Қостанайда қаңғырайық: әсерлі мұражайлар мен әйгілі бургерлер
Жағалаулар бойында қыдырып, жұмбақ ескерткіштерді көрейік.
Сәлем, менің атым — Дилара. Мен Қостанайда туып, қаладан көшуге бел буғанша осында 30 жыл тұрдым. Мен бұл қаланың түрлі кезеңін көрдім: көнекөз тұрғындардың «жүйкесіне тиетін», бұрынғы сүйікті «Қостанай» кинотеатрының орнына салынған алғашқы сауда-ойын-сауық орталығының бітпейтін құрылысын да, қазіргі заманауи жағалаулардың орнындағы Тобыл бойындағы иен даланы да ұмытпадым.
Қостанайға барамын деп жүрсеңіз, бірақ не көру керегін білмесеңіз, бұл нұсқауым сізге арналады. Қаланың құпия нүктелерін білетін жергілікті тұрғын ретінде қыдыртып қайтайын.
Қостанайдың ең көрікті жерлері
Сағатты мұнара
Қаланың бас символы не қазақстандық «Биг-Бен». Мұнара 1980 жылы сәулетші Иосиф Искаковтың жобасымен салынған — айтуларынша, ол нысанды «алтын қию» ережелеріне сай есептеп шыққан. Бастапқыда мұнара үйлердің арасындағы сұрықсыз бос орынды жауып тұруы керек болған, бірақ соңында өңірдің ең әдемі жеріне айналды. Ең қызығы — мұнараның іші кәдімгі тұрғын үй. Бірінші қабатында көп жылдан бері Шахмат федерациясы, ал көршілес жерде дүкен орналасқан. Қостанайда болдым деп, осы Биг-Беннің алдында түскен суретіңізді көрсетесіз.
Екі қабатты автобустар
Қостанайды Лондонмен тек мұнара емес, даблдекерлер де байланыстырады. Ұзақ уақыт бойы қаланың тұрақты №18 бағытында екі қабатты автобустар жүрді. Бұл бағыт орталықты басып өтіп, университет кампусына соғып, қала шетіне кететіндіктен, екі қабат — сән емес, тиімділік мәселесі еді. Қазір автопарк жаңартылып, аңызға айналған автобустар жартылай ауыстырылды. Бірақ аялдамадан мұндай автобусты көрсеңіз, ойланбастан мініп алыңыз. Бұл — қаланы 100 теңгеге аралап шығудың тамаша жолы.
Тың игерушілер монументі
Үш мүсіннен (екі жігіт пен бір қыз) тұратын алып монумент. Бұл — 1954 жылы тың жерлерді игеруге келген жандарға көрсетілген құрмет. Солардың көбі осында қалып, ұрпақ өрбітті, ал Қостанай олардың балаларына туған жерге айналды. Ескерткіш 1984 жылы тұрғызылды, оған 300 тоннадан астам металл кеткен. Бұрын оның іргетасында болашаққа жолданған «уақыт капсуласы» жататын, бірақ 2000 жылдардың басында ол алынып, Өлкетану мұражайына өткізді. Онда не жазылғанын тек 2054 жылы біле аламыз.
Ахмет Байтұрсынұлының ескерткіші
Ахмет Байтұрсынұлы қазіргі Қостанай облысында дүниеге келген, сондықтан оны мұнда ерекше қадірлейді. Қостанайда оның аты университет пен көшеге берілген, ал 2000 жылдан бері ағартушының ескерткіші Орталық саябақта, Әл-Фараби даңғылы мен Байтұрсынұлы көшесінің қиылысында тұр. Мүсінші Төлеген Досмағамбетов ағартушының болмысы мен бейнесін дәл жеткізген.
Ыбырай Алтынсариннің кесенесі
Тарихшылар Қостанайдың іргесінде кезінде Алтынсарин бабаларының қонысы болғанын айтады. Жазушының зираты да осы жерде. 1991 жылы қабір үстіне қызыл кірпіштен кесене тұрғызылып, 2017 жылы айналасы толық абаттандырылды. Қазір бұл қала сыртындағы өте тыныш орын, тарихқа қызығатындар үшін баруға тұрарлық жер.
«Қашықтан жұмыс істеу» ескерткіші
Қала орталығында мүсін көп, бірақ ең танымалдары 2008 жылы Гоголь көшесіндегі Қазақ-Француз орталығының жанында тұр. Онда Мэри Поппинс, Чарли Чаплин мен Наполеон күтеді, бірақ ең әйгілісі — ноутбук ұстаған бойжеткен. Оның қойылғанына он бес жылдан астам уақыт отырса да, пандемия кезінде жұрт оны бір ауыздан «қашықтан жұмыс істеу ескерткіші» деп атап кетті.
Қостанайда не істеуге болады?
Қаланың бас нысандарын аралап болған соң, жергілікті тұрғындар сияқты демалатын уақыт келді. Асықпай серуендеуге арналған жерлерді, тарихи театрлар мен куиз ойнайтын жерлерді жинақтап шықтым.
Саябақ пен жағалау бойында серуендеңіз
Орталық саябақ
Жұмыс уақыты: саябақ тәулік бойы ашық, аттракциондар 12:00-ден 21:00-ге дейін істейді.
Кіру: тегін. Аттракцион билеттері балаларға 700 теңгеден, ересектерге 1000 теңгеден басталады.
Саябақ аумағы шағын, бірақ бүкіл отбасына қызық орындар бар. Жазда міндетті түрде түрлі-түсті жарығы бар «әнші фонтанды» көріңіз. Сенбілік ашық аспан астындағы би кешіне (әдетте сағат 17:00-де басталады) барыңыз. Бұрын бұл зейнеткерлердің кездесу орны болса, қазір жергілікті трендке айналды: жастар да осында билеп, әлеуметтік желілерде тренд болатын видеолар түсіреді.
Орталық жағалау мен Триатлон-парк
2013 жылы бұл жер иен дала еді, қазір — ауқымды демалыс аймағы. Жағалау орманды кесіп жүрсеңіз, қалалық жағажайға жетесіз. Жанында Триатлон-парк бар. Ол жер — спортсүйер қауымға таптырмас орын: ішінде веложолдар, жаттығу құрылғылары мен турниктер бар.
Ұлы Дала саябағы (КЖБИ жағалауы)
Жергілікті халық бұл жерді кезінде осы ауданда болған ескі темірбетон бұйымдары зауытының (КЖБИ) атымен атайды. Зауыт әлдеқашан жабылған, бірақ атауы қалып қойған. Мұндағы атмосфера Орталық жағалауға қарағанда тыныш: жазда катамаран жалдауға немесе жай ғана балықшыларды бақылауға болады.
Жеңіс саябағы
Мәңгілік алау мен Белгісіз солдат мүсіні орналасқан мемориалды саябақ. Мұнда Ұлы Отан соғысының қостанайлық батырларының бюсттерін көруге болады. Саябақта велосипед тебуге, ит серуендетуге, тамақ сатуға тыйым салынған: мұнда адамдар тыныштық үшін, отбасылық пикникке не жүгіруге келеді. Балалармен жүрсеңіз, саябақтың орталық бөлігіндегі ашық аспан астындағы әскери техника мұражайына соғыңыз.
Мұражай аралаңыз
Облыстық тарихи-өлкетану мұражайы
Жұмыс уақыты: 10:00-ден 17:00-ге дейін.
Билеттер: ересектерге 100 теңгеден, оқушыларға 50 теңге. Экскурсия — 300 теңге.
Мұнда әйгілі «Тобыл ойшылы» сақтаулы тұр. Бұл — аспанға ойланып қарап тұрған кішкентай тас мүсінше. Ол 1976 жылы Тобылдың оң жағалауынан табылған. Ғалымдар бұл «ойшылдың» жасы шамамен 4 000 жыл екенін анықтап, оны өзен құрметіне атаған. Археологиялық жәдігерлерден бөлек, минералдар коллекциясы мен көне шеберлердің зергерлік бұйымдарын көре аласыз.
Ыбырай Алтынсариннің мемориалдық мұражайы
Жұмыс уақыты: 09:00-ден 17:00-ге дейін.
Билеттер: тегін.
Ішінде ағартушы ашқан алғашқы қазақ мектебінің көшірмесі жасалған. Экспозицияда оның жеке заттары мен еңбектері бар.
Ойыншық мұражайы
Жұмыс уақыты: 10:00-ден 20:00-ге дейін.
Билеттер: тегін.
Қазақ-Француз орталығының төртінші қабатында тұр. Бұрын аумағы үлкен болатын, бірақ сауда нүктелері көбейген сайын мұражай ықшамдала түсті. Соған қарамастан, мұнда фарфор қуыршақтар мен ересектердің сағынышын оятатын кеңестік ойыншықтарды көруге болады.
Театрға барыңыз
Ілияс Омаров атындағы облыстық қазақ драма театры
Билеттер: 1 600 теңгеден басталады.
Театр репертуарында «Менің атым Қожа» классикасынан бастап, робот-әйелдер мен жасанды интеллект туралы пьесаларға дейін — бәрі бар. Театр батыл тақырыптардан қорықпайды, қазіргі Қазақстанның әлеуметтік мәселелерін қозғайды. Мысалы, «АЛЖИР» спектаклі бар. Қойылымдар қазақ тілінде өтеді, ал шетелдік қонақтарға синхронды аударма құлаққаптары беріледі.
Облыстық орыс драма театры
Билеттер: 1 300 теңгеден басталады.
Классикалық театр көргіңіз келсе, осында тартыңыз. Маусым күзден көктемге дейін созылады, жазда артистер гастрольге шығады. Шыңғыс Айтматовтың «Плаха» (Қиямет) шығармасы бойынша қойылған спектакльді көруге кеңес беремін.
Облыстық қуыршақ театры
Күндіз мұнда балаларға арналған ертегілер, ал кешке ересектерге арналған экспериментал туындылар қойылады. Мұндай қойылымдардың жас шектеуі 18+ болуы мүмкін.
Жаныңыз бен тәніңіз тынығатын жер
Therma Park
Билеттер: 2 000 теңгеден басталады.
Kostanay Plaza СОО-ның дәл төбесінде орналасқан. Бұл — жеті бассейн мен моншаның 25 түрінен тұратын кешен. Ең кереметі — қыста аяз болып тұрғанда ашық аспан астындағы бассейнде шомылу.
New Town куизі
Ойлы демалыс қаласаңыз, қостанайлық энтузиастардың авторлық куизіне барыңыз. Бұл франшиза емес, бірегей сұрақтары бар жергілікті өнім. Бұл — жергілікті тұрғындармен танысудың таптырмас жолы.
Тамағы дәмді жерлер
Қостанай — ауыл шаруашылығы дамыған өңір, сондықтан мұндағы гастрономияның өзегі — нан, ет және сүт өнімдері. Қалада ірі кәсіпорындар жұмыс істейді және өзінің сыра зауыты бар (әрине, құйып сатылатын сусындар дүкенін қаланың кез келген бұрышынан кездестіресіз).
Жергілікті өндірушілердің балмұздағын, ірімшігі мен шұжығын дәм тату үшін қалалық супермаркеттерге соғуды ұмытпаңыз. Бұл нұсқаулықта мен Қостанайдағы ең дәмді жерлерді тізіп шығамын. Бұл орындар трендтегі сәнді кофеханалардай танымал болмаса да, қала тұрғындарының сүйікті жеріне айналып кеткен.
«Автодом» кафесі
Қостанайда дөнерді «дёнер» деп атайтынын естісеңіз, соның бәрі осы жерден басталған. Ол бастапқыда автосалон жанындағы асхана ретінде ашылған, бірақ аз уақытта аты шығып, кондитерлік бөлімі мен пиццериясы бар толыққанды кафеге айналды. Әйгілі хиті — рецепті Германиядан келген сол баяғы «дёнер». Ол ашық бөлке нанның ішінде майонезбен беріледі. Оны жергілікті жұрт салат сияқты жейді.
San Seven бургерлері
Бұл желінің ерекшелігі — жергілікті мәрмәр сиыр етінен жасалған премиум бургерлер. Әр бургерге белгілі бір жазушының атымен аталады: «Пушкин» — классика, «Островский» — ащы, «Грибоедов» — саңырауқұлақ қосылғаны, «Чехов» — шие конфитюрі қосылғаны. Талғамыңызға қарай таңдаңыз.
«Дольче вита» кафесі
Бұл кафе жайлы ұзақ ойланып, ақыры гидке қосқанды жөн көрдім. Қаланың қақ ортасындағы (Сағатты мұнараның жанында) бұл орын 20 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеп келе жатыр. 2000 жылдары қала бойынша жұқа қамырдан жасалған алғашқы пицца дәл осы жерде ұсыныла бастаған еді. Қазір мәзірі айтарлықтай кеңейген, тәттілері дәмді бұл дәмхананың уақытты жайлы өткізуге болатын сапалы кофеханаға айналған.
Fessla мейрамханасы
Өз сыра зауытының болғаны қаладағы крафтық сыраханалардың ісі оңға басуына септігін тигізді. Олардың ішіндегі ең танымалы — Fessla. Мұнда сыраның өзіндік сұрыптары қайнатылып, дәмді тағамдар дайындалады. Ресторанның ашылғанына 10 жыл болды, ал жақында ғана оның жанынан грузин асханасына негізделген «Сулугуни» атты бөлек қанаты ашылды.
«Обжоркин» желісі
Рудный қаласынан келген жергілікті желі. Тәтті тоқаштар мен десерттерді барлық ірі СОО-дан табуға болады. Тез әрі арзан тамақтану үшін жақсы нұсқа.
Eva Bakery
Орталықтағы танымал наубайхана. Ол толықтай шыныдан жасалған павильонда орналасқан, сондықтан жұрт оны «аквариум» деп атайды. Бір шыны кофе ішіп отырып, қала тынысын бақылағанға өте ыңғайлы.
Саяхатшыларға бірер кеңес
Қостанайға қалай жетуге болады?
Астанадан (күніне 2-3 рейс) немесе Алматыдан (күніне 1 рейс) ұшақпен жетуге болады. Пойыз арзан, бірақ барлық жерден жүре бермейді: Астанадан, Алматы, Қарағанды, Көкшетау не Оралдан жеткен оңай, ал басқа өңірлермен байланыс қиындау болуы мүмкін.
Қостанайға қашан барған дұрыс?
Сапарды жаз мезгіліне жоспарлаған дұрыс. Бұл уақытта жағалауда серуендеген жайлы. Тағы бір нұсқа — нағыз солтүстіктің қысын көру үшін Жаңа жыл қарсаңында келу. Қазаннан сәуірге дейін Қостанайда күн суық екенін ескеріңіз. Күз ерте келеді, ал көктем кеш туады.
Қала ішінде қалай жүруге болады?
Қоғамдық көлік өте ыңғайлы, жол ақысы — 100 теңге. Қостанайлықтар жолақы төлеуге өте жауапты қарайды: автобустарда кондуктор жоқ, бәрі сенім мен жауапкершілікке негізделген. Схема былай: алдыңғы есіктен кіріп, төлем жасап, артқы есіктен шығасыз. «Қоян» болып жүрген мұнда ұят саналады. Такси орта есеппен 700–800 теңге тұрады.
Кешке не істеуге болады?
Жылы кезде қостанайлық жастар көшеде волейбол ойнағанды жақсы көреді. Кешке орталыққа шықсаңыз, шеңбер құрып доп қуып жүрген жастарды көп көресіз. Қаласаңыз, еш қымсынбай қастарына барып, ойынға қосыла кетуге болады.
Қостанайдан не әкелуге болады?
Бізде алматылықтармен «Қазақстан» шоколадының қайсысы дәмдірек деген бітпейтін айтыс бар. Біз, әрине, жергілікті «Баян Сұлу» фабрикасын қолдаймыз. Оның фирмалық дүкендері бүкіл елде бар болса да, нағыз жергілікті шоколадты Қостанайдың өзінен әкелген — ең жақсы кәдесый.
Суретті салған — Дада Кирей.
