Балқашта көлден басқа не бар? Жергілікті тұрғынның нұсқауы
Біреу Балқашта ішің пысады десе, сенбеңіз.
Сәлем! Менің атым — Гүлзада. Балқашта туып-өскенмін. Қазақстанның түкпір-түкпірінен жұрт бұл қалаға көбіне көлде демалу үшін ғана келеді. Бірақ бір күн көлде әбден шомылып соң, енді не істейміз деп іші пысатындар болады. Күн бұзылса да жоспар аяқ асты өзгеріп кетуі мүмкін. Уайымдамаңыз, Балқаш көлден басқа көретін жер көп. Бұл мақалада қалада уақытты қызық әрі пайдалы өткізуге болатын жерлерді айтып беремін.
Балқаштағы ең көрікті жерлер
Балқаш көлі
Балқашқа жұрт осы көлді іздеп келеді. Оның ерекше қасиеті бар: батыс бөлігіндегі суы тұщы болса, шығыс бөлігіндегі суы ащы. Мұның сыры Іле өзенінде жатыр. Өзен мол сумен көлдің батыс жағына құяды, ал ортасындағы тар бұғаздан су толық араласып кетпейді. Көпшілік дәл осы тұщы суы бар батыс бөлігінде шомылады. Балқаш қаласы мен танымал демалыс орындарының бәрі осы жақта орналасқан. Жазда көлдің суы жақсы жылиды. Сондықтан қалалық жағажайларда шомылып, қайықпен серуендеп, күннің батқанын тамашалаған — ғажап демалыс.
Металлургтер мәдениет сарайы
Мекенжайы: Абай көшесі, 32.
Бұл — Балқаштың негізгі сәулет нышандарының бірі әрі 1950 жылдардағы кеңестік классицизм үлгісіндегі ғимарат. Мәдениет сарайы мыс балқыту комбинатымен қатар салынған. Кейін бүкіл қала дәл осы кәсіпорынның айналасында бой көтерді. Бүгінде мұнда концерттер, спектакльдер және қаланың басты мәдени іс-шаралары әлі де тұрақты өткізіледі. Кешкі уақытта күн сәулесі ашық түсті қасбетіне түскенде ғимарат ерекше әдемі көрінеді.
Балқаш тарихи-өлкетану музейі
Мекенжайы: Уәлиханов көшесі, 12.
Кіру бағасы: Қазақстан азаматтарына (3 жастан бастап) — 150 теңге, шетел азаматтарына — 500 теңге.
Жұмыс уақыты: 9:00–18:00. Түскі үзіліс — 13:00–14:00.
Бұл шағын музейге жарты сағатқа соқсаңыз да жеткілікті. Осы уақыттың ішінде көл жағасындағы шағын кенттің қалай өнеркәсіптік қалаға айналғанын біле аласыз. Мұнда көне археологиялық жәдігерлер, жергілікті минералдар коллекциясы мен тұрмыстық бұйымдар қойылған. Жақында музейдің залдары жөндеуден өткендіктен, экспозициясы да заманауи әрі тартымды көрінеді.
Бектау ата шатқалы
Орналасқан жері: қаладан Е125 тасжолы арқылы 70 шақырым жерде.
Бектау ата — алып гранитті тау сілемі. Ғасырлар бойы жел мен су тастарды мүжіп, ерекше қабатты жартастар мен үңгірлер қалыптастырған. Сондықтан бұл жердің табиғаты тіпті басқа ғаламшардағыдай. Бұл — өңірдегі жаяу серуенге, шатыр тігіп қонуға және әдемі суретке түскенге ең қолайлы орындардың бірі.
Тораңғы тоғайы
Орналасқан жері: қаладан 50 шақырым жерде, Орта-Дересін бекетінің маңында.
Балқаш маңында Қазақстанның Қызыл кітабына енген тораңғы өседі. Бұл — Азиядағы сирек кездесетін терек түрі. Тораңғы өте төзімді келеді: су іздеп, тамыры жердің бірнеше метр тереңіне дейін кететіндіктен, шөлейт жерде де еркін өседі. Мұнда адамдар ғасырлар бойы өскен иір-иір ағаштардың арасында серуендеп, табиғат аясында тынығып, пикник жасауға келеді.
Балқашта не істеуге болады?
Базардан жергілікті дәмнен ауыз тиіңіз
Балқашпен танысуды жергілікті тағамдардан бастаңыз. Қалада корей диаспорасы көп тұратындықтан, мұндағы корей сәбізі мен түрлі салаттар — өз басым жегендердің ішіндегі ең дәмдісі. Мен оларды Қарағандыда, Астанада, Алматыда, Бішкекте, Қызылордада, тіпті Миннеаполисте де жеп көргенмін. Оларды қаланың орталық базарынан таба аласыз. Жазда міндетті түрде шырынды қарбыз бен қауын алып көріңіз.
Балқаштың басты гастрономиялық бренді — жергілікті балық. Кафелерден не жергілікті сатушылардан көксерке, ақмарқа не сазан алыңыз. Оны жаңа ауланған, қақталған не ысталған күйінде табуға болады.
Ал аптап ыстықта көшедегі шағын дүңгіршектерде сатылатын бөшкедегі квас пен лимонад шөліңізді кез келген газды сусыннан жақсы басады.
Көлге түсіңіз
Жергілікті тұрғындардың көбі қалалық жағажайдан гөрі демалыс базаларын таңдайды. Онда міндетті түрде түнеудің қажеті жоқ. Күніне 2 000–5 000 теңгеге шезлонг, қолшатыр не шатыр жалға алуға болады. Қаладан небәрі 5–7 минуттық жерде «Самал», «Жемчужина» мен Santorini демалыс орындары орналасқан. Кең құмды жағажай мен таза су керек десеңіз, Тораңғылықтағы (Pegas, Fortuna, Voyage базалары) не Шұбартүбекке («Досжан», «Карагандинка», Balmood) барған дұрыс.
Ал табиғат аясында шатыр тігіп демалғанды ұнатсаңыз, қаладан 125 шақырым жердегі Тасарал ауылына барыңыз. Мұнда туристер аз келеді. Жергілікті балықшылардан қайық сұрап, Тасарал аралына да барып қайтуға болады. Аңыз бойынша, кезінде Кенесары Қасымұлының ордаларының бірі осы аралда болған.
Қаланың тарихы мен сәулетін көріңіз
Жағажайдан аздап тыныққыңыз келсе, тарихи-өлкетану музейіне соғыңыз. Жаңартылған музейді жарты сағаттай аралап шықсаңыз, көл жағасындағы шағын кенттің қалай өнеркәсіптік қалаға айналғанын біліп, көне археологиялық жәдігерлер мен минералдар коллекциясын тамашалай аласыз. Одан кейін қала орталығын аралаңыз. Мұндағы ең көрнекті ғимарат — 1950 жылдардағы кеңестік классицизм үлгісінде салынған Металлургтер мәдениет сарайы.
Жол бойында сталиндік кезеңде салынған үйлерге, ескі мозаикаларға және кеңес дәуірінен қалған ескерткіштерге назар аударыңыз.
Кешті көл жағасында өткізіп, қаланың тынысын сезініңіз
Кешкі уақытты көл жағасында өткізген дұрыс. Күн батардан сәл бұрын, шамамен сағат 18:00-де, аттракциондар саябағының жанындағы айлақтан серуен кемелері жүреді. Билет бағасы — 3 000 теңге. Кеме ішінде гид Балқаштың және мыс балқыту комбинатының тарихын әңгімелейді. Ал палубадан күннің батқаны ерекше әдемі көрінеді. Серуеннен кейін жағалау бойында қыдырып, Уәлиханов көшесіне бұрылыңыз. Көшедегі дүңгіршектен Қарағанды балмұздағын алып, кешкі Балқаштың тіршілігін тамашалаңыз.
Балқаш пен оның маңын аралауға арналған 3 күндік дайын гид
1-күн. Қала, музей мен көлдегі күн батуы
Алғашқы күні Балқаштың өзін аралаңыз. Таңертең қала орталығында серуендеп, жаңартылған тарихи-өлкетану музейіне барыңыз. Одан кейін Металлургтер мәдениет сарайын көріңіз. Түске қарай орталық базарға соғып, қарбыз бен корей сәбізін алыңыз. Жолай көшедегі дүңгіршектен бөшкедегі квас ішіп сергіп алыңыз. Кешке жағалауға барып, Уәлиханов көшесінен Қарағанды балмұздағын алып, серуен кемесіне мініп, көл үстінде күннің батқанын тамашалаңыз.
2-күн. Көлдегі демалыс
Екінші күнді толықтай көлде өткізіңіз. Егер алысқа барғыңыз келмесе, қаладан 5–7 минуттық жерде орналасқан «Самал» немесе Santorini демалыс орындарын таңдаңыз. Мұнда күні бойына 2 000–5 000 теңгеге шезлонг жалдауға болады. Ал кең құмды жағажай іздесеңіз, Торанғалық не Шұбартүбекке барыңыз. Тыныштықты ұнататындар мен көлеңке астында жатып демалғысы келетіндерге Тасарал ауылы жақсы таңдау болады.
3-күн. Бектау ата
Үшінші күні Бектау ата шатқалына барыңыз. Мұнда жаяу серуендеп, үңгірге дейін жетуге, ерекше жартастардың арасында қыдыруға не этноауылдағы киіз үйлерде демалып, ыстық бауырсақ пен салқын қымыздан дәм татуға болады. Қайтар жолда Әуезбақы қасиетті бұлағына соғып кеткен жөн. Бұлақ Әуез ененің құрметіне аталған. Аңыз бойынша, ол адамдарды емдеп, болашақты болжай алған. Сондықтан бүгінге дейін бұл жерге денсаулық тілеп, перзент сұрап не қасиетті бұлақтан су алуға келетіндер көп.
Таксимен не inDrive арқылы барып-қайту бір адамға шамамен 10 000 теңге шығады.
Егер тағы бір күніңіз болса
Артық бір күніңіз болса, Орта-Дересін ауылы маңындағы тораңғы тоғайына барып қайтуды жоспарлаңыз. Ол қаладан шамамен 25 шақырым жерде орналасқан. Тораңғыны мұз дәуірінен сақталып қалған тірі ағаштардың бірі деп атайды. Оның бір түрі Қазақстанның Қызыл кітабына енген. Мұндай тұтас тоғайды кез келген өңірден кездестіре бермейсіз. Кейде бұл сапарды «даладағы сафари» деп атайды. Әрине, бұл сәл асыра айтылған теңеу шығар. Бірақ жолдың өзі өте әдемі: айналада ұлан-ғайыр дала, көл, жайылып жүрген жылқы мен түйе көрінеді. Мұнда адамдар табиғат аясында серуендеуге, пикник жасауға не бірнеше сағат тынығып қайтуға келеді.
Балқашта қайда тоқтаған дұрыс?
Балқашқа негізінен көлде демалу үшін келсеңіз, қала сыртындағы Торанғалық не Шұбартүбек кенттеріндегі демалыс орындарына тоқталған ыңғайлы. Ал қаланың өзін де аралағыңыз келсе, Балқаштың ішінен баспана брондаған дұрыс. Пәтерді тәулікке Krisha.kz арқылы, ал қонақүйді Booking.com арқылы жалға алуға болады.
Қонақүйлердің ішінде көл жағасында орналасқан Jagalau жақсы. Сондай-ақ «Ақерке» қонақүйі де жайды. Бірақ ол мейрамхананың жанында орналасқандықтан, кешкі уақытта шу болуы мүмкін. Тағы бір нұсқа — «Балқаш» қонақүйі. Жазда тұрғын үйге сұраныс көбейетіндіктен, бөлмені алдын ала брондаған жөн.
Балқашта тамағы дәмді жерлер
Кофе мен десерт
Жақсы кофе ішкіңіз келсе, Han Coffee не Уәлиханов көшесіндегі көршілес орналасқан «Кофе на арке» кофеханасына барыңыз. Ал десертке сол көшенің орталық аллеясындағы дүңгіршектен Қарағанды балмұздағын алып көріңіз. Мен бұрын-соңды жеп көрген ең дәмді балмұздақ — осы.
Фастфуд
Балқаштағы ең танымал стритфуд — балық емес, донер. Қаладағы ең дәмді донердің бірі — Istanbul Cafe-нікі. Ал үйреншікті тағам жегіңіз келсе, «Додо Пиццаға» кіре аласыз.
Тойымды түскі ас
Жақсы кәуап жегіңіз келсе, «Алтын Шаңырақ» кафесіне барыңыз. Ал мол әрі бағасы қолжетімді ас іздесеңіз, «Плов-Центр» дұрыс.
Көл көрінетін мейрамхана
Көл жағасында отырып, әдемі көріністі тамашалағыңыз келсе, Villa De Moon мейрамханасына барыңыз. Бұл жердің көрінісі өте әдемі әрі келушісі көп. Бағасы біршама қымбат.
Жиі қойылатын сұрақтар
Балқашқа қалай жетуге болады?
Ұшақпен
Балқашқа жетудің ең жылдам жолы — ұшақ. Алматы мен Астанадан Балқашқа SCAT пен VietJet Qazaqstan әуе компаниялары тікелей рейс ұшырады. Алматыдан ұшу шамамен 40–50 минут, ал Астанадан 1 сағат 20 минуттай уақыт алады. Багаж бен қолжүгі кіретін екі жаққа билет бағасы шамамен 32 000 теңгеден басталады. Билеттерді Aviasales.kz сайтынан ыңғайлы іздеуге болады.
Пойызбен
Балқашқа Алматы, Астана, Қарағанды мен Семей қалаларынан тікелей пойыз қатынайды. Бұл — ең арзан, бірақ ең ұзақ жол: Қарағандыдан жол шамамен 10 сағат, Астанадан — 13 сағаттай, Алматы мен Семейден — 16 сағаттан асады.
Плацкарт билетінің бағасы: Қарағандыдан — 2 500 теңгеден, Астанадан — 6 900 теңгеден, Семейден — 7 300 теңгеден, Алматыдан — 9 600 теңгеден басталады. Пойыздардың көбі Балқаш-2 станциясына келеді. Ол жерден қала орталығына таксимен не автобуспен бірер минутта жетуге болады.
Автобуспен
Алматыдағы «Сайран» мен Астанадағы «Сапаржай» автовокзалдарынан Балқашқа күн сайын автобус қатынайды. Бір бағытқа билет бағасы шамамен 7 000–7 600 теңге. Жолға 7,5–8 сағаттай уақыт кетеді.
Қалааралық таксимен
Көлікті inDrive немесе Yandex Go қосымшалары арқылы табуға болады. Алматыдан жол 5–6 сағат жүреді, бір орынның бағасы 12 000–15 000 теңге. Астанадан жол 6–7 сағат, ал жол ақысы 13 000–15 000 теңге шамасында.
Өз көлігіңізбен
Алматыдан Балқашқа — 5–6 сағатта, Астанадан — 6–7 сағатта, ал Қарағандыдан 3–4 сағаттай уақытта жетуге болады. Бұл — ең ыңғайлы нұсқалардың бірі. Өйткені Бектау атаға, Торанғалыққа не Шұбартүбекке оп-оңай барып-қайта аласыз.
Балқашқа қай кезде барған дұрыс?
Туристердің көбі Балқашқа жазда көлге түсу үшін барады. Дегенмен көктемнің соңы мен күздің басында да демалған жайлы. Бұл кезде аптап ыстық болмайды, туристер азаяды, бағалар да біршама төмендейді.
Балқаш ішінде қалай қатынаған дұрыс?
Балқаш шағын қала болғандықтан, негізгі орындардың көбіне жаяу жетуге болады. Қалада автобус пен такси де бар. Көлік шақыру үшін inDrive не Yandex Go қолдануға болады. Жергілікті тұрғындар көбіне inDrive пайдаланады. Қала ішіндегі такси қымбат емес. Жергілікті жүргізушілерде көбіне тұрақты тариф қолданылады, жол ақысы әдетте 650 теңгеден аспайды. Ал Бектау атаға не тораңғы тоғайына бару үшін жеке көлікпен жүрген дұрыс не жүргізушімен бірден бүкіл маршрутқа келісіп алған жөн.
Балқашқа барғанда өзіңізбен не алған жөн?
- SPF кремі мен бас киім. Көл жағасында күнге тез күйіп қаласыз. Сондықтан қорғаныс деңгейі жоғары күннен қорғайтын крем, күннен қорғайтын көзілдірік және кепка не панама алыңыз.
- Ыңғайлы аяқ киім. Жағажайға сланцы не аквааяқкиім жарайды. Кей жерлерде көл түбі қиыршық тас болғандықтан, олар ыңғайлы болады. Ал Бектау ата мен тораңғы тоғайына міндетті түрде табаны қалың, ыңғайлы кроссовка киіңіз. Гранит жартастарға сланцымен шыққан қауіпті.
- Желден қорғайтын күртеше не қалың худи. Күндіз ауа температурасы 30 градус болса да, кешке көл жағасы мен ашық далада жел тұрады.
- Жәндікке қарсы спрей. Әсіресе Тасарал маңында шатырмен қонсаңыз, кешке маса көбейеді. Сондықтан репеллент алып барған дұрыс.
- Пауэрбанк. Бектау атаға не Тасарал аралына шыққанда телефонды қуаттайтын орын болмайды. Оның үстіне күннің ыстығында телефонның қуаты тез таусылады.
Балқаштан не ала келуге болады?
Кәдімгі магниттің орнына жергілікті дәмнен сыйлық алып қайтқан дұрыс. Жазда — жаңа піскен қарбыз бен қауын, ал жылдың кез келген мезгілінде — жаңа ауланған не ысталған Балқаш балығын алып кетуге болады. Егер ұшақпен қайтатын болсаңыз, иісі шықпас үшін балықты мұқият қаптап алған жөн.
Балқашқа барарда не білу керек?
Қаладағы қызық орындардың көбі бір-біріне жақын орналасқан, сондықтан олардың басым бөлігіне жаяу жетуге болады. Балқаш өнеркәсіптік қала болғанымен, көлдің арқасында әрі жергілікті тұрғындардың қонақжайлығының арқасында сұп-сұр, көңілсіз қала сияқты көрінбейді. Кейбір демалыс орындары мен мекемелерді 2GIS картасынан таба алмауыңыз мүмкін. Сондықтан бағыт іздеу үшін Google Maps не Яндекс Карталарын пайдаланған ыңғайлы. Ал жергілікті орындар мен турларды көбіне Instagram арқылы іздеңіз.
