Баламен саяхатқа шыққанда жынданып кетпеу жолдары: Aviasales.kz пен «Мамский әңгіме» зерттеуі
Ата-аналар айтқан пайдалы ақыл-кеңес.
Биыл ақпанда Aviasales.kz пен «Мамский әңгіме» подкасты Қазақстандағы балалы саяхатшылар қаншалықты белсенді екенін білу үшін ауқымды зерттеу жүргізді. Біз 1000-ға жуық адамнан сауалнама алып, мынаны түсіндік: Қазақстандағы ата-аналар — тәуекелден қорықпайтын батыл жандар екен. Сауалнамаға қатысқандардың 40%-ы баласы бір жасқа толмай жатып-ақ сапарлап жүрген болса, 24%-ы мұндай «демалыстан» кейін ес жиюға тағы бір демалыс ауадай қажет екенін айтқан.
Біз подкаст жүргізушісі әрі продюсері Айнұр Ілиясовамен бірлесіп, шетелге шыққысы келетін, бірақ демалысым бала бағумен өте ме деп тартынып отырған ата-аналарға арнап пайдалы нұсқау жазып шықтық.
Жолға шығарда не істемек керек?
Зерттеуде ең жиі айтылған өте қарапайым кеңес — «уайымдай бермеңіз» болды. Бала бәрін байқайды. Шешесі рейс кешігіп жатқанда не су төгіліп қалғанына бола күйгелектене берсе, бала оны қауіп сигналы деп қабылдайды. Айнұр да мұны растайды: «Ананы да, мынаны да бақылап отырғанды қойып, бәрі мінсіз болады деген ойдан бас тартқан сәтте-ақ жол жеңілдей бастайды» дейді. Сапар кезінде бақылауды азайтып, сәл еркінсіген дұрыс.
Ұшақта баланы қалай алдарқатуға болады?
Ата-аналардың жауаптары арасынан ең тиімді деген тәсілдерді іріктеп алдық:
- Түнде ұшқан дұрыс. Сауалнамаға қатысқандар көбіне түнгі рейстерді таңдаған дұрыс дейді. Баланың ұйқы режимі бұзылады деген уайымнан гөрі, ол жол бойы ұйықтап барады деген пікір көбірек айтылды. Бірақ мұны өз тәжірибеңізге қарай шешіңіз.
- Мына үш зат болсын. Айнұр мен респонденттер жолға жеңіл тіскебасарлар салып алуды (өйткені аш бала мазасыз келеді), алдын ала мультфильмдер жүктеп қоюды (аспанда «экран алдындағы уақытты шектеу» ережесі жүрмейді) және жаңа ойыншықтар сатып алуды ұсынады. 5-6 ұсақ ойыншық болса тіпті жақсы. Сағат сайын біреуін беріп отырсаңыз, балаңыз жаңа затпен әуре болып, 20-30 минут тыныш отырады.
- Арнайы жастық алыңыз. Сауалнамаға қатысқан ата-аналар орындықтар арасына қойылатын арнайы үрлемелі жастық та алған дұрыс дейді. Сөйтіп ұшақ креслосы кәдімгі төсекке айналып шыға келеді: бала еркін ұйықтап жатады, құлап кетпейді, өзіңіздің де қолыңыз шаршамайды. Мұндай жастықтарды Ozon не Kaspi-ден 3 500–6 500 теңгеге алуға болады.
Үйден тамақ ала барған жөн бе, әлде сол жерде амалдайсыз ба?
Айнұр бала жеп үйренген ботқа не басқа тамақ түрлерін үйден алып барған дұрыс дейді. Бірақ баланы тап үйдегідей тамақтандырамын деп тыраштанбаған жөн, өйткені жаңа ортаға бейімделу де — зор тәжірибе. Сауалнамаға қатысқандардың 50%-ы саяхат кезінде баласына өздері не жесе, соны беретінін айтқан.
Шыны керек, бала бір апта бойы картоп пен қарбыз жесе, дүние төңкеріліп кетпейді, есесіне артық уайым мен жүктен арыласыз.
Міндетті түрде алысқа сапарлау керек пе?
Сауалнама анықтаған тағы бір дерек: елдегі ата-аналар бағытты жайлы, қауіпсіз әрі қолжетімді деген принцип бойынша таңдайды. Тізімде Түркия мен БАӘ (саяси дағдарыс басталғанға дейін) көш бастап тұр. Өйткені бұл елдерде инфрақұрылым балалы кісілерге өте жайлы.
Бірақ алысқа ұшуға шама жоқ екенін сезсеңіз, өзіңізді қинамаңыз. Айнұр кішкентай қадамнан бастауға кеңес береді: «Алысқа ұшып кету шарт емес. Тереңқұр бойындағы серуен не жексенбіде аулаға шығып ойнаудың өзі де — кішігірім саяхат».
Демалыстан демалып қайтудың жолдары
Ата-аналардың 24%-ы баланы ертіп барған демалыстан соң ес жиып алуға тағы бір демалыс керек болады дейді. Бұлай болмауы керек. Егер сіз де осылай ойласаңыз, саяхаттағы демалысқа деген көзқарасты өзгерту керек.
«Бөліп ал да, демала бер» тәсілі. Шетелдегі демалыс әдеттегі күйбең тірлікке айналып кетпес үшін жауапкершілікті бөлісіңіздер. Балаға кезек-кезек қараңыздар: мысалы, әкесі екеуі құмнан қамал соғып жатқанда, анасы массажға барып келсін. Кейін анасы баламен ойнап, әкесі барып қайтсын. Бұл — эгоизм емес, ересекке де, балаға да жайлы амал.
«Жеке қалу» құқығы. Сауалнамадағы ең шынайы жауаптардың бірі: кейде балалармен жақсы демалудың жолы — оларсыз демалып қайту. Күйеуіңізбен ғана не бір өзіңіз демалысқа барып қайтқаныңыз — масқара нәрсе емес, өте-мөте қалыпты жағдай. Есесіне әбден тынығып алып, балалармен сағыныса қауышасыздар.
Қорыта айтқанда, өмірді кейінге ысыра бергенді қою керек. Саяхаттаңыз, ел көріңіз, қателесіңіз. Сапар кезінде шаршап кетсеңіз, оның бәрін не үшін ойластырғаныңызды еске түсіріңіз. Саяхат — баланың дамуындағы үлкен қадам. Айнұр да мұны әр жолы байқайтынын айтады: саяхаттан кейін балалар икемді, ашық әрі жауапты бола түседі. Көкжиектері кеңейеді. Бұл — олардың болашақ өмір сапасына жақсарту жолында жасалған ең тиімді инвестиция.
