Франциядағы қазақ студенті: үй жалдауға, жүріп-тұруға және демалысқа қанша кетеді?
Гренобльдегі өмір мен оқудың ерекшелігі қандай? Үкімет беретін жәрдемақыны қалай алуға болады?
Сәлем, менің атым — Адель. Мен Францияның Альп аймағындағы Гренобль қаласында тұрамын. Жергілікті тұрғындар оны la capitale des Alpes — Альпілер астанасы деп атайды. Париж не көрші Лионмен салыстырғанда, Гренобль — шағын әрі жайлы, өмір сүру құны да салыстырмалы түрде төмен қала.
Көпшілік Франция десе, Эйфель мұнарасын, сән мен романтиканы елестетеді. Ал Гренобль — Францияны мүлдем өзгеше қырынан танытатын қала. Мұнда тауға шығу, шаңғы мен велосипед тебу сияқты белсенді өмір салты кеңінен тараған.
Мен бұл мақаламда Франциядағы күнделікті өмірге қанша ақша кететінін және француздар шетелдіктерге шынымен суық қарай ма деген сұраққа жауап беремін. Мақаладағы ойдың бәрін көрген-білгеніме қарай жазып отырғанымды ескерте кетейін.
Адель Францияда кейінгі екі жылдан бері тұрады
Гренобль — Францияның оңтүстік-шығысында, Альпі тауларының етегінде орналасқан қала. Ол Парижден шамамен 570 шақырым жердн, яғни арасы пойызбен үш сағаттық жол. Қалада 160 мыңдай адам тұрады. Гренобль қаласы ғылым мен технология орталығы ретінде танылған. Мұнда бірқатар зерттеу институты мен жоғары оқу орны шоғырланған.
Алғашқы шығындар: виза, билеттер
Бұл бөлім Францияға енді келгендерге арналады. Алғашқы күндері қандай шығындар болатынын, елге келгенде қалай жайғасып алу керегін айтып берейін.
Виза немесе ықтиярхат
Францияда оқитын студенттерге әдетте бірден бір жылдық мультивиза беріледі. Мұндай визаны алу үшін алдымен француз университетінен шақырту алу қажет. Содан кейін Campus France жүйесінде тіркеліп, құжаттарды тапсырып, елшілікке визаға өтініш бересіз. Негізгі керек құжаттар: оқу орнынан қабылдау хаты, қаржылық мүмкіндікті дәлелдейтін анықтама, тұратын жер туралы ақпарат және сақтандыру полисі.
Құжаттың бәрі түгел әрі дұрыс болса, студентке ұзақмерзімді мультивиза (VLS-TS) беріледі. Оны алған адам Францияда бір жыл тұрып, бірнеше рет кіріп-шыға алады.
Алайда елге кірген соң бұл визаны міндетті түрде алғашқы үш ай ішінде Administration des Étrangers en France (ANEF) платформасы арқылы онлайн валидациялау қажет. Мұны уақытында жасамасаңыз, виза жарамсыз болып есептеледі.
Валидацияға қажет мәліметтер мен құжаттар мынадай:
- Виза нөмірі;
- Францияға кірген күн;
- Франциядағы тұратын мекенжай;
- Электронды пошта;
- Банк картасы (мемлекеттік алымды төлеу үшін енгізесіз).
- Растау кезінде «timbre fiscal» деп аталатын салық төлемін онлайн төлейсіз (50 еуро = 30 000 теңге). Төлем жасалып, анкета толтырылғаннан кейін визаңыз ресми түрде расталады.
Екінші жылға оқуын жалғастыратын студенттер виза мерзімі аяқталуына бірер ай қалғанда ықтиярхатқа өтініш береді.
Тек мұндағы бюрократияға дайын болыңыз. Мен өз ықтиярхатымды алты ай күттім. Оны тіпті мерзімі өтіп кеткен соң бір-ақ алғандар бар. Мұндайда төзім танытып, жоспарды анық құру маңызды. Қызметтің құны — 75 еуро (45 000 теңге).
Францияға қалай жетуге болады?
Гренобль қаласында әуежай бар, бірақ рейс саны шектеулі. Сондықтан көп жағдайда ең дұрысы — жақын орналасқан әуежайға жетіп алу. Жақын қалалар — Лион, Женева не Турин.
Мысалы, Астана қаласынан ұшатын болсаңыз, маршрут көбіне Стамбұл не Дубай арқылы өтеді. Ал Лион, Женева не Турин қалаларының әуежайларынан Гренобльге тікелей жүретін автобус көп. Бұл жайлы әрі біршама арзан.
Тұратын жер
Қайдан, қалай іздеген дұрыс?
Францияда тұрғын үйді көбіне leboncoin.fr, seloger.com сайттары арқылы не Facebook-тағы жергілікті топтардан іздейді. Пәтер табуға көмектесетін агенттіктер бар, бірақ олардың қызметі қымбат тұрады. Баспананы таныстары арқылы табатындар да көп: біреудің досы көшіп келіп жатса, енді біреудің танысы пәтерін жалға беріп жатады дегендей.
Пәтер іздегенде абай болыңыз. Мұнда да алаяқтар жетерлік. Пәтерді өз көзіңізбен көрмей тұрып, әлдекімге ақша аударушы болмаңыз. Пәтерді жалға бергенде әдетте бір айлық депозит пен алғашқы айдың ақысы алынады. Ең қызығы, пәтерді жалға алғанда гарантыңыз болуы керек. Ол адам не ұйым үй иесіне сіз үшін кепіл болады.
Студенттер көбіне Visale-ды таңдайды. Ол — үкіметтен берілетін тегін кепілдік түрі. Бірақ пәтер иелерінің бәрі бірдей оны қабылдай бермейді, сондықтан тұрғын үй иесінен алдын ала нақтылап алған жөн.
Үй иесі Visale-ды қабылдамаса, бірнеше нұсқа бар:
Францияда тұратын, тұрақты табысы бар танысыңызды немесе туысыңыздан (қазақтың туысы бітпесін!) гарант бол деп сұрау;
ақылы гарант қызметтеріне (банк немесе арнайы компаниялар) жүгіну;
студенттік жатақханалар мен резиденциялар іздеп көріңіз, онда кейде гарант сұрамайды не шарттары жеңілірек болады. Студенттердің көбі colocation, яғни басқа студенттермен бірге пәтер жалдап тұруды таңдайды.
Мемлекет беретін бір көмек бар. Ол — CAF деп аталатын жәрдемақы. Бұл қаражатқа сіз ай сайынғы жалдау ақысының бір бөлігін жаба аласыз. Көмек сомасы қалаға, тұрғын үй түріне және көмек алушының мәртебесіне байланысты. Қаражат жалға алушыға да, тікелей пәтер иесіне де түсуі мүмкін.
Бұл жәрдемақыны алу үшін тұрғын үйді ресми түрде жалдап, тиісті құжаттарды онлайн өтінім арқылы тапсыру қажет. Өтінім Caisse d’Allocations Familiales (CAF) ұйымының ресми сайтында толтырылады. Өтініш мақұлданғаннан кейін төлем ай сайын тұрақты түрде аударылып отырады. CAF — әсіресе студенттерге, жас отбасыларға және табысы шектеулі азаматтарға жалдау шығынын жеңілдетуге мүмкіндік беретін қолдау тетігі.
Қандай аудандарды таңдаған дұрыс?
Гренобль — тыныш қала. Алайда жергілікті тұрғындардың айтуынша, Échirolles және Saint-Bruno аудандарында кейде жергілікті топтар арасында қақтығыстар болып тұрады. Әдетте бұл күнделікті өмірге әсер ете қоймайды, бірақ енді көшіп келгендер бұл ақпаратты білгені дұрыс.
Тұрғын үй жалдау ақысы қанша?
- Бөлме: 300–500 еуро (180–300 мың теңге)
- Студия: 500–800 еуро (300–480 мың теңге)
- Толық пәтер: 900 еуро (535 мың теңге).
Коммуналдық төлемдер: жасырын шығын
Үй интернеті шамамен 25 еуро (15 мың теңгедей) тұрады. Электр жарығы, су, газ үшін айына орта есеппен 50–150 еуро (30–90 мың теңге шамасы), қыста шығындар сомасы өседі. Келісімшартта үй жалдау ақысына коммуналдық төлемдер кіретін-кірмейтінін міндетті түрде тексеріп алыңыз.
Студенттік жатақхана
Мен мемлекеттік студенттік жатақханадан (CROUS) орын алдым. Бұл жатақханада тұруға алғашында шамамен 200 еуро (120 мың теңге шамасы) депозит және міндетті тұрғын үйді сақтандыру (assurance habitation) төленеді. Бөлме бағасы ауданына қарай өзгереді. Орта есеппен — 300 еуро (180 мың теңгедей).
Тұрмыс: тамақ пен күнделікті шаруалар шығындары
Мұнда гедонизм мен үнемдеу арасындағы баланс сақтаған маңызды.
Азық-түлікті қайдан аламыз?
Тұрғындардың көбі Lidl супермаркетіне барады. Бағасы төмен, негізгі тауарлар да табылады. Бағасы сәл жоғары, бірақ таңдауы мол еуропалық желілер де бар: Carrefour, Auchan, Intermarché, Monoprix.
Сонымен қатар студенттерге арналған әлеуметтік дүкендер (épicerie sociale) жұмыс істейді: онда азық-түлік әлдеқайда арзан, кейде тіпті тегін таратады. Бұл — бюджеті шектеулі студенттерге зор көмек. Қала бойынша бірнеше жер бар: Croix-Rouge française, Episol, L'éléfàn.
Азық-түлік бойынша тағы бір пайдалы құрал — Too Good To Go қосымшасы. Дүкендер, наубайханалар, кафелер мен мейрамханалар онда күні бойы сатылмай қалған, бірақ сатуға жарамды өнімдерден «сюрприз-жиынтықтар» ұсынады. Бағасы әдеттегіден 3–5 есе арзан болады.
Негізгі азық-түлік себеті: бағалар
Тауар | Бағасы |
|---|---|
Сүт (1 литр) | 1-2 еуро (600–1200 теңге) |
Багет (1 дана) | 1-2 евро (600–1200 теңге) |
Жұмыртқа (12 дана) | 3-4 еуро (1 800–2 400 теңге) |
Тауық еті (1 кг) | 10-15 еуро (6 000–9 000 теңге) |
Көкеністер (1 кг) | 2-4 еуро (1200–2400 теңге) |
Тауар | Бағасы |
|---|---|
Сүт (1 литр) | 1-2 еуро (600–1200 теңге) |
Багет (1 дана) | 1-2 евро (600–1200 теңге) |
Жұмыртқа (12 дана) | 3-4 еуро (1 800–2 400 теңге) |
Тауық еті (1 кг) | 10-15 еуро (6 000–9 000 теңге) |
Көкеністер (1 кг) | 2-4 еуро (1200–2400 теңге) |
Кафе мен барға барған қымбат па?
Иә, Францияда мейрамханаға барған арзан емес. Шот бір адамға орта есеппен 30–40 еуро (18–24 мың теңге шамасында) шығады. Ал кофе мен круассан әлдеқайда қолжетімді: шамамен 5 еуро (3 000 теңгедей) тұрады.
Студенттерге ең тиімді нұсқа — CROUS университет асханалары: толыққанды түскі ас 3,30 еуро (2 000 теңгедей) тұрады.
Қоғамдық көлік
Гренобль қаласында қоғамдық көлік жүйесі жақсы дамыған. Қаланың кез келген жеріне трамвай, автобус не троллейбусқа мініп жетуге болады.
Бір реттік жолақы: 2 еуро (1200 теңге шамасы);
Айлық жол жүру билеті:
- 25 жасқа дейінгі студенттерге — 19 еуро (12 мың теңге)
- 18–64 жас аралығы үшін — 69,80 еуро (42 мың теңге)
Күнде қатынап жүрсеңіз, айлық абонемент алып қойған өте тиімді.
Такси
Такси ұстап, біршама жақын жерге жетудің өзі 15–20 еуро (9–12 мың теңге) шамасында тұрады. Көбі Bolt және Uber қолданады. Шұғыл жағдайда шақыра салған ыңғайлы, бірақ үнемі мініп жүргенге қымбат сияқты.
Велосипед
Гренобль — спорт әбден дамыған қала. Тұрғындардың көбі, тіпті жеке көлігі барлар да, велосипед мініп жүреді. Қалада веложолдар сапасы жақсы.
Жұрттың жаппай велосипед таңдауына тағы бір себеп — ереуілдер кезінде тығында тұрып қалмай, тезірек жүріп кету. Францияда ереуіл кезінде қоғамдық көлік жиі тоқтап қалады. Ал велосипедіңіз болса, қала ішінде еркін жүре бересіз. Мұнда айына кемінде бір рет ереуіл болады. Оған бәрінің еті үйреніп кеткен.
Франция қалаларында Vélib’, Velo’v, Mvélo+ сияқты қоғамдық велосипед жүйелері бар. Тіркелу үшін олардың ресми сайтына не қосымшасына кіріп, аккаунт ашып, тариф таңдап, банк картасын байланыстырғаг жеткілікті. Содан кейін қаладағы арнайы тұрақтардан кез келген велосипедті алып, тебе бересіз.
Велосипед жалдау құны — айына 145 еуро (86 мың теңге шамасында), ал 25 жасқа дейінгі студенттерге жалға алу құны 76 еуро (43 мың теңге шамасында). Бұл жаңа велосипед сатып алғаннан әлдеқайда тиімді. Жап-жаңа велосипедті ұрлап кетуі мүмкін не бөлшектерін шешіп алып кетіп жатады.
Тегін көңіл көтеру
Еуропада ықтиярхаты бар, 26-ға толмаған жастарды Францияда музейдің көбі тегін кіргізеді. Ал барша келушіге музейлер айдың белгілі бір күндері, көбіне әр айдың бірінші жексенбісінде тегін жұмыс істейді.
Сонымен қатар қалада саябақ көп, серуендеу аймақтары бар, демалыста тауға жаяу шығуға болады.
Ақылы демалыс түрлері
Гренобльде жұрт спортты сүйеді деп айтып өттім. Мұнда жүгіру мен хайкинг — көптің сүйікті ермегі. Қыста көпшілік әр демалыс сайын тауға шығып, шаңғы тебеді. Альпі тауларының бөктерінде тұратын елдің ермегі басқа не болсын?!
Студенттерге шаңғы маусымында үлкен жеңілдіктер жасалады: кәдімгі ski pass бағасы 60–70 еуро тұрса (36–42 мың теңгедей), студенттер оны 15–20 еуро-ға (9–12 мың теңгеге) ала алады. Керең жабдықты жалға алуға не секонд-хендтен арзанға сатып алуға болады.
Күні бойы тауда жүріп, кешке қалаға оралсаңыз, барларда өзіңіз сияқты студенттер қаптап жүреді. Бір саптыаяқ сыраның бағасы — шамамен 5–8 еуро (3–5 мың теңге шамасы).
Байланыс: мобильді интернет
Францияда Free, Orange, SFR сияқты бірнеше ірі мобильді оператор бар.
Таныстарыммен ақылдаса келе, мен Free операторынан айына 10 еуро (6 мың теңге) тұратын тарифті таңдадым: ел ішінде есепсіз қоңырау шалуға, шексіз мобильді интернет пен ЕО елдерінде 20 ГБ интернет алуға болады. Бұл баға бір жыл сақталады, кейін тариф 20 еуро (12 мың теңге шамасында) болады.
Қорытынды: өмір сүру үшін қанша ақша керек?
Гренобль қаласында түрлі бюджетпен өмір сүруге болады. Бәрі адамның өз өмір салты мен қажеттілігінғ байланысты.
«Үнемдеу режимі»
Тек ең қажеттісіне жететін минимал бюджет.
Айына шамамен 800 еуроға (480 мың теңге шамасында) дейін. Бұл сома бөлме жалдауға, негізгі тұрмыстық шығындарды төлеуге жеткілікті. Тамақты көбіне үйде дайындап, асханаларда тамақтану арқылы шығынды азайтуға болады.
«Комфортты өмір»
Айына 800–1200 еуро (480–715 мың теңге шамасында). Бұл бюджет студия жалдауға, анда-санда кафе мен мейрамханаға баруға, мәдени және спорттық демалысқа кететін шығын туралы бас ауыртпаймын дейтіндерге арналған.
Негізгі қорытынды: күткен үміт ақталды ма?
Иә, өзімнің үмітім ақталды. Гренобль — айналасын көздің жауын алатын тұмса табиғат қоршап жатқан көрікті қала. Көрші Швейцария мен Италияға саяхат жасау күнделікті өмірдің бір бөлігіндей іспетті. Ал қалада әлемнің түкпір-түкпірінен келген мыңдаған студент бары жаңа елге адамға тез бейімделуге септеседі.
Мұнда француз тілін білмей-ақ жүріп-тұруға, білім алуға болады. Тек ағылшын тілін білетін менде мұнда ешқандай қиындық бола қойған жоқ. Аударуға көмектесе алатындар көп ұшырасты. Ал шала-французша cөйлегендерді басқалар сынамай, күлімсіреп, керек болса қателерді түзуге көмектеседі.
Әрине, жергілікті мәдениетке толық сіңісіп, нағыз француз дос табу үшін тіл білген маңызды, бірақ мұнда «менмен француздар» туралы стереотип расталған жоқ деп кесіп айта аламын.
