33 жасқа дейін 33 ел көрдім. Артық ақшаң жоқта қалай саяхаттауға болады?
Өзім тексеріп көрген лайфхактар.
33 жасқа дейін 33 ел көру деген мақсат — бала кезден ойлаған арманым емес. 29 жасымда 17 елге барып үлгерген екенмін. Осы қарқынмен жүре берсем, тізімдегі қалған елдерді аралауға тағы он жыл кетерін түсіндім. Сондықтан саяхатты жиілетуге бел будым. Бірақ көп ақша жұмсаймын деген ойым да, жұмсайтын көп ақшам да болған жоқ. Тек тәуекелшіл болуым керек деген тоқтамға келдім.
Бұл мақаламды өзім көрген 34-елімде жазып отырмын. Осы уақыт ішінде бір нәрсені анық түсіндім: саяхат бағытын конструктор сияқты құрастыруға болады. Ал ең қызық саяхат кейде сіз сатып аламын деп ойламаған билеттен басталады.
Елді емес, тиімді бағытты іздеңіз
«Қайда барғым келеді?» деген сұрақтың орнына мен «Бүгін қай жаққа арзан ұшуға болады екен?» деп қараймын. Aviasales.kz сайтын ашып, қай қаладан ұшатынымды көрсетемін де, «Кез келген бағыт» дегенді таңдаймын. Бағасы мен күні ыңғайлы болып, ішімнен «неге бармасқа?» деген ой келсе, билетті ала саламын.
Осылайша тізіміме 49 000 теңгеге Абу-Даби, кейін дәл сондай бағаға Венгрия қосылды. Ал Чехияға барғанымда Данияға 10 000 теңгеге билет барын көрдім де, бір-екі күнге Копенгагенге тартып кеттім.
Бұл бір қарағанда аяқ астынан қабылданған шешім сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ жарты бағасына түсетін билеттерді көбіне осылай табамын. Ең бастысы — мінсіз сәтті күтпей, алдыңыздан шыққан мүмкіндіктен қапы қалмау.
Бір сапарда бірнеше көрші елді аралаңыз
Менің тағы бір қағидам — бір ғана жерге ұшып барып, сонымен шектеліп қалмау. Бір сапарда бірнеше елді аралау барған елдеріңіздің санын тез көбейтіп қана қоймай, бюджетті де үнемдеуге мүмкіндік береді. Сондықтан лоукостерлер мен пойыз-автобус арқылы бір сапарда мүмкіндігінше көп жерді аралап қайтуға тырысамын.
2024 жылы Ыстанбұл арқылы Мароккоға жеңілдікпен билет ұстап алдым. Бірақ Африкадан елге қайту тым қымбат екенін түсінген соң, Мароккодан қай жаққа ең арзан ұшуға болатынын тексеріп көрдім. Сөйтіп бағытыма Албания да қосылды. Нәтижесінде ұшақ билеттеріне 60 000 теңге жұмсап, үш елді аралап қайттым.
Бұл тәсіл пойызбен саяхаттағанда да тиімді. Мысалы, Грузияда пойызға мінсеңіз, таңертең Арменияда Араратқа қарап оянсаңыз болады. Испаниядан Франциядағы Каркассон қамалын көруге де бірер сағатта-ақ жетіп алуға болады.
Кейде бағыт жол үстінде-ақ өзгеріп кетеді. Копенгагенге барғанымда, қаланың Швециядағы Мальмёмен Эресунн көпірі арқылы жалғасатынын білдім. Бұл — ұзындығы 16 шақырым болатын ерекше инженерлік құрылыс: пойыз алдымен су астындағы туннельмен жүріп, кейін көпірге шығады. Бар болғаны 40 минутта басқа елден бір-ақ шығасыз. Осындай күтпеген «бонустар» — еркін құрастырылған бағыттардың ең қызық тұсы.
Кейде комфорттан бас тартыңыз
Жиі әрі арзан саяхаттағыңыз келсе, кейде комфорттан бас тартуға тура келеді. Ел қымбат болса, мейрамхана орнына супермаркетке барамын. Копенгагенде авокадо қосылған сэндвичтің 15 000 теңге тұрғанын көргенде, бір жұтынып қоясың. Сондықтан қымбат қалаларда дүкеннен алынған йогурт пен жемісті талғажау етемін.
«Аll inclusive» қонақүйлерге де бармаймын. Оның орнына бір түні 25–50 доллар тұратын арзан қонақүйлерді немесе шағын пәтерлерді таңдаймын. Көбіне қол жүгімен ғана ұшамын. Рюкзакқа ең қажет заттарды салып алсаңыз, багажға қосымша ақша төлемейсіз, әуежайда да артық әбігерден құтыласыз.
Мұның тағы бір артықшылығы — еркіндік. Бірнеше шабадан арқалап жүрмесеңіз, жоспарыңызды кез келген уақытта өзгерте аласыз. Көрші қалада керемет фестиваль басталды ма — бара саласыз. Тұрған жеріңіз ұнамай қалды ма — басқа жаққа шығып кетесіз.


Ұнамаған жерге тағы барып көріңіз
Кейде сапар алдында күткеніңіз бен барғаннан кейін көргеніңіз сәйкес келмей жатады. Мысалы, Оманға ештеңе күтпей бардым, бірақ Маскат маған бірден ұнады.
Ал Брюссель жылы шырай танытпады. Тіпті Бельгияны аралаған елдерімнің тізімінен сызып тастағым келді. Бірақ бірден ұшып кетудің орнына Брюггеге бардым — сөйтіп бұл қалаға ғашық болдым. Ертегідегідей каналдар, шоколадтың иісі мен жаңа жылдық жәрмеңкелер ел туралы әсерімді түбегейлі өзгертті. Сондықтан бір қала ұнамаса, бүкіл ел туралы бірден қорытынды жасамаған дұрыс.
Жоспардан тыс саяхат та — керемет тәжірибе
«Кез келген бағыт» тәсілі үнемі әдемі көріністер мен сәтті табылған арзан билеттерден тұрмайды. Рейстер кешігеді, кейде әуежайда түнеуге тура келеді, визаға байланысты әбігер де болып тұрады. Мысалы, Ыстанбұлдағы рейске кешігіп қалып, 33-елім — Сербияға бара алмай қала жаздадым.
Абдырап қалудың орнына құрбым екеуіміз әуе компаниясы ұсынған нұсқаны таңдадық: тегін қонақүйде жатып, келесі күнгі рейске тіркелдік. Соның арқасында Ыстанбұлда жоспардан тыс бір тәулік өткіздік. Кейін сол бір күн бүкіл сапардан да қызық болып шықты.
25 жаста мұндай жағдай шытырман оқиға сияқты көрінеді. 30-дан асқанда төзімділікті сынайтын марафонға ұқсайды. Бірақ дәл осындай сәттер мінезді шыңдап, күтпеген жағдайда тез шешім қабылдауға үйретеді.
«Саяхат қорын» жинаңыз, қолыңыз тигенде билет қарай жүріңіз
Менен қалай жиі саяхаттайсың осы деп сұрайтындар көп. Еш құпиясы жоқ: менің Travel деп аталатын жеке депозитім бар. Кез келген табысымның 10–15 пайызын соған аударып отырамын. Сондықтан Aviasales.kz сайтынан аяқ астынан арзан билет шыға қалса, оған ақшаны қайдан табамын деп бас қатырмаймын. Саяхатқа арналған ақшам дайын тұрады.
Ақша жинаумен қатар, сапардағы жайлылықты да алдын ала ойластырамын. Үнемі қолданатын «цифрлық жинағым» мынадай:
- Maps.me не Google Maps. Әуежайдағы Wi-Fi-ға тәуелді болмас үшін, ұшар алдында қаланың офлайн картасын жүктеп аламын.
- Google Translate. Қажет тілдің офлайн нұсқасы ағылшынша сөйлемейтін шағын дәмханалар мен базарларда көп көмектеседі.
- AeroLOPA. Тіркелу алдындағы міндетті тексерісім. Сервис ұшақ салонының нақты сызбасын көрсетеді: қай жерде терезе жоқ, қай орындықтың арқалығы шалқаймайтынын алдын ала білуге болады.
- Pegasus BolBol пен Booking-тегі Genius. Ұсақ шығындарды азайтуға көмектесетін адалдық бағдарламалары.
Ең бастысы — жылына бір рет болатын «үлкен демалысты» күтуді қойып, қысқа, бірақ жиі сапарларға шыға бастаңыз. Жақын арада бір жаққа барамыз деп отырмасаңыз да, Aviasales.kz сайтын үнемі ашып, билет бағасын қарап-қарап тұрыңыз. Өйткені ең қызық саяхат кейде сіз сатып аламын деп ойламаған билеттен басталады.