Семейде не қызық бар: Лос-Анжелестегідей көпір, қарағайлы орман мен шибауырсақ
Неліктен жас жұбайлар өрт сөндіру мұнарасына көтеріледі?
Мен Семейге алғаш рет 2023 жылы жұмыс бабымен бардым. Сол сапарда бұл қалаға ғашық боп қалдым. Бұған дейін Семей десе, ойыма бұрынғы ядролық полигон, Абайдың туған жері мен Алашорданың астанасы ғана келетін. Ал қаланың өзі туралы көп ештеңе білмейтінмін.
Мені ең алдымен Семейдің жаяу серуенге өте ыңғайлы екені таңғалдырды. Ескі кірпіш ғимараттар, тарихи ескерткіштер, көгалға көмкерілген көшелер мен баяу өмір ырғағы сондай ұнады. Шекара бекінісінен ірі облыс орталығына дейінгі үш ғасырлық тарихымен танысқан сайын бұл қалаға мүлде басқа көзбен қарай бастайсың. Сол сапардан кейін Семейге тағы бірнеше рет оралдым. Әр жолы жаңа бір қызық дүниені көріп қайтамын. Қалаға бара жатқандарға арнап өзіме ерекше ұнаған орындарды тізіп шықтым.
Семейдің ең көрікті жерлері
- Чернышевский атындағы №1 мектеп.
- Өкінішке қарай, бұл ғимарат 2026 жылы сүрілді.
- Терезедегі тарих.
Семейде сырттай қарағанда қарапайым ғана көрінетін үйдің жанынан өтіп кетіп, дәл сол жерде кезінде тарихи шешімдер қабылданғанын не әйгілі шығармалар жазылғанын байқамай қалуыңыз мүмкін. Қалада ескі ғимарат өте көп болғандықтан, аралауды қай жерден бастаған дұрыс екенін шешкен қиын. Мына тізім бойынша байқап көріңіз.
Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнері музейі
Мекенжайы: Пушкин көшесі, 108.
Жұмыс уақыты: 10:00–17:30. Дүйсенбі — демалыс.
Кіру бағасы: ересектерге — 500 теңге, студенттерге — 300 теңге, балаларға — 200 теңге.
Невзоровтар музейі 1985 жылы көпес Степановтың бұрынғы үйінде ашылған. Мұндағы коллекция тәжірибелі саяхатшыларды да таңғалдыра алады. Экспозицияда Брюлловтың, Шишкиннің, Верещагиннің, Қастеевтің, Қалмақовтың еңбектері, тіпті Рембрандтың түпнұсқа офорты да бар. Музей бірнеше бөлімнен тұрады. Соның ішінде қазақстандық суретшілердің классикалық реализмнен абстракционизмге дейінгі туындылары қойылған үлкен зал ерекше назар аударады. Қорда бес мыңнан астам шығарма сақталған. Негізгі жәдігерлер — Невзоровтар әулетінің жеке сыйға тартқан еңбектері.
Аспалы көпір
Жұмыс уақыты: тәулік бойы.
Кіру бағасы: тегін.
Бұл — Қазақстандағы жалғыз аспалы көпір. Жергілікті тұрғындар оны әлі күнге дейін «Жаңа көпір» деп атайды. Негізі ол 2000 жылы пайдалануға берілген. Көпір жапон мен түрік мамандарының бірлескен жобасы бойынша салынған. Қазір онсыз Семейдің келбетін елестеткен қиын. Мұнда кешкі уақытта келген дұрыс. Өйткені дәл сол кезде көпірдің әдемі жарығы жанады. Ал көпірдің астында баскетболды тегін ойнауға болатын спорт алаңдары бар жайлы қоғамдық кеңістік жасалған.
Ф. М. Достоевскийдің әдеби-мемориалдық музейі
Мекенжайы: Достоевский көшесі, 118.
Жұмыс уақыты: 9:30–17:30. Дүйсенбі — демалыс.
Кіру бағасы: ересектерге — 500 теңге, студенттерге — 200 теңге, балаларға — 150 теңге.
Бұл — Ресейден тыс жердегі Федор Достоевскийге арналған жалғыз музей. Биыл мамыр айында музейдің ашылғанына 55 жыл толды. Кешен екі бөліктен тұрады: бірі — жазушы Семейге жер аударылған кезде тұрған бір жарым қабатты ағаш үй, екіншісі — кейін салынған заманауи ғимарат. Оның сәулеті де ерекше. Ғимарат сырттай ашылған кітапқа ұқсайды: бетоннан жасалған шығыңқы бөліктер мен жіңішке терезелер кітаптың парақтарындай көрінеді.
Музей қорында 26 мыңнан астам жәдігер сақталған. Экспозиция жазушының өмірі, Сібірдегі айдауы, алғашқы ірі романдарының жазылуы және Шоқан Уәлихановпен достығы туралы баяндайды. Егер мүмкіндік болса, экскурсия алған жөн. Жергілікті гидтер Достоевскийдің айдаудағы өмірін соншалықты қызықты етіп әңгімелейді, тіпті классикалық әдебиетке қызықпайтын адамдардың өзі ұйып тыңдайды. Оның үстіне экскурсияның бағасы — адам басына небәрі 2 мың теңге.
Өрт сөндіру мұнарасы
Мекенжайы: Қайым Мұхамедханов көшесі, 18.
Жұмыс уақыты: 9:00–17:00. Сенбі, жексенбі — демалыс.
Кіру бағасы: 1000–2000 теңге.
Бұл — Қазақстандағы ерекше тарихи нысандардың бірі. Бір ғасырдан астам уақыт бұрын салынған өрт сөндіру мұнарасы бүгінге дейін бастапқы қалпын сақтап қалған. Биіктігі 20 метр болатын кірпіш мұнара кезінде қаладағы ең биік ғимарат саналған. Осы жерден өртті бақылап қана қоймай, қатты аяз кезінде мектепте сабақ болмайтынын білдіретін арнайы шам да ілінетін болған.
Қазір мұнара бұрынғы қызметін атқармайды. Дегенмен қасындағы заманауи өрт сөндіру бөлімінде әлі күнге дейін өрт сөндіру шлангілері кептіріледі. Мұнараның ең жоғарғы бөлігіне шығу үшін 100 тепкішектен өту керек: оның 60-ы бетоннан, 40-ы темірден жасалған. Тар бұралмалы баспалдақпен көтерілгенде жеті рет толық айналып шығасыз. Осыған байланысты жергілікті жас жұбайлар арасында қызық дәстүр қалыптасқан. Олар мұнараның басына көтеріліп, көкке көгершін ұшырып: «Жеті қақ көкке жеткендей бақытты болайық!» дейді.
Облыстық тарихи-өлкетану музейі
Мекенжайы: Абай көшесі, 90.
Жұмыс уақыты: 9:00–17:00. Дүйсенбі — демалыс.
Кіру бағасы: ересектерге — 500 теңге, студенттерге — 200 теңге, балаларға — 150 теңге.
Бұл музей 1883 жылы саяси жер аударылған азаматтардың бастамасымен ашылған. Олардың арасында Абайдың достары да болған. Өз тарихында музей революциялар, соғыстар және ғимараттардың апатты жағдайына байланысты сегіз рет көшіп-қонған. Тек 1978 жылы ғана бұрынғы әскери губернатордың үйіне біржола орналасқан.
Музейдің ауласында ақ қақпа мен 1970 жылдардан қалған кеңестік трактор тұрады. Экспозиция алуан түрлі. Мұнда мамонттың азу тістерін, жылқының қылынан жасалған ішегі бар көне қобыз бен тарихи тұлғалардың жеке заттарын көруге болады.
Әміре Қашаубаев атындағы мемлекеттік филармония
Мекенжайы: Әріп Тәңірбергенов көшесі, 3а.
Жұмыс уақыты: 9:00–18:00. Сенбі, жексенбі — демалыс.
Кіру бағасы: іс-шараға байланысты.
Филармония орналасқан ғимарат бұрын «Еңлік — Кебек» кинотеатры болған. Ол 1971 жылы ашылып, сол кездегі Семейдегі ең үлкен кинотеатр саналған. Қала тұрғындары бұл жерде 1991 жылы «Отырардың күйреуі» фильмінің үлкен премьерасы өткенін жақсы біледі.
Ғимараттың ең ерекше тұсы — оның қасбеті. Мұнда модернистік сәулетпен үйлескен алып мозаикалық панно сақталған. Бұл өңірде мұндай мысалдар өте сирек кездеседі. Түрлі түсті смальтадан жасалған ою-өрнектер қазақ фольклорына емеурін жасайды. Совет суретшілері сәулет өнері адамдарға тарихты қарапайым тілмен айтып беруі керек деген мексикалық монументализм идеясынан шабыт алғаны байқалады. Мозаика осы күнге дейін өте жақсы сақталған және әлі де әсерлі көрінеді.
Тыныбай Кәукенұлының ағаш мешіті
Мекенжайы: Жамбыл көшесі, 48.
Жұмыс уақыты: дүйсенбі–бейсенбі — 9:00–18:00, жұма — 7:00–19:00, сенбі–жексенбі — 9:00–18:00.
Кіру бағасы: тегін.
Бұл — Семейдегі ең көне мешіт. Ол қалада болған ірі өрттерден де, кеңес дәуіріндегі дінге қарсы науқаннан да, қайта құру кезеңінен де аман қалған. Уақ руынан шыққан көпес Тыныбай Кәукенұлы мешітті 1836 жылы Ертістің сол жағалауындағы Заречная Слободкада өз қаржысына салдырған. Бұл аудан қала құрамына тек 36 жылдан кейін ғана ресми түрде енгізілген. Мешіттің іргетасы тастан қаланса, қабырғалары ағаштан тұрғызылған. Кезінде оның жанында тағы екі ағаш ғибадатхана болған. Алайда олар өрттен жойылып, бүгінге дейін сақталмаған.
Воскресенск соборы
Мекенжайы: Күлжановтар көшесі, 6.
Жұмыс уақыты: күн сайын 8:00–17:00.
Кіру бағасы: тегін.
Бұл — Семейде төңкеріске дейін салынған санаулы тас ғимараттардың бірі әрі кеңес дәуірінен аман қалған қаладағы жалғыз православие соборы. Ақ тастан тұрғызылған ғибадатхана 1860 жылы Ертіс жағасындағы казак станицасында жергілікті тұрғын Митрофан Казаковтың бастамасымен салынған. Революциядан кейін собор жабылып, тіпті оны бұзу жоспарланған. Бірақ 1946 жылы ғимарат қайтадан діни қауымға қайтарылды. Ал 2000 жылдардың басында күрделі жөндеуден өтіп, бүгінге дейін жұмысын жалғастырып келеді.
Қос мұнаралы орталық мешіт
Мекенжайы: Абай көшесі, 50.
Жұмыс уақыты: күн сайын 6:00–23:00.
Кіру бағасы: тегін.
Әнет баба мешіті — Қазақстанда сақталған XIX ғасырдағы жалғыз қос мұнаралы мешіт. Ол 1862 жылы Татар слободкасындағы үлкен өрттен кейін, ағаштан салынған бұрынғы мешіттің орнына татар көпестерінің қаржысына тұрғызылған. Алғашында мұнаралары да ағаштан жасалған. Кейін XIX ғасырдың соңында олардың орнына кірпіш мұнаралар салынды. Ғимараттың дәлме-дәл симметриясы мен ақшыл-жасыл ерекше қасбеті оны қаладағы басқа тарихи құрылыстардан ерекшелендіріп тұрады.
Семейде не істеуге болады?
Қаланың тарихи орталығын аралап болған соң, жергілікті тұрғындар жақсы көретін демалыс түрлерін байқап көріңіз. Олардың көбі тек жылы маусымдарда қолжетімді. Сондықтан Семейге мамыр мен қыркүйек аралығында барған дұрыс.
Ертіс жағалауымен серуендеп, теплоходқа мініңіз
Орны: Ертіс өзенінің жағалауы.
Жұмыс уақыты: 9:00–22:00.
Бағасы: ересектерге — 3000 теңге, студенттерге — 2500 теңге, балаларға — 1500 теңге.
Семейдің көп адам біле бермейтін ерекше демалыстарының бірі — Ертіс бойында теплоходпен серуендеу. Бір кездері бұл қалада өзен көлігі жақсы дамыған еді. Алайда Шүлбі су электр станциясы салынғаннан кейін Ертіс тартылып, кеме қатынасы тоқтай бастады. Соған қарамастан, бүгін де теплоходпен серуендеуге болады. Жаздың аптап ыстығында палубада отырып, көпірлерді, өзен жағасындағы қарағайлы орманды тамашалаған ерекше әсер сыйлайды.
SUP-борд теуіп көріңіз
Орны: Ертіс жағалауы.
Жұмыс уақыты: 9:00–22:00.
Бағасы: жалға берушіге және маршрут ұзақтығына қарай 8 мың теңгеден басталады.
Белсендірек демалысты ұнатсаңыз, SUP-борд жалға алыңыз. Бір сағаттық серуен кезінде алып аспалы көпірдің астынан жүзіп өтіп, өзендегі шағын аралдарды тамашалап, ыстық күнде бір салқындап қаласыз.
Тек күннен қорғайтын кремді молынан жағып алыңыз. Әйтпесе иығыңыз жиырма-ақ минутта күйіп кетуі мүмкін.
Советтік мозаикалар мен ағаш терезе жақтауларын іздеңіз
Жұмыс бойынша кездесулер арасында қала ішінде жаяу көп жүрдім. Сол кезде Семейдің өзі ашық аспан астындағы музейдей көрінді. Мұнда ғимараттардың қабырғаларында советтік дәуірден қалған көптеген мозаика, барельеф пен бедерлі композиция сақталған. Бірін кездейсоқ байқасам, енді бірін өлкетану материалдарын қарап жүріп арнайы іздеп таптым.
Бірақ мені ең қатты таңғалдырғаны — жеке сектордағы ескі бір қабатты үйлердің оймышталған ағаш терезе жақтаулары болды. Қала тұрғыны үшін олардың әсем өрнектерін, түрлі түсті қақпақтарын және көне ағаш оюларын тамашалау ерекше әсер береді. Ол үшін орталық көшелерден шығып, Татар слободкасы сияқты ескі аудандарға кіріп көріңіз.
Бейбітшілік аралына барыңыз
Жұмыс уақыты: тәулік бойы.
Кіру бағасы: тегін.
Семейде Ертістің қақ ортасында арал бар екенін көп ешкім біле бермейді. Бұрын Полковничий аталған, қазіргі Бейбітшілік аралы — қаланың у-шуынан тынығуға болатын үлкен орманды саябақ.
Аралдың ішінде Семей ядролық полигоны сынақтарының құрбандарына арналған «Өлімнен күшті» мемориалы орналасқан. Бұл ескерткіш ешкімді бейжай қалдырмайды. Қара граниттен жасалған стеладағы ядролық саңырауқұлақтың бейнесі баласын құшағымен қорғаштап тұрған ананың мүсінінің үстінен төніп тұрғандай көрінеді.
Кейінгі жылдары аралдағы балалар теміржолы да қайта іске қосылды. Ол алғаш 1979 жылы салынғанымен, 1990 жылдардың ортасында қараусыз қалған еді. Қазір қала бұл нысанды қайта қалпына келтірген. Кішкентай пойызбен тегін жүруге болады. Вагондары жөнделген, таза әрі күн сайын 9:00-ден 19:00-ге дейін қатынайды.
Реликт қарағайлы орманда серуендеңіз
Жұмыс уақыты: тәулік бойы.
Кіру бағасы: тегін (тек таксиге ақша жұмсайсыз).
Қала орталығынан небәрі 15 минуттық жерде ерекше қарағайлы орман бар. Бұл орман мұз дәуіріне дейінгі кезеңнен бері сақталған. Осындай табиғи экожүйелер Еуразия құрлығында саусақпен санарлық. Ең жақын деген осыған ұқсас орман тек Канадада бар. Егер сіз де мен сияқты қарағай мен шайырдың иісін жақсы көрсеңіз (Бурабайдағы балалар лагерьлерін бірден еске түсіреді), бұл жер сізге ұнары сөзсіз.
Орманға бару үшін Qaragaily шипажайына дейін таксимен жетуге болады. Жол ақысы шамамен 2–3 мың теңге тұрады. Мен шипажайдан Ертіс жағасымен жаяу жүріп, Ескі Қамал ауылына дейін баруды шештім. Бірақ бұл бағыттың өз қиындығы бар: байқамай жеке аумаққа кіріп кетуіңіз мүмкін. Сондықтан Қасиетті бұлаққа апаратын арнайы жабдықталған соқпақты таңдаған дұрыс. Бір бағыттағы ұзындығы шамамен жеті шақырым болатын бұл маршрут табиғатты асықпай тамашалағанға өте жайлы.
Бонус: жергілікті тойға барып көріңіз!
Семейде досыңыз үйленгелі жатса, тойынан қалып кетпеңіз. Былтыр жазда жақын досымның тойында болдым. Ең жылы әрі естен кетпес кеш болды. Мұндағы тойлардан сыйлық алмай, су тер боп билемей, сарқыт толы пакет көтермей қайтпайсыз.
Шығыс Қазақстандағы тойлардың ең ерекше дәстүрлерінің бірі — «шай бөлмесі». Той өтіп жатқан мейрамханада арнайы жеке бөлме дайындалады. Онда бауырсақ, тәттілер мен шай толы дастархан жайылады. Қонақтар кезек-кезек сол жерге кіріп, тынығып, шай ішіп, құдалармен шүйіркелеседі. Ал негізгі залда бұл кезде ән айтылып, би жалғасып жатады.
Семейдегі тамағы дәмді жерлер
Семейде жергілікті жұрттың өзі жиі баратын ерекше әрі дәмді жер көп.
Түскі не кешкі асқа
Еуропалық ас мәзірін және жақсы сервис қаласаңыз, The Loft мейрамханасына барыңыз. Грузин тағамдарын ұнатсаңыз, Mamuka-ны таңдаңыз. Ал палау, манты және басқа да шығыс тағамдарын жегіңіз келсе, Halva, Qaimaq не Shafran-ға соғып көріңіз.
Кофе мен әдемі таңғы асқа
Танымал Tary этно-кофеханалар желісі бұрынғы металл бұйымдары зауытының ерекше кірпіш ғимаратында ашылған. Бұл — кофе ішіп, аздап тынығуға өте қолайлы орын. Ал әдемі таңғы ас, бранч пен сапалы эспрессо үшін «Кофеман», Brownies немесе Coffee Room кафелеріне баруға болады.
Фастфуд
Семейдің стритфуды да ерекше назар аударуға тұрарлық. Дәмді бургер керек болса, Shoqan Burger не Mr. Pepper-ге барыңыз. Бұл орындар бес жылдан бері сапасын жоғалтпай келеді.
Егер донер ұнатсаңыз, Damdi, Klass не Istanbul Picnic — жақсы таңдау. Klass-та питадағы тойымды фалафельді небәрі 800 теңгеге алуға болады. Алматыдағы бағамен салыстырғанда бұл өте тиімді. Ал Istanbul Picnic — 1998 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан, қаладағы аңызға айналған орындарының бірі.
Үнемшілдерге арналған екі ерекше жер
«Блинок» асханасы 60 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді. Түскі уақытта мұнда үнемі ұзын-сонар, кейде адамдар дәлізге дейін тұрады. Бірақ күткенге тұрарлық. Ыстық екінші тағам, шай мен екі құймақтан тұратын тойымды түскі ас небәрі 1200–1300 теңге тұрады.
Ал Семейдің әйгілі бәліштері басқа өңірлерде де танымал. Бұрынғы Авторемонт зауытының жанындағы бәлішхана совет заманынан бері жұмыс істеп келеді және сол күйінде сақталған. Тапсырысты әлі күнге дейін бұрынғыдай кішкентай терезе арқылы қабылдайды.
Бағалары да өте қолжетімді: бір бәліш — 130 теңге, беляш — 170 теңге, ал бір жарым литр салқын компот — 500 теңге. Мұндағы бәліштер домалақ әрі шағын келеді. Пішіні қырғыздың боорсогына ұқсайды, ішіне өкпе-бауыр салынып дайындалады. Дәмі бәріне бірдей ұнай бермеуі мүмкін. Дегенмен бұл — Семейдің гастрономиялық символдарының бірі, сондықтан міндетті түрде бір рет болса да татып көрген жөн.
Семейде қайда тоқтаған дұрыс?
NomAD Hotel
Мекенжайы: Ибраев көшесі, 149.
Бағасы: бір түнге 25 мың теңгеден басталады.
Бұл — 2007 жылы ашылған қаладағы алғашқы халықаралық деңгейдегі қонақүй. Бөлмелердің интерьері сәл ескіргенімен, іші таза әрі жайлы. Қызмет көрсету деңгейі мен бағасына кіретін мол таңғы асы жақсы әсер қалдырады. Ең үлкен артықшылығы — қаланың дәл орталығында орналасқан. Сондықтан негізгі көрікті жерлерге, саябақтар мен кафелерге жаяу жетуге болады.
Selfie Plus
Мекенжайы: Посмаков көшесі, 70.
Бағасы: бір түнге 27 мың теңгеден басталады.
Жоғары рейтингі бар заманауи қонақүй. 2025 жылғы 2GIS Awards сыйлығының финалисті атанған. Татар өлкесі деп аталатын тыныш тұрғын ауданында орналасқан. Қонақтар кең әрі жарық бөлмелерін, тыныш ортасын және алуан түрлі таңғы асын ерекше мақтайды.
Pana Unique Semey
Мекенжайы: Ілияшев көшесі, 45а.
Бағасы: бір түнге 53 мың теңгеден басталады.
Бұл қонақүй бұрын ағайынды Мусиндердің бу диірмені болған, кейін металл бұйымдары зауытына айналған 126 жылдық тарихи ғимаратта орналасқан. Ұзақ уақыт бос тұрған ғимарат мұқият қалпына келтіріліп, сәнді қонақүй кешеніне айналған.
Кірпіштен қаланған ерекше қабырғалары мен кешкі жарықтандыруының арқасында қыста қонақүй ертегідегі пряникті үйді елестетеді. Суық мезгілде мұнда ерекше атмосфера орнайды, өйткені холында нағыз камин жағылады.
Кешен аумағында Tary кофеханасы жұмыс істейді, ал жақын арада ұлттық тағамдар ұсынатын Sandyqмейрамханасы ашылады. Арзан қонақүй емес, әрине, бірақ ерекше интерьері, жағалауға ашылатын көрінісі мен камин жанындағы жайлы кеші бағасына әбден тұрарлық.
Жиі қойылатын сұрақтар
Семейге қай кезде барған дұрыс?
Елдің солтүстігінде қыс ұзаққа созылатындықтан, Семейге турист ретінде мамыр мен қыркүйек аралығында барған дұрыс. Ең қолайлы уақыт — тамыздың аяғы не қыркүйектің басы. Бұл кезде шілденің ыстығы басылып, күзгі ұзақ жауындар әзірше басталмайды.
Қыста да Семейдің өзіне тән әсемдігі бар. Әсіресе қар жамылған қарағайлы орман ерекше көрінеді. Бірақ –20 не –30 градус аязда ұзақ серуенге кез келген саяхатшы шыдай бермейді.
Семейге қалай жетуге болады?
Семейге жетудің ең жылдам әрі ыңғайлы жолы — ұшақ. Қалаға FlyArystan, SCAT пен Air Astana әуе компаниялары қатынайды. Бір бағытқа билет бағасы шамамен 20–40 мың теңге аралығында.
Бағасы қолжетімдірек нұсқа — пойыз. Алматыдан Семейге пойыз билеті 13 мың теңгеден басталады. Жол шамамен 19–22 сағатқа созылады. Ал Астанадан жол қысқарақ — шамамен 13 сағат. Плацкарт билетінің бағасы 8 мың теңгеден басталады.
Өскемен не Павлодардан келер болсаңыз, ең қолайлысы — қалааралық такси. Жол ақысы шамамен 2–5 мың теңге, ал жолға 3–4 сағат кетеді.
Қала ішінде қалай жүрген ыңғайлы?
Көктем мен жазда Семей жаяу серуенге өте жайлы. Қаланың орталығындағы орындар арасы жақын, бағыт көрсеткіштері мен тарихи ақпарат тақталары жеткілікті.
Шаршап қалсаңыз, такси бағасы да қымбат емес — қала ішінде 500–1000 теңге шамасында.
Қоғамдық көлікпен жүрген де ыңғайлы. Автобус жолақысы — 80 теңге. Бағыттар түсінікті әрі қаланың негізгі орындарының бәрін қамтиды.
Семейден не алып қайтуға болады?
«Сәлем, Семей!» кітабы. Бұл — Tentek Publishing House баспасы шығарған әдемі иллюстрацияланған гидтер сериясындағы төртінші кітап. Басылым Семейдің сәулет өнеріне арналған. Онда қаланың ең танымал ғимараттары түрлі-түсті суреттермен безендірілген. Бұл — жақындарыңызға жақсы сыйлық әрі кітап сөресіне жарасатын әдемі естелік. Кітапты Marwin дүкендерінен сатып алуға болады.
Невзоровтар музейінің кәдесыйлары. Музейдегі шағын дүкенде жергілікті суретшілердің картиналары, қолмен жасалған әшекейлер, ашықхаттар және музей қорындағы туындылардың репродукциялары салынған бетбелгілер сатылады.
Мен өзім жергілікті суретші Руслан Шақабаевтың қысқы пейзажын пастель техникасымен салған картинасын алып қайттым. Бұл — жергілікті өнерпаздарға қолдау білдірудің бірден-бір жолы.
Шибауырсақ. Жергілікті тұрғындар оны көбіне «найман бауырсағы» деп атайды. Кәдімгі домалақ бауырсақтан айырмашылығы — қамыры жіңішке жолақ болып кесіліп, майға қуырылып, қытырлақ болып дайындалады. Ұзақ сақталатындықтан, жолға алып жүргенге өте ыңғайлы. Оны қаладағы кез келген супермаркеттен табуға болады.
Қымыз бен саумал. Бұл өңірдің тұрғындары қымызы мен саумалын ерекше мақтан тұтады. Ең дәмдісі Семейдің маңындағы Саржал ауылында дайындалады деп есептеледі. Қала дүкендерінде бір бөтелке сапалы қымыздың бағасы шамамен 1400–1700 теңге тұрады.
Суретті салған — Кира Кустова.
