Ұшақ билетінің бағасы қалай есептеледі және ол неге арзандайды?
VPN не «инкогнито» режимін қоссаңыз да, билет арзандай қоймайды. Неге?
Ұшақ билетін іздегенде ең қиыны — баға ең төмен сәтке дөп түсу. Көпшілікке таныс жағдай шығар, билетке қарап отырып, сәл ойланып алайын дейсіз де, жарты сағаттан соң кірсеңіз, бағасы күрт өсіп кеткен боп шығады. Ал кейде, керісінше, ешқандай себепсіз арзандап кетеді.
Мұның ешбірі кездейсоқтық емес. Бәрі белгілі бір ережелер бойынша жұмыс істейді. Билет бағасы қалай есептелетін түсінсеңіз, экрандағы сандарды нақты кім және қалай өзгертетінін, билетті қай кезде сатып алған дұрыс екенін де білесіз.
Билет бағасы қалай есептеледі?
Қосымшада көретін соңғы баға бірнеше бөліктен құралады. Оның бір бөлігін әуе компаниясы белгілейді (тариф, салықтар мен алымдар), ал екінші бөлігіне (үстеме баға не жеңілдік) билетті сатып отырған сатушы әсер етеді.
- Тариф — ұшақтағы орынның негізгі бағасы. Басқаша айтқанда, бұл әуе компаниясының ұшу үшін алатын ақысы. Тарифке қызмет көрсету класы, ұшу қашықтығы, жанармай бағасы, маусым, сондай-ақ билет шарттары әсер етеді. Мысалы, билет қайтарымды ма, қайтарымсыз ба, оған багаж бен тамақтану кіре ме — осының бәрі ескеріледі.
- Салықтар мен алымдар — тарифтің үстіне қосылатын төлемдер. Оның бірінші бөлігіне мемлекеттік салықтар мен әуежай алымдары кіреді. Бұған терминалдарды пайдалану, әуе кеңістігін пайдалану сияқты төлемдер жатады. Әуе компаниясы бұл ақшаны тек жинап, мемлекетке немесе әуежайға аударады. Екінші бөлігі — әуе компаниясының өз алымдары. Көбіне бұған жанармай алымы мен басқа да үстеме төлемдер кіреді. Ресми түрде олар алымдардың құрамында көрсетілгенімен, іс жүзінде бұл — әуе компаниясының табысының бір бөлігі.
Бұл екеуінің айырмашылығы бар. Билетті қайтарған кезде мемлекеттік салықтар мен әуежай алымдары көбіне қайтарымсыз билет болса да қайтарылады. Себебі қызмет көрсетілген жоқ, демек мемлекет пен әуежайға төлем жасау қажет емес. Ал тариф пен әуе компаниясының өз алымдары көп жағдайда қайтарылмайды. Яғни қайтарылмайтын сома тек тарифтен ғана емес, тасымалдаушының алымдарынан да тұрады.Салықтардың билет бағасындағы үлесі бағыт пен әуе компаниясына байланысты әртүрлі болады. Кейбір бағыттарда ол жалпы бағаның шамамен оннан бір бөлігін құраса, кейде жартысынан да асып кетуі мүмкін.
Бұл билетте қалай көрсетіледі?
Бағаның қалай бөлінгенін төлем рәсімдеу кезінде әрдайым көруге болады. Мысалы, сіз билетті Gotogate серіктесі арқылы сатып алып жатырсыз делік. 30 шілдедегі Алматы — Ыстанбұл бағыты бойынша Air Astana әуе компаниясының тікелей рейсі 132 000 теңге тұрады. Оның 78 109 теңгесі — эконом-кластағы қайтарымсыз тариф. Қалған 54 789 теңге — салықтар мен алымдар.
Неге билет бір қымбаттап, бір арзандайды?
Әуе компаниялары ұшақты бос ұшыра алмайды — бұл оларға көп шығын. Бірақ барлық орынды жарты жыл бұрын ең төмен бағамен сатып жіберген де тиімсіз. Осы тепе-теңдікті табысты басқару алгоритмдері (revenue management) бақылайды.
Бір күннің ішінде билет бағасы біртіндеп емес, бірден өзгеріп отырады. Әр рейсте әртүрлі бағамен сатылатын бірнеше тариф деңгейі (fare buckets) болады.
Алдымен ең арзан орындар сатылады. Олар біткен соң жүйе автоматты түрде келесі, қымбатырақ тарифті іске қосады. Сондықтан «бір сағат бұрын 30 мың теңге еді, қазір 38 мың болып кетті» деген жағдай болса, біреу сізді аңдып отырған жоқ, тек арзан тариф сатылып кеткен деген сөз.Кейде керісінше де болады. Егер билет нашар сатылып жатса, жүйе сұранысты арттыру үшін арзан тарифті қайта ашуы мүмкін. Сонда билет бағасы төмендейді.
Бағаны кім қояды?
Негізінен билет бағасын әуе компаниясының өзі қояды. Өйткені билет құнының негізгі бөлігін құрайтын тарифтерді дәл сол компания анықтайды.
Әуе компаниясы тарифтерді белгілейді, ал әуежай мен валюта бағамы алымдардың көлеміне әсер етеді. Бұдан кейін іске билетті сатушы араласады. Егер билет онлайн-агенттік немесе агрегатор арқылы сатылса, соңғы бағаны олар өздерінің табыс моделіне қарай қояды.
Кейде агенттің бағасы әуе компаниясының ресми сайтындағы бағадан да төмен болуы мүмкін. Себебі агенттердің қосымша табыс көздері бар. Мысалы, олар әуе компаниясынан немесе брондау жүйелерінен комиссия алады. Соның есебінен клиентке қосымша жеңілдік ұсына алады.Тағы бір нұсқа — агент әуе компаниясынан орындардың белгілі бір бөлігін алдын ала төмен бағамен сатып алып, кейін оларды бөлшектеп сатады. Чартерлік рейстер дәл осылай жұмыс істейді.
Тағы бір маңызды жайт: билетті банк қосымшасы арқылы сатып алсаңыз, кэшбэк не бонустық мильдердің арқасында баға арзандау болып көрінуі мүмкін. Бірақ бұл әрдайым тиімді деген сөз емес. Сондықтан төлем алдында экранда көрсетілген соңғы соманы міндетті түрде салыстырыңыз. Кейде кэшбэкке қызығып, билетке артық ақша төлеп қоюыңыз мүмкін.
Ал «соңғы сәттегі арзан билеттер» ше?
Рейске аз уақыт қалғанда әуе компаниясы бос орындарды толтыру үшін билетті күрт арзандатады деп күтудің қажеті жоқ.
Әуе компанияларының алгоритмдері ұшуға бірер күн қалғанда билетті көбіне шұғыл іссапарға не басқа да маңызды себеппен ұшуы керек адамдар сатып алатынын ескереді. Мұндай жолаушылар үшін баға аса маңызды емес, сондықтан олар билет қанша тұрса да, сатып алады.
Сол себепті тұрақты рейстерде әуе компаниясына орынды бос қалдырған не қымбатқа сатқан тиімдірек. Өйткені олар жолаушыларды соңғы сәттегі жеңілдіктерге үйретіп алғысы келмейді.
Ұшар күннің алдында ең үлкен жеңілдіктер көбіне туристік чартерлік рейстерде болады. Себебі туроператор белгілі бір орын санын алдын ала сатып алуға міндеттеледі. Сондықтан барлық ақшасынан айырылғанша, билетті арзанырақ болса да сатып жіберген тиімді.
Бірақ мұндай мүмкіндікке тек ұшу күнін еркін өзгерте алатын және қалаған билет табылмай қалуы мүмкін екенін түсінетін адамдар ғана сенім арта алады.
Неге бір рейстің бағасы әр күн сайын өзгеріп тұрады?
Баға аптаның күніне, маусымға және мерекелерге байланысты өзгереді. Әдетте ең қымбат күндер — жұма кеші мен жексенбі.
Наурыз не Жаңа жыл сияқты мереке күндері сұраныс өзгереді. Демалыс күндеріне жақын кездерде қымбаттайды, ал олардың арасындағы жұмыс күндері бұрынғыдай арзан болуы мүмкін.
Көпшілік ұшатын күндерден басқа күнді таңдасаңыз, едәуір үнемдей аласыз. Кейде ұшу күнін небәрі бір-екі күнге өзгерту біраз ақша үнемдеуге сеп болады.
Неге бір билет әртүрлі сайтта әртүрлі бағада тұрады?
Бірдей билет бағасының әртүрлі болуы тек агенттердің үстеме бағасына ғана байланысты емес.
- Маршрутты құрастыру тәсілі. Кейбір агенттіктер лоукостерлер мен дәстүрлі әуе компанияларының рейстерін біріктіріп, арзанырақ бағыт ұсынады. Ал басқалары стандартты бағыттарды ғана сатады.
- Кэштеу. Кейде іздеу нәтижесінде бір баға көрсетіліп, төлем кезінде басқа баға шығады. Себебі іздеу жүйелері көбіне брондау жүйелерінде бұрын сақталған бағаны көрсетеді. Егер сол билет арада сатылып кетсе, нақты баға тек брондау кезінде жаңартылады. Сондықтан билетті іздеу нәтижесіндегі бағамен емес, төлем алдындағы соңғы сомамен салыстырған дұрыс.
Билетті қалай тиімді сатып алуға болады?
1. «Инкогнито» режимі мен VPN туралы мифке сенбеңіз. Көп адам сайт сіздің құрылғыңызды «танып», қайта іздеген сайын бағаны әдейі көтереді деп ойлайды. Бірақ әуе билеттері нарығында мұндай тәсілдің кеңінен қолданылатыны дәлелденбеген.
Consumer Reports жүргізген ірі зерттеуде 372 қатар іздеу нәтижесі салыстырылған. Соның тек 7%-ында ғана «инкогнито» режимі арзанырақ билет табуға көмектескен. 5%-ында билет қымбат болып шыққан, ал қалған 88%-ында ешқандай айырмашылық болмаған.«Көп адам арзан тариф сатылып кеткен соң баға өскенде, мені әдейі аңдып отыр ма деп ойлайды. Оның үстіне "инкогнито" режимі кейде өзіңізге зиян болуы мүмкін. Себебі бұл режимде адалдық бағдарламасындағы бонустар мен жеке жеңілдіктер қолданылмайды.
2. Арзан билет сатып алу жөніндегі нұсқауды пайдаланыңыз. Мысалы, жазда Қазақстан ішіндегі рейстердің билетін шамамен екі ай бұрын алған тиімді. Ал Еуропа бағыттарына билет сатып алудың ең қолайлы сәт — ұшуға 20–40 күн қалған кез. Ең қымбат нұсқа — мереке не сұраныс жоғары күндерге билетті соңғы аптада сатып алу.
3. Баға өзгерісі туралы хабарландыруды қосыңыз. Билет арзандай ма деп күн сайын тексеріп отырмай-ақ, ұнаған рейсті Aviasales.kz сервисіндегі «Таңдаулы» бөліміне сақтаңыз. Қосымша әуе компанияларының баға өзгерістерін өзі бақылап, билет арзандаса не керісінше қымбаттай бастаса, сізге push-хабарлама жібереді. Бұл — тарифтердің ең төмен деңгейінде тұрған билетті ұстап қалудың ең сенімді тәсілі.
