Миланда әр саяхатшы көруге тиіс жерлер. Дайын гид
Салтанатты соборлар, жап-жасыл саябақтар мен ең дәмді ризотто пісіретін жерлер.
Милан туралы екі түрлі таптаурын түсінік бар. Бірі оны аса қымбат, салтанатты сән қаласы ғана деп біледі, басқалары қаланың орталық алаңынан басқа ештеңесі жоқ, бір-ақ күнде аралап шығуға болатын жер дейді. Әсте олай емес. Миланда готика мен хай-тек қатар тұр, ал суық та сұр фасадтардың артына жап-жасыл бақшалар мен көрікті каналдар жасырынған. Қаланы жақсырақ тани түсіңіз деп, әрбір саяхатшы бас сұғуға тиіс жерлерді жазып шықтым.
Миланның ең көрікті жерлері
Миланда жай ғана қыдырып жүріп, итальян сәулет өнерінен ләззат алуға болады. Мына жерлерді көрмей кетпеңіз.
Милан соборы (Duomo di Milano)
Жұмыс уақыты: 09:00-ден 19:00-ге дейін.
Билет бағасы: 13 EUR (шамамен 7 126 KZT) басталады, қайда кіргіңіз келетініне байланысты. 26 EUR (шамамен 14 мың KZT) ортақ билет (собор + музей + терраса) алуға кеңес беремін.
Миландағы кез келген маршрут әдетте осы жерден басталады. Дуомо — алты ғасырдан бері тұрған алып готикалық собор. Сыртынан қарағанда жүздеген шпильдің арқасында нәзік көрінгенімен, іші — мыңдаған витраждары бар салтанатты құрылыс. Далада ыстық болса да, күмбез астында салқын болуы мүмкін, сондықтан жеңіл жемпір ала салыңыз.
Собормен бірге фонда туристерсіз керемет кадр жасағыңыз келсе, Новеченто музейіне кіріңіз. Үшінші қабатына үлкен панорама терезелер қойылған, онда тікелей алаңға қарайтын зал бар. Кіру 5 EUR (шамамен 2 741 KZT) тұрады, ал 25-ке толмаған болсаңыз, небәрі 3 EUR (шамамен 1 644 KZT) (паспортыңызды көрсетесіз, eGov не банк қосымшасы жарамайды).
II Виктор Эммануил галереясы
Жұмыс уақыты: тәулік бойы.
Билет бағасы: тегін.
Собордың дәл артында Дуомо алаңын Ла Скала театрымен байланыстырып тұрған XIX ғасырдың шыны пассажы бар. Галерея тәулік бойы ашық, кіру тегін. Мұнда мозайкалы еденнің, биік мөлдір күмбездің және төбе астындағы фрескалардың арқасында көне итальян киносына топ ете қалғандай боласыз. Көбі мұнда кофе не аперитив ішуге кіреді, бірақ бұл қаланың туристік нүктесі болғандықтан, баға біршама қымбат.
Сфорца қамалы
Жұмыс уақыты: 07:00-ден 19:30-ға дейін.
Билет бағасы: ішкі аулаларға кіру тегін, музейлерге кіру ақысы 16 EUR (шамамен 8 770 KZT) басталады.
Миланның дәл орталығындағы сәулеті суық орта ғасырлық қамал, мұнда Микеланджелоның соңғы, аяқталмаған мүсіні — Ронданини Пьетасы сақталған. Түрлі дәуірде ол бірде итальян ақсүйектерінің отбасылық мекені болса, бірде әскери плацдармға айналып, бір кезеңде қарапайым музей ретінде де ашылды. Қамалдың дәл артынан Семпионе саябағы бастау алады: бекіністі аралап болғасын саябақта серуендеуге не шағын пикник ұйымдастырып жіберуге болады.
Амброзиана кітапханасы
Жұмыс уақыты: 10:00-ден 18:00-ге дейін, сәрсенбі — демалыс күні.
Билет бағасы: 24 EUR (шамамен 13 мың KZT) басталады.
Ескі кітапханалардың атмосферасын ұнатсаңыз, Амброзианаға барыңыз. Бұл жай ғана кітап қоймасы емес, Караваджо, Рафаэль мен Боттичеллидің жұмыстары қойылған нағыз музей. Сондай-ақ онда Леонардо да Винчидің әйгілі Атлантикалық кодексі сақтаулы тұр. Жоқ, өнер де, көне кітаптар да аса қызық емес десеңіз, бұл ғимараттың сәулетіне-ақ тамсанып қайтуға болады.
Брера ауданы
Богемдік итальян атмосфера іздегендер Брера ауданына барғаны жөн. Миланның тар көшелеріне аралап, қаланың ең үздік жәдігерлер дүкендеріне кіріңіз, артынша үйлер іргесіндегі шағын кофейняға бас сұғыңыз. Италияда кофе мәдениетіне өте мұқият қарайтынын ұмытпаңыз: мысалы, капучиноны сағат 11:00-ге дейін ғана ішеді, ал түскі астан кейін эспрессо сұраған дұрыс. Әрине, миллиондаған турист бұл дәстүрді өзгертіп, ақыры кофе ішу уақыты деген қатаң тәртіп жойылды. Бірақ жергілікті дәстүрді ұстанып көрген де қызық естелік болары анық. Дәл осы жерде әйгілі Брера Пинакотекасы орналасқан — бұл Италиядағы ең үздік кескіндеме музейлерінің бірі.
Санта-Мария-делле-Грацие
Қайта өрлеу дәуірінің бұл терракоталық шіркеуіне Леонардо да Винчидің ұлы «Құпия кешкі асын» көру үшін келеді. Мұнда жолшыбай кіре салу мүмкін емес, билеттер бірнеше ай бұрын сатылып кетеді. Шіркеуге белгіленген уақыт аралықтарында ғана, кішкентай топтармен және небәрі 15 минутқа ғана кіруге болады. Ресми сайтта билет болмаса, кейде гидпен бірге жүретін топтық турларда орын болады.
Миланда не істеуге болады?
Музейлер мен соборларды аралап болсаңыз, қаланы тани түсу үшін мына жерлерді де көріп қайтыңыз.
Навильи каналының жағасында шарап ішіңіз
Ауданға кешке жақын барған дұрыс. Дәл осы жерде классикалық миландық aperitivo өтеді: сусынға тапсырыс беріп, онымен бірге жеңіл тағамдар алып, жасанды канал жағасында күннің батқанын тамашалайсыз. Кешке — бұл Миландағы түнгі өмірдің орталығы, ал жексенбі күндері таңертең дәл осы жерде жайма базар ашылады. Тарихы терең, мәні зор түрлі жәдігер табуға болады.
Заманауи Миланда серуендеңіз
Милан — тек көне Дуомо маңындағы тар көшелер қаласы ғана емес. Бұл жердің заманауи сән астанасы әрі іскерлік орталық деген атағы да бар. Сенбесеңіз, Порта-Нуова ауданына барыңыз. Онда жұрт Bosco Verticale (тік орман) — төбесінен төменге дейін жайқалған ағаштар егілген әйгілі мұнараларға тәнті боп жатады. Бұл экологиялық бастама: әрбір зәулім ғимарат тұтас бір гектар орманды алмастырады. Мұнаралар Миланның жаңа бөлігінің символына айналды.
Паоло Мальдини ойнаған жерді көріңіз
Сан-Сиро стадионы — «Милан» мен «Интер» командаларының ішкі ойындары өтетін алаң. Футболға қызықпасаңыз да, құрылыстың ауқымы мен жергілікті музей өте қызық, сондықтан киім ауыстыратын бөлмелерге экскурсия алып, алаңның өзіне шығып көруге кеңес беремін. Заманауи өлшемдер бойынша стадион аса үлкен болмаса да, 2026 жылғы Олимпиада ойындарының ашылуы да осы жерде өтті. Мұндай мәртебеге ол 100 жылдық мерейтойының арқасында ие болды.
Орталық сән көшесінде шопинг жасаңыз
Quadrilatero — Миланның ең қымбат бөлігі әрі әлемдегі ең әйгілі көшелердің бірі: Париждегі Елисей алаңы не Нью-Йорктегі Бесінші авеню сияқты. Мұнда әлемнің негізгі дизайнерлік бутиктері мен әдемі зәулім үйлердегі мейрамханалар орналасқан. Басты көше — Via Monte Napoleone. Шопоголиктерге нағыз жұмақ, оның үстіне танымал брендтердің жаңа коллекциялары мұнда Қазақстанға қарағанда әлдеқайда ерте келеді. Бірдеңе сатып алу жоспарда болмаса да, бұл жер серуендеп қайтуға тұрарлық аудан.
Ең әдемі Starbucks-та кофе ішіңіз
2018 жылға дейін Италияда Starbucks болған жоқ (бұған итальян кофе консерватизмі себеп) және Cordusio алаңындағы бұл орын желінің алғашқы филиалы болды. Кофехана көне поштаның көрікті ғимаратында ашылды, кеңістіктің ортасында үлкен мыс ростерлер тұр: сусынның дәл көз алдыңызда қалай пайда болатынын — дән қуырылған сәттен бастап құйылғанға дейінгі процесті бақылай аласыз. Кофеман болсаңыз, мұнда басқа Starbucks-тарда жоқ ерекше сорттарды табуға болады.
Милан бойынша бір күндік дайын гид
Таңертең (09:00 – 12:30)
Күнді Дуомо алаңынан бастаңыз. Қаланы адам көп жиналмай тұрып көру үшін собордың ашылуына келіп, бірден террасаларға көтеріліңіз (күш үнемдеу үшін лифтіге мінген дұрыс). Мәрмәр шпильдер мен мүсіндер арасында серуендеп, готикалық сәулетке қанық болыңыз. Төмен түскен соң собордың ішіне кіріп, көршілес Новеченто музейінің ғимаратына бас сұғыңыз. Онда үшінші қабатқа барасыз: үлкен панорамалық терезелері бар зал бар, ол жерден алаң мен Дуомо фасадының асқақ көрінісіне куә боласыз.
Содан кейін II Виктор Эммануил галереясына барыңыз. Жергілікті ритуалды ұмытпаңыз: мозайкалы еденнен бұқаның суретін тауып, өкшеңізбен үш рет айналыңыз — бұл табыс әкеледі дейді. Пассажға қарап отырып таңғы кофе ішу үшін екінші қабаттағы Marchesi 1824 кондитерлік дүкеніне көтеріліңіз — бұл бірінші қабаттағы кафелерге қарағанда әлдеқайда атмосфералы әрі арзанырақ. Айтпақшы, капучино ішетін ең қолайлы уақытқа дәл түсесіз.
Күндіз (12:30 – 17:00)
Галереядан Брера кварталына дейін жаяу жүріңіз, шамамен 10 минуттық жер. Бұл Миланның тас төселген көшелері мен көне палаццолары бар ең кинематографиялық ауданы. Мұнда асығудың қажеті жоқ: Брера Пинакотекасының ішкі ауласына кіріп, Наполеон мүсінін көріп, түскі ас үшін кез келген шағын тратторияны таңдаңыз. Міндетті түрде шафран қосылған классикалық миландық ризоттоның дәмін татып көріңіз.
Түскі астан кейін Сфорца қамалына қарай бет алыңыз. Оның үлкен ішкі аулаларында серуендеп қайтыңыз. Сол жер арқылы Семпионе саябағына шығып кетесіз. Бұл — ескі қаланың негізгі жасыл аралы. Саябақты орталық аллея арқылы кесіп өтіп, Бейбітшілік аркасына (Arco della Pace) дейін барыңыз. Мұнда жергілікті жұрт шөп үстінде кітап оқып отырады. Бұл жер — бір сәт тынығып, жақын маңдағы дүкендердің бірінен сатып алған желатоңызды жеуге таптырмас жер.
Кешке (17:00 – 21:00)
Күн бата бастағанда, метроның жасыл желісіне мініп, Porta Genova станциясына дейін барыңыз. Сіз Навильи ауданына — Леонардо да Винчидің қатысуымен жобаланған жасанды каналдар жүйесіне тап боласыз. Мұнда өзіңізді нағыз миландық ретінде сезініп, кешкі аперитиво ұйымдастыру керек. Naviglio Grande каналының бойындағы кез келген барды таңдаңыз (мысалы, аты аңызға айналған Mag Café-ге кіруге болады). Классикалық Негрони не Апероль Шприц (ішімдік ішпесеңіз, көп жерде оның алкогольсіз түрін жасайды) пен дәстүрлі жеңіл тағамдар жиынтығына тапсырыс беруді ұсынамын. Осылай Миландағы бір күнді ғажап көңіл-күймен аяқтайсыз.
Миландағы ең дәмді ас қандай және оны қайда пісіреді?
Миландағы бір собордың маңындағы беймәлім мейрамханаға кездейсоқ кіре салып, оны итальян асханасы деп қабылдау — кешірілмес күнә. Көрікті жерлердің қасындағы мұндай мейрамханалар мен кафелердің тамағы дәмді болатыны сирек. Қателеспеу үшін Osteria не Trattoria деген жазуы бар орындарды таңдаңыз. Нағыз миландық асханамен сонда танысасыз.
Ризотто
Күнді Risotto alla Milanese — қаланың гастрономиялық мақтанышынан бастаған жөн. Бұл шафран қосылған қаймақты ризотто, соның арқасында ол алтын түске боялады. Дәмі өте нәзік әрі қанық. Оны Trattoria Milanese не Trattoria Burla Giò-да жақсы істейді. Ескі миландық атмосфера іздесеңіз, Antica Trattoria della Pesa-ға кіріңіз, ал Al Matarel-дің тамақтары үйде пісірілгендей әсер қалдырады.
Миландық котлет
Бұл қытырлақ алтын түстес панировкадағы шырынды бұзау еті. Кейбір тратторияларда оны табақпен бірдей көлемде әкеледі. Маған әсіресе Trattoria Amici Miei не Al Garghet-тегі elephant ear деп аталатын үлкен нұсқасы ұнады.
Стритфуд
Жол-жөнекей тамақтана салғыңыз келсе, аты аңызға айналған Luini кафесінен панцеротти (қуырылған мини-кальцоне) іздеңіз. Бірақ кезекте тұруға тура келеді. Ал ең дәмді паниниді All’Antico Vinaio-дан табыңыз. Руккола, моцарелла, песто мен прошутто қосылған 10 EUR (шамамен 5 481 KZT) бір паниниге қарныңыз әбден тояды.
Паста мен пицца
Тіл үйірер пастаны Pasto – Laboratorio di Pasta con Cucina-да пісіреді. Ал Osteria Da Fortunata-да қамырды көз алдыңызда жаяды. Cacio e pepe (пекорино ірімшігі мен қара бұрыш қосылған вегетариан пастасы) не рикотта қосылған равиоли сияқты классиканы татып көріңіз. Қамыры жұқа пицца іздесеңіз, Crazy Pizza-ға, ал неаполитандық түрін жеп көргіңіз келсе, Lievità не Pizzeria Gino Sorbillo-ға барыңыз.
Десерттер мен аперитив
Күнді қаланың ең көне кондитерлік дүкендерінің бірі — Marchesi 1824-тен бастаған жөн. Ол жерден пісте кремі қосылған круассан не тарталеткалар алыңыз. Тирамисуды Pasticceria Cucchi керемет әзірлейді. Ал итальян желатосы деген не өзі десеңіз, Gelateria della Musica мен Cioccolati Italiani-ден жауап табасыз.
Апероль Шприц
Бұл ең танымал итальян аперитиві: апероль, просекко мен содадан жасалған, апельсин тілімі қосылған жеңіл коктейль. Оны ыстық күннен кейін бір салқындап алу үшін не серуен арасындағы үзілісте ішеді. Шатырынан Дуомо көрінетін барларды табыңыз, тек онда баға аздап жоғары болатынын ескеріңіз. Жергілікті тұрғындармен араласып кеткіңіз келсе, коктейль ішуге Navigli барған дұрыс.
Қазақстаннан Миланға қалай жетеміз?
Ең жылдам нұсқа — Алматыдан шығатын Neos Air тікелей рейсі. Ақша үнемдегіңіз келсе не Астанадан ұшсаңыз, Ыстанбұл арқылы Pegasus лоукостерімен жетіңіз. Сондай-ақ Варшава не Франкфурт арқылы жетіп алуға да болады.
Келмес бұрын қазақстандықтар шенген визасын алуы керек. Құжаттарды Астана не Алматыдағы VFS Global визалық орталықтары арқылы тапсырасыз. Италияның қазақстандықтарға шенген беру көрсеткіші жаман емес (шамамен 80%), бірақ алдын ала жазылыңыз, маусым кезінде бос орындар тапқан қиын.
Миланнан не ала келуге болады?
Kiko Milano косметикасы
Анаңызды не құрбыңызды қуантамын десеңіз, Kiko-ның танымал ерін жылтыратқышын алыңыз. Оның үстіне собордың дәл жанында қашап жазу жаздыруға болатын далап бутигі бар, ол небәрі 1 EUR (шамамен 548 KZT) тұрады. Тағы 1 EUR (шамамен 548 KZT) берсеңіз, сурет салып береді. Көз алдыңызда бірнеше минутта жасалатын тамаша әрі қолжетімді сыйлық.
Bialetti кофеқайнатқышы
Әрбір итальянның үйінде бар классикалық гейзерлі кофеқайнатқыш. Сегіз қырлы Moka Express моделі 1930 жылдардағыдай көрінеді. Бренд басқа компаниялармен жиі коллаборация жасап тұрады: мысалы, «Бриджертондар», «Оғаш оқиғалар» желісімен не Dolce & Gabbana-мен бірлескен дизайнерлік ыдыстарды таңдауға болады.
Итальян өнімдері
Вино, ірімшіктер мен прошутто да — Миланның символдары деуге болады. Ыңғайлы снек-қаптамадағы Parmigiano Reggiano ірімшігін, ақ саңырауқұлақ қосылған ризотто қоспасын, Lavazza кофесін және Baci кәмпиттерін сатып алыңыз. Мұның бәрін кез келген ірі супермаркеттен табуға болады.
Былғары бұйымдары
Италияда тек люкс бутиктерді ғана емес, сонымен қатар ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан шағын отбасылық дүкендерді де жиі кездестіруге болады. Pettinaroli шеберханасы ерекше блокноттар мен белдіктер жасайды, ал Roberta Borse-ден қолайлы бағаға жұмсақ былғарыдан жасалған тамаша сөмке табуға болады. Егер жарқыраған әрі заманауи естелік іздесеңіз, Buga Bags-ке бас сұғыңыз.
Бірер кеңес
Көлік жалдамаңыз. Миланда кіру шектелген ZTL аймақтары өте көп. Ережелерді түсінбесеңіз, камераларға түсіп қалып, айыппұл арқалауыңыз әбден мүмкін. Метро мен трамваймен жүрген оңайырақ: 2 EUR (шамамен 1 096 KZT) тұратын билет екі көлікке де жарамды. Жоқ, көлік жалдап қойдым десеңіз, заттарыңызды көрінетін жерге қалдырмағаныңыз жөн. Ұрлануы әбден мүмкін.
Билеттерді онлайн сатып алыңыз. Әсіресе Милан соборына кіретін билетті онлайн алыңыз. Кіреберісте билетті үстеме бағамен сататын қу алыпсатарлар жүреді. Билеттерді ресми сайттан не Duomo Milano қосымшасынан сатып алыңыз. Шатырға көтерілу құны шамамен 18 EUR (шамамен 9 866 KZT) тұрады, бірақ бірден 32 EUR (шамамен 18 мың KZT) «собор + шатыр» комбосын алған тиімдірек.
Заттарыңызға сақ болыңыз. Миланда қалта ұрылары көп, әсіресе қала орталығында, туристік аймақтарда және метро вагондарында қаптап жүреді. Сөмкеңізді қысып ұстаңыз, адам көп жерде сақ жүріңіз.
Дұрыс маусымды таңдаңыз. Ең қолайлы уақыт — көктем (сәуір–маусым) мен күздің басы (қыркүйек–қазан). Күн жылы, Миланның барлық көрікті жерін жаяу жүріп-ақ бірден аралап шығуға болады. Шілде мен тамыз айларында қапарық болады. Оның үстіне көп жергілікті тұрғын демалысқа кетіп, кейбір жақсы жерлер жабық тұруы мүмкін.
