метрлік арка тұр. Алаңға түгел гранит төселген, кешке әдемі жарық қосылады. Күн батқан соң күзет ескерткішке жақындатпайды, бірақ алыстан да жақсылап суретке түсіп алуға болады.
Рудаки саябағы
Кіру: тегін
Жұмыс уақыты: тәулік бойы
Қайда орналасқан: Рудаки даңғылы
Душанбедегі ең үлкен саябаққа парсы ақыны Әбуабдулло Рудакидің аты берілген. Көлемі мен танымалдығы жағынан Алматыдағы Орталық саябаққа ұқсайды. Бірақ мұндағы аллеялар түзу әрі салтанатты етіп жасалған.
Жергілікті тұрғындар жаздың аптабында ағаштардың көлеңкесінде тынығып, субұрқақтардың жанында серуендейді. Саябақтан Ұлт сарайы мен үкімет ғимараттары жақсы көрінеді. Ортасында түрлі түсті мозаикамен безендірілген арканың астында Рудакидің ескерткіші тұр. Суретке түсетін жерлердің бірі.
Тәжікстан ұлттық музейі
Кіру: 70 TJS (шамамен 3 410 KZT)
Жұмыс уақыты: күн сайын 08:00–17:00
Қайда орналасқан: Исмоил Сомони көшесі, 11
Елдегі бас музейдің дөңгелек күмбезі бар, ішінде 22 зал орналасқан. Мұнда сирек кездесетін жануарлардың тұлыптары, геологиялық жәдігерлер, орта ғасырдағы тиындар мен этнографиялық бұйымдар қойылған. Бәрін асықпай аралап, жәдігерлердің сипаттамасын оқып шығуға кемінде екі сағат арнаңыз.
Тәжікстанның ұлттық көне жәдігерлер музейі
- «Ұйықтап жатқан Будда»
- Көне жәдігерлер мұражайындағы өрнекті қыш ыдыс
- Мехр-Ахура құдайының сәулелі тәжі, VI ғасыр
- Хульбуктан табылған ойын сүйектері, X–XI ғасырлар
- Көне жәдігерлер мұражайындағы салт атты мүсіншесі
Кіру: 50 TJS (шамамен 2 436 KZT)
Жұмыс уақыты: сейсенбі–жұма — 09:00–16:30, сенбі — 09:00–15:30, жексенбі мен дүйсенбі — 09:00–13:30.
Қайда орналасқан: Академик Раджабовтар көшесі, 7
Бұл музейге көпшілік бір жәдігерді көруге келеді. Ол — ұзындығы 13 метр болатын «Ұйқыдағы Будда» мүсіні. Нирванаға жеткен Будданы бейнелейтін саз мүсіннің жасалғанына 1500 жылдан асқан. Оны елдің оңтүстігіндегі ежелгі Аджина-Тепа ғибадатханасының орнынан тапқан. Музейде бұдан бөлек зороастризм дәуірінен қалған бұйымдар, көне қолжазбалар, қару-жарақ пен ұлттық әшекейлер қойылған.
Кохи Навруз сарайы
Кіру: гидпен экскурсия шамамен 50 TJS (шамамен 2 436 KZT) тұрады
Жұмыс уақыты: күн сайын 09:00–18:00
Қайда орналасқан: Исмоил Сомони даңғылы, 14/2
Бастапқыда бұл ғимаратты Орталық Азиядағы ең үлкен шайхана есебінде салмақ болған. Бірақ құрылыс кезінде жоспар өзгеріп, 2014 жылы мемлекеттік қабылдаулар мен салтанатты жиындарға арналған сарай болып ашылған.
Ішінде ағаш оюларымен безендірілген 12 зал, тәжік тастарынан жасалған флоренциялық мозаика және айналы төбелер бар. Сарайды өз бетіңізше аралауға болмайды. Билет бағасына гидтің қызметі кіреді. Ол негізгі залдарды көрсетіп, халықаралық саммиттер кезінде мемлекет басшыларының қайда отыратынын түсіндіреді.
Мемлекеттік ту алаңы мен ту тұғыры
Кіру: тегін
Жұмыс уақыты: тәулік бойы
Қайда орналасқан: Рудаки даңғылы
Алаңдағы негізгі нысан — биіктігі 165 метрлік ту тұғыры. Ол 2011–2014 жылдары әлемдегі ең биік ту тұғыры есебінде Гиннесс рекордтар кітабына енген. Кейін басқа елдерде бұдан биік тұғырлар салынды. Бірақ мұның өзі де салтанатты көрінеді. Бұл жерге арнайы барудың қажеті жоқ. Алаң Рудаки саябағына жалғасып жатыр, Ұлт сарайы да жақын. Сондықтан қала орталығын аралап жүргенде жолай көріп кетуге болады.
Ботаника бағы (Боги Ирам)
Кіру: 10 сомони
Жұмыс уақыты: күн сайын 08:00–20:00
Қайда орналасқан: Самад Ғани көшесі, 4
Бақ 1933 жылдан бері жұмыс істейді. Алматы мен Астанадағы ботаника бақтарына ұқсайды. Жергілікті жұрт мұнда үй ішімен демалып, пикник жасауға, тыныш жерде серуендеуге келеді. Әлемнің әр түкпірінен жеткізілген өсімдік көп. Бірақ ел мұнда тек ағаш пен гүл көруге келмейді. Бақ ішінде ағаштан жасалған, оюмен безендірілген айвандар бар. Айван дегеніміз — төбесі жабық дәстүрлі демалыс орны. Сондай-ақ қолөнершілердің үйлері қойылған этнографиялық бұрыш жасалған. Ең қызығы — көгалда емін-еркін жүретін тауыстар. Оларға жем беруге де болады.
Мехргон базары
Кіру: тегін
Жұмыс уақыты: күн сайын 07:00–18:00
Қайда орналасқан: Мехнат көшесі, 4
«Душанбе» сөзі тәжік тілінен аударғанда «дүйсенбі» дегенді білдіреді. Ертеректе бұл жерде әр дүйсенбі сайын үлкен базар өтетін. Қала тұрғындары сауда жасағанды әлі де жақсы көреді. Сондықтан Душанбеден ештеңе сатып алмай қайтқан қиын.
Қазір қаладағы негізгі азық-түлік базары — Мехргон. Оны бұрынғы Көкбазардың орнына салған. Үш қабатты жабық базардың төбесі әйнектен жасалған, ішінде биік бағандар мен алып аспашамдар бар. Сәулетіне қарасаңыз, кәдімгі базардан гөрі сән-салтанаты келіскен тойханаға ұқсайды. Мұнда кептірілген жеміс, жаңғақ, дәмдеуіш пен ыстық нан алуға болады. Сатушылар туристерді бірден танып, тауарларын дәм татқызады әрі саудаласуға дайын тұрады. Алматыдағы Көкбазардың атмосферасы ұнаса, оның сәндірек нұсқасын көру үшін Мехргонға барыңыз.
Мехргон аздық етсе, Саховат базарына соғыңыз. Бұл — әдетте тәжіктердің өзі сауда жасайтын, бағасы арзан, ығы-жығы боп жататын базар. Ал мата, киім мен кілем іздесеңіз, үлкен Корвон киім базарына барған дұрыс.
Гиссар қамалы
Кіру: 15 TJS (шамамен 731 KZT)
Жұмыс уақыты: күн сайын 08:00–18:00
Қайда орналасқан: Гиссар кенті, Душанбеден 30 шақырым
Жарты күн бос уақытыңыз болса, таксиге отырып, Гиссар тарихи кешеніне барыңыз. Қашықтығы мен жолға кететін уақыты жағынан Алматыдан Қаскелеңге барғанмен шамалас.
Мұнда күйдірілген кірпіштен қаланған, екі қарауыл мұнарасы бар үлкен қақпаны, XVI ғасырдағы медресе мен көне керуенсарайлардың іргетасын көруге болады. Қамалдың айналасында төбелер созылып жатыр. Ал кіреберісте грильде балық пісіретін дәмханалар жұмыс істейді.
Душанбеде не істеуге болады?
- Қурутоб
- Ноқат қосылған палау мен салат
Ұлттық тағамдардан дәм татыңыз
Тәжік асханасындағы ең танымал тағамдардың бірі — қурутоб. Оны қатпарлы нан, кептірілген құрт, көк шөп пен ыстық майдан дайындайды. Үлкен ағаш табаққа салып береді, әдетте қолмен жейді. Қурутобтың дәмін тату үшін осы тағамға маманданған қурутобханаға барыңыз.
Душанбенің палауын да жеп көріңіз. Мұнда палауға көбіне ноқат пен бөдене жұмыртқасын қосады. Сондай-ақ машхурда сорпасы мен шакаробты татып көрген дұрыс. Шакароб — жұқалап туралған қызанақ пен пияздан жасалатын, еттің жанына берілетін салат.
Рудаки даңғылында серуендеңіз
- Орталықтағы жаңа ғимарат
- Советтік модернизм
- Советтік модернизм
- Душанбе орталығындағы сталиндік ампир
Бұл — Душанбедегі ең басты даңғыл. Мұнда сталиндік ампир стиліндегі ғимараттар мен әйнектен салынған биік жаңа үйлер қатар тұр. Қала орталығындағы советтік ғимараттарды біртіндеп күреп тастап жатыр. Сондықтан XX ғасырдың ортасында салынған үйлерді көргіңіз келсе, қазір барған дұрыс.
Даңғылдың бойына биік шынар ағаштары отырғызылған. Сол себепті күн ыстықта да көлеңкеде серуендеуге болады. Кешкісін бұл көшеде қала тіршілігі қайнайды. Мұнда академиялық театр да, заманауи кофеханалар да бар.
Бір күнге тауға барыңыз
- Искандеркульге баратын жолдағы шатқал
- Искандеркуль көлі
- Таудағы бұлақ
Душанбеден табиғат аясына шығып қайтқан оңай. Қала көшелерін аралап жалықсаңыз, бір күндік турға жазылыңыз. Таңертең барып, кешке қайтуға болатын ең танымал бағыттар — көгілдір түсті Искандеркөл, Варзоб шатқалы мен Нүрек су қоймасы. Мұндай турларды жергілікті гидтерден табуға болады. Бағасы 220 TJS (шамамен 11 мың KZT) басталады.
Душанбедегі бір күн: дайын гид
- Мехргон базарындағы жемістер
- Базардағы інжір
- Кептірілген құрма
Уақытыңыз тапшы болса, қаланың негізгі көрікті жерлерін бір күнде аралап шығуға болады. Оған мынадай гид ұсынамыз.
- Таңертең, 09:00–12:30. Серуенді Дусти алаңы мен Исмаил Самани ескерткішінен бастаңыз. Одан Рудаки саябағы арқылы ту тұғырына барыңыз. Кейін ұлттық көне жәдігерлер музейіне соғып, ұзындығы 13 метрлік «Ұйқыдағы Будданы» көріңіз. Музейге шамамен бір жарым сағат бөліңіз.
- Түсте, 12:30–16:00. Жақын маңдағы қурутобханадан түскі ас ішіңіз. Одан кейін таксиге отырып, Кохи Навруз сарайына барыңыз. Ағаш оюлары мен мозаикамен безендірілген залдарды аралауға бір жарым-екі сағат кетеді.
- Кешке, 16:30–20:00. Мехргон базарына барып, кепкен жеміс, дәмдеуіш пен әйгілі Вахш лимондарын сатып алыңыз. Кешке қарай сатушылар бағаны түсіруге бейім болады, сондықтан жақсылап саудаласуға болады. Күнді Боги Ирам ботаника бағында аяқтаңыз. Мұнда емін-еркін жүрген тауыстарды көріп, тыныш жерде серуендейсіз.
Душанбеде қайда тоқтаған дұрыс?
Душанбеде қала орталығынан, Рудаки даңғылы мен Дусти алаңының маңынан баспана таңдаған ыңғайлы. Сонда жоғарыда айтылған көрікті жерлердің көбіне жаяу жете аласыз. Бұл ауданда совет заманынан бері белгілі «Тәжікстан» қонақүйі мен халықаралық Hyatt Regency қонақүйі орналасқан.
Шағындау, жайлы қонақүй іздесеңіз, мына нұсқаларды қараңыз:
- The Rumi Hotel & Residences — интерьерінде ұлттық нақыштар бар, ішкі ауласы әдемі әрі таңғы асы дәмді қонақүй.
- Atlas Hotel — жасыл бағы, жабық бассейні бар, тәжік мәдениетінің бірегейлігі сезілетін жайлы орын.
- Shumon Hotel — қала орталығындағы шағын қонақүй. Терезесінен академиялық опера және балет театры көрінеді.
Бір күнге пәтер жалдау
Бірнеше адам болып барсаңыз не ақша үнемдегіңіз келсе, пәтер жалдаған ыңғайлы. Пәтерді жергілікті Somon.tj сайтынан не халықаралық брондау сервистерінен іздеуге болады.
Қала орталығындағы жаңа бір не екі бөлмелі пәтер тәулігіне орта есеппен 300–600 TJS (шамамен 15–29 мың KZT) тұрады. Негізгі даңғылдан сәл алыстау жерден 200–250 TJS (шамамен 9 744–12 мың KZT) де пәтер табуға болады. Олар көбіне қоғамдық көлік аялдамаларына жақын орналасқан. Сондықтан орталыққа он минутта жетесіз.
Душанбедегі тамағы дәмді жерлер
Жергілікті асханадан дәм татып, жақсы тамақтанғыңыз келсе, Momo Cafe, Chinor, Anzur не «Оши Бародарон» мейрамханаларына барыңыз. Momo Cafe-ні редакциямыз тексеріп көрген. Балық жегіңіз келсе, «Форель» мейрамханасын таңдаңыз. Ал палау жеп, тәжік шайханасының атмосферасын сезіну үшін «Plov house» не «Кохи Навруз» шайханасына барған дұрыс.
Жақсы флэт-уайт, круассан не сүзгімен дайындалған кофе ішкіңіз келсе, Tartine, Coffee Moose, De Bobo, Mazza, Zira не Bread and Coffee кофеханаларын іздеңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Душанбеге барарда тууы мүмкін негізгі сұрақтарға жауап берейік.
Душанбеге қалай жетуге болады?
Алматыдан Душанбеге Air Astana мен Somon Air тіке ұшады. Астанадан Somon Air рейстері бар. Ең ыңғайлысы — әуежай қалаға өте жақын орналасқан. Таксимен орталыққа 15–20 минутта жетесіз.
Душанбеге қашан барған дұрыс?
Ең жақсы уақыт — көктем (сәуір–мамыр) мен күздің басы (қыркүйек–қазан). Бұл айларда ауа температурасы шамамен +20…+25 °C болады. Көктемде айнала гүлдейді, ал күзде базарларда піскен жеміс көбейеді. Жазда бармаған дұрыс. Көлеңкенің өзінде ауа температурасы +40 °C-тан асып кететін кездер көп. Мұндай ыстықта көшеде жүрген қиын.
Душанбеде қандай көлікпен жүрген ыңғайлы?
Қала орталығында тоқтасаңыз, көрікті жерлердің көбіне жаяу жетесіз. Алыстау жерге барудың екі жолы бар.
Такси. Қалада Jura такси қызметі жұмыс істейді. Көліктерінің көбі — Қытайда шығарылған жаңа автомобильдер. Қосымшасын жүктеп алуға болады, бірақ кейде дұрыс істемейді. Сондықтан Jura таксилерін көшеден де тоқтатады. Жүргізушіден есептегішті қосыңыз деп бірден сұраңыз. Туристер жолақыны қолма-қол төлегені дұрыс, өйткені ақша аударымдары жергілікті банк карталары арқылы жасалады.
Қоғамдық көлік. Қалада автобус, троллейбус пен шағын автобустар жүреді. Автобус пен троллейбуста жолақы төлеу үшін Citycard картасы қажет. Оны терминалдардан сатып алуға болады. Жергілікті банк қосымшасы арқылы QR-кодпен төлеу де қарастырылған.
Душанбеден не алып қайтуға болады?
- Кептірілген тұт
- Науат — кристалды қант
- Шор-данак — тұздалған өрік сүйектері
Тәжікстаннан кәдімгі магнит алып қайтқанша, базардағы азық-түлік сататын қатарларға барыңыз. Вахш лимондарын іздеңіз. Олардың иісі кәдімгі цитрустан гөрі шыршаның иісіне ұқсайды. Сол жерден шор-данак — күлге қақталған тұзды өрік сүйегін, шафран қосылған памирлік кристалл қантты және тұт-талқан деп аталатын ұнтақталған тұт жемісін сатып алуға болады.
Мата сататын қатарлардан қодас жүнінен тоқылған жылы памирлік жураб шұлықтарын, ханатлас жібек матасын және түрлі түсті кестемен безендірілген дәстүрлі сюзане паннолары мен дастарқандарын іздеңіз.
- Тоқылған жүн джурабтар
- Тігуге арналған маталар, соның ішінде ханатлас
- Сюзане
Қолөнершілердің бұйымдарын да қарап шығыңыз. Олардан табаки чуби деп аталатын ағаш табақтар табуға болады. Мұндай табаққа үйде палау салып берген ыңғайлы. Сондай-ақ ұлттық пышақтар мен көк түсті лазурит тасы орнатылған күміс әшекейлер сатылады.
Қазақстан азаматтары тіркеуге тұруы керек пе?
Қазақстан азаматтары Тәжікстанға 30 күнге дейін барса, тіркеуге тұрудың қажеті жоқ. Дегенмен ұшар алдында ресми дереккөздерден талаптарды қайта тексеріңіз. Көші-қон ережелері өзгеріп кетуі мүмкін.
Душанбеде қандай карта қолданған дұрыс?
Қалада «2ГИС» жақсы жұмыс істейді. Google Maps карталарын да алдын ала жүктеп алып, интернетсіз пайдалануға болады. Адасып кетсеңіз, жергілікті тұрғындардан жол сұраңыз, қуана-қуана көмектеседі.
