Кредиті не айыппұлы бар адам шетелге шыға ала ма?
Шекарадан өте алмай қалмайын десеңіз.
Ұшар алдында атқарылатын шаруалар тізіміне SPF кремін сатып алу мен төлқұжатты дайындаудан бөлек, тағы бір маңызды тармақ — қарызды тексеруді де қосып қою керек. Төленбей қалған айыппұл не қапелімде естен шығып кеткен қарыз кесірінен демалысыңыздың күл-талқаны шықпасын. Мәселенің мән-жайына үңіліп көрейікші: бөліп төлейтін берешегіңіз болса саяхаттауға бола ма, қарыз қай кезде шекарадағы кедергіге айналады және еш алаңсыз ұшып кету үшін аты-жөніңізді қандай базалардан тексеру керек?
- Қазақстанда несиеңіз болса, шетелге шығуға бола ма?
- Несие төлемі кешіктірілсе, шетелге жібере ме?
- Айыппұл төленбесе, шетелге шығуға бола ма?
- Қандай қарыз түрлері үшін шетелге жібермей қоюы мүмкін?
- Шетелге шығуға тыйым бар-жоғын қалай тексеруге болады?
- Шетелге шығуға қойылған тыйымды қалай алып тастауға болады?
- Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда несиеңіз болса, шетелге шығуға бола ма?
Несиенің өзі (тіпті бірнешеу болса да) — саяхатқа еш кедергі емес. Ай сайынғы төлемді уақытылы төлеп отырсаңыз және банктің сізге тағар кінәсі болмаса, шекарашылар несиеңіз бар-жоғын білмейді де.
Тек жүйелі түрде төлемей жүрсеңіз ғана шектеу қойылады: мұндай жағдайда банк істі сот орындаушысына өткізеді де, қарызды мәжбүрлі түрде өндіруге кіріседі. Міне, осы кезде борышкерге елден шығуға тыйым салынуы мүмкін.
Несие төлемі кешіктірілсе, шетелге жібере ме?
Иә, несие бойынша төлемнің кешіктірілуі елден шығуға тыйым салуға негіз бола алмайды. Төлемді бірер күнге кешіктіріп алсаңыз, байбалам салып, билетті қайтарудың қажеті жоқ. Тек банк сотқа жүгініп, сот орындаушысы елден шығуға ресми түрде тыйым салса ғана сізді шекараден өткізбей қояды.
Банк қарыз көлемі 40 АЕК-тен (2026 жылы бұл сома — 173 000 теңге) асып, төлемнің кешіктірілгеніне үш айдан асқанда ғана сотқа бере алады. Заң бойынша сізге алдын ала ескерту жасалуға тиіс: тыйым ресми хабарлама келгеннен кейін бес күн өткен соң ғана күшіне енеді және сол кезде сізді борышкерлер тізіліміне қосады. Алайда іс жүзінде кейбір азаматтар банктен келген хабарламаларды немесе eGov-тағы хаттарды уақытылы тексермегендіктен, бұл тыйым туралы әуежайда бір-ақ біліп жатады.
Айыппұл төленбесе, шетелге шығуға бола ма?
Бұл жерде де тап сондай ереже қолданылады: егер айыппұлдар бойынша сот орындаушысының қаулысы шықпаса, шетелге шыға бересіз. Жылдамдықты асырғаны немесе көлікті дұрыс қоймағаны үшін төленбей қалған айыппұлдың өзі шекарадан өтерде тосқауыл болмайды. Бірақ мемлекеттен келген хаттарды айлап елеусіз қалдырсаңыз, іс жеке сот орындаушысына өтіп, содан кейін ғана әдетте елден шығуға шектеу қойылады.
Қандай қарыз түрлері үшін шетелге жібермей қоюы мүмкін?
Шетелге шығуға шектеу қою қарыздың түріне емес, оның көлеміне (40 АЕК-тен жоғары), төленбей қалған мерзіміне (үш айдан астам) және ең бастысы — сот ісінің бар-жоғына байланысты. Мәжбүрлі түрде өндіру басталған бойда сіздің деректеріңіз Борышкерлердің бірыңғай тізіліміне енеді — бұл жағдайда елден шыға алмайсыз. Шектеу қоюға себеп болатын тағы бірнеше жағдай бар:
- Алимент. Егер төлем үш айдан астам уақыт кешіктірілсе, сот орындаушысы сіздің елден шығуыңызға шектеу қоюға толық құқылы.
- Коммуналдық қызмет қарыздары. Коммуналдық қарыздың өзі де шекараны бірден бұғаттамайды. Бірақ қызмет көрсетуші мекеме сотқа жүгініп, іске сот орындаушысы араласқан болса, шектеу қойылуы әбден мүмкін.
- Салық. Салық бойынша қарыздар да, әсіресе іс мәжбүрлі түрде ақша өндіруге жеткен болса, елден шығуға тыйым салуға себеп болуы мүмкін.
Шетелге шығуға тыйым бар-жоғын қалай тексеруге болады?
Мәселені алдын ала реттеп үлгеру үшін жолға шығардан бірер апта бұрын тыйымның бар-жоғын тексеріп алған жөн. Тексеру онлайн режимде өтеді және бірнеше минут қана уақытыңызды алады. Ең оңай жолы — eGov.kz порталы (сайт арқылы да, қосымша арқылы да). Ол жерден азаматтың елден шығуына шектеу қойылған борышкерлер тізімінде бар-жоғын білуге болады.
Ол үшін ЖСН (немесе компанияны тексерсеңіз — БСН) енгізу қажет. Жеке кабинетке кіру үшін ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) қажет екенін ұмытпаңыз.
Тағы бір нұсқа — ҚР Әділет министрлігінің ресми сайтында тексеру. Ол жерде тек аты-жөніңіз бен ЖСН-ді енгізсеңіз жеткілікті (ЭЦҚ қажет емес). Егер деректерді енгізгеннен кейін «сұраныс бойынша ештеңе табылмады» деген жазу шықса, сізде ешқандай шектеу жоқ деген сөз.
Шетелге шығуға қойылған тыйымды қалай алып тастауға болады?
Бір ғана жолы бар — қарызды толық өтеу. Бірақ бір маңызды жайтты ескеріңіз: құжатта көрсетілген негізгі қарыз сомасынан бөлек, жеке сот орындаушысының атқарған жұмысының ақысын да төлеуге тура келеді.
Барлық түбіртек пен чекті міндетті түрде сақтап қойыңыз. Төлемді тіркеуі үшін оларды сот орындаушыңызға жіберіңіз. Осыдан кейін оған сізді «қара тізімнен» шығарып, деректерді шекара қызметіне жолдау үшін үш күн уақыт беріледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Банкке бөліп төлейтін берешегім болса, шетелге шыға аламын ба?
Иә. Көпшілік қолданатын бөліп төлеу жүйесі — кәдімгі несие ғой. Төлемді уақытылы жасап, істі сотқа жеткізбесеңіз, шетелге емін-еркін ұша бересіз.
Микронесием бар болса, шетелге жібере ме?
Иә, егер оны уақытында жауып отырсаңыз, кедергі емес. Бірақ төлем кешіктірілсе, микроқаржы ұйымы да сотқа жүгінуі мүмкін, ал бұл елден шығуға шектеу қойылу қаупін тудырады.
Қарыз сомасы қаншаға жеткенде тыйым салынуы мүмкін?
Қазақстаннан шығуға тек қарызыңыз 40 АЕК (173 000 теңге) не одан жоғары болған жағдайда ғана тыйым салынуы мүмкін.
Қарызды төлеген бойда бірден шетелге ұшып кетуге бола ма?
Жоқ, ұшатын күні төлей саламын деген жоқ. Заң бойынша, сот орындаушысы құжаттарды жолдағаннан кейін база бір жұмыс күні ішінде жаңартылуға тиіс. Бірақ іс жүзінде жүйе қатып қалуы не сот орындаушысы деректерді кеш енгізуі мүмкін. Сондықтан қарызды ұшардан кем дегенде бірнеше күн алдын, тіпті бір апта бұрын төлеп тастаған дұрыс.
Шекарада несиені тексере ме?
Жоқ, шекара қызметі несиенің бар-жоғын емес, жолаушыға елден шығуға ресми тыйым салынған-салынбағанын ғана тексереді. Егер бәрін уақытылы төлеп жүрсеңіз, кредитіңіздің бар-жоғы ешкімге қызық емес.
Суретті салған — СашаШура
