Жігітім екеуміз Ликия соқпағының 60 шақырымын қалай жүріп өттік?
Масалар мен иттерден қашып, ең дәмді фалафельден дәм таттық.
Мен Ликия соқпағы туралы алғаш рет Юрий Дудь пен Антон Птушкиннің сұхбатынан білдім. Сол сәттен бастап осы идеяға беріліп кеттім — бір күні міндетті түрде қайталағым келді. Төрт жылдан кейін гештальт жабылды. Жігітімнің қолдауы мен Ликия соқпағының шығыс бөлігін жүріп өткен тәжірибесі үшін үлкен рахмет (жергілікті тұрғындар айтатындай, Likya Yolu).
Спойлер: біз 60 км жүріп өттік, масалармен шайқастық, иттерден қаштық және өмірімдегі ең дәмді фалафельден дәм таттық. Бәрі қалай болғанын және қаншаға түскенін айтып беремін.
Жоспар және дайындық
Біз соқпақтың батыс бөлігін қазан–қараша айларында жүріп өту үшін үлкен топ жинағымыз келген. Бірақ әдеттегідей, бәрі біртіндеп бас тарта бастады. Сөйтіп, екеуміз ғана шықтық.
Маршрут
Трек құрастыру үшін Komoot веб-нұсқасын қолдандық. Функционалы жақсы — жолды күндерге бөліп, түнейтін орындар мен қызық нүктелерді белгілейсің. Қолданба офлайн режимде жұмыс істейді, бірақ Түркия аймақтарының карталарын алдын ала жүктеп алу керек. Бір аймақ шамамен 4 доллар тұрады. Біз екеуін жүктедік, себебі Ликия соқпағы бірнеше облыстың түйіскен жерінен өтеді.
Билеттер мен баспана
Билеттерді ұшуға төрт ай қалғанда алдық. Алматы — Анталья бағытындағы Air Astana тікелей рейсі — классика.
Фетхие қаласында Dove Apart Hotel қонақүйінде тұрдық. Кеңес — автовокзалға жақын жерде қоныстанған дұрыс. Қасында сауда орталығы бар (ұмытып кеткен заттарды сатып алуға ыңғайлы) әрі бағамы дұрыс айырбастау орындары да сол маңда.
Каш қаласында бастапқыда түбекте орналасқан Arpia Hotel-ды таңдаған едік, бірақ кейін орталыққа — Kas Athena Hotel-ге көштік. Орталықта серуендеу де, тамақ табу да әлдеқайда ыңғайлы екен.
Жабдықтар: өзімізбен бірге не алып жүрдік?
Бізде кемпингке арналған негізгі база бұрыннан бар еді: шатыр, ұйықтайтын қаптар, карематтар, газ плитасы, ыдыс-аяқ және шамдар. Матрасты салмағына бола алмадық (жақсы болған екен). Қосымша треккингке арналған шолақ шалбарлар, желден қорғайтын күртешелер, жүгіруге арналған шұлықтар (міндетті түрде!), гамак пен гермоқаптар сатып алдық. Рюкзакқа киімді көп салмадық — жеңіл жейделер, термокиім, лагерьге арналған крокс, шомылу киімі, сүлгі және қалаға киетін «қалыпты» образ.
Байланыс
Mobimatter сервисі арқылы eSIM сатып алдық. 20 долларға интернеті өте жақсы пакет алдық. Егер телефоныңыз eSIM-ді қолдаса — міндетті түрде алыңыз, роумингтен әлдеқайда тиімді.
Тамақ (веган-edition)
Мәзірді алты күнге алдын ала жоспарладық — таңғы ас, түскі ас, кешкі ас. Қазақстаннан ботқалар, дрип-кофе, тіскебасарлар, шай алып келдік. Фетхие қаласынан гранола, бадам сүті, жаңғақтар, консервіленген долма (веган-френдли!), тофу-кебаб, макарон, лаваш және орман жаңғағынан жасалған пастаны көптеп сатып алдық.
1-бөлім. Треккинг: күткеніміз vs шынайы жағдай
Антальяға ұшып келдік, рюкзактарды алып, бірден автовокзалға (Otogar) беттедік. Лайфхак: таксимен тезірек (шамамен 30 минут), ал автобуспен арзанырақ, бірақ бір сағаттай уақыт кетеді. Фетхиеге автобуспен жетіп, жолай алғашқы гезлемеден дәм татып үлгердік.
Фетхиеде Google Maps кесте жағынан сәл шатастырды, бірақ жергілікті тұрғындар долмуштар туралы айтып берді. Аялдамадан «D» әрпін іздеңіз және алдыңғы әйнектегі жүгірме жазуды оқыңыз. Сол долмушпен біз алғашқы нүкте — Олюденизге жеттік.
1-күн: Олюдениз — Бабочек аңғары. 13 км
Батыс бөліктің ең үлкен артықшылығы — жол бойы теңіз жағалап жүресің. Көріністері сондай әдемі, ауыр рюкзакты да ұмытып кетесің. Соқпақ жақсы белгіленген, су алатын нүктелер (чешме) бар, тіпті «сенім жәшіктері» де кездеседі — сусын алып, ақшасын қалдырасың. Біз бұлақ суын ішпедік: қатты сусыз қалған жағдайда ғана ішер едік, негізінен суды қайнатып немесе жуыну үшін алдық.
Кешке қарай күшіміз таусылды. Көбелектер алқабына жетпей, зәйтүн ағашының түбіне шатыр тіктік, айналада азан үні естіліп тұрды. Бірден ұйықтап қалдық.
2-күн: Кабак жағажайы және түнгі сыбдырлар. 11 км
Көбелектер алқабына түсе қойған жоқпыз — ол үшін айналма жол жасау керек еді. Оның орнына Кабак жағажайына жеттік. Ең дұрыс шешім болды! Суға түсіп, тегін душ қабылдап, кейін түнейтін орын іздеп жоғары қарай көтерілдік. Komoot арқылы адамдардан алыс, тегіс алаң тауып алдық. Түнде әрбір сыбдыр үрей туғызды, ал таңға жуық жаңбыр жауды. Бақытымызға қарай, шатыр шыдап, таңертеңге дейін кеуіп үлгерді.
3-күн: Тастар және «люкс» кемпинг. 14 км
Ең қиын бөлік — тастар, үгітілген соқпақ. Әзер дегенде Алинка ауылына жетіп, бір дем алып, «Панорама» кемпингіне қарай жол тарттық. Далада түнеп жүргеннен кейін ыстық душ Ritz деңгейіндегі сән-салтанаттай сезілді. Иелері бізді минестроне сорпасымен қарсы алды, ал табиғат теңіз үстінде найзағайдан тұратын жарық шоуын көрсетті. Кемпингтегі бір түн екі адамға 300 лираға шықты (шамамен 3 500 теңге).
4-күн: Түрікше «Тұманды Альбион». 12 км
Таңды гезлемеден бастадық, ал артынша ауа райы күрт өзгерді — жел тұрды, тұман түсіп, жаңбыр жауды. Біз берілмей, ақыры Гавурагили елді мекенінде теңізге шықтық. Күн батып бара жатқанда суға түсіп, сол сәттен ләззат алдық.
5-күн: Иттер, әжелер және масалар. 7 км
Бесінші күн өте жақсы басталды — жолай АҚШ-тан келген ширақ әже-хайкерлер тобына тап болдық. Бірақ бұл күн көп ұзамай нағыз сынаққа айналды.
Әдетте соқпақтағы иттер жуас келеді — тек тамақ сұрап, еркелеткеніңді күтеді. Алайда бұл күні жолымыз болмады: күшігін қызғыштай қорып тұрған ірі ит шықты. Оны айналып өту мүмкін болмады. Өту үшін қолымызға үлкен тас алып, әдейі қауіп көрсеткендей болдық. Лақтырудың қажеті болмады — ит ымымызды түсініп, үргенімен, бізді өткізіп жіберді.
Маршрут бойында омарталар көп, сондықтан араға тап болу қаупі бар. Ыстық маусымда жыландар мен сарышаяндар да көрінеді. Сол себепті сақ болып, аяқ астына қарап жүру керек.
Біз жәндіктерге қарсы спрей алмаппыз — соның кесірінен «мәдени бағдарлама» күйіп кетті. Масалар аяусыз шабуылдап, ақыры қашуға мәжбүр болып, Патараның көне қирандыларын аралауды өткізіп алдық.
Масалардан қашу бізді жергілікті бір тұрғынның үйіне алып келді — ол кейде туристерге тамақ дайындайды екен. Бұл ауыр күннің ең керемет аяқталуы болды: үйдің тағамын сүйсіне жеп, мен қожайын әйелмен «сериалдардан үйренген» түрікшемді жаттықтырдым. Бізге дәл осы маңда Еуропаға арналған қызанақ өсірілетінін айтып берді де, жаңа ғана үзіп алған анар ұсынды — дәмі ұмыту мүмкін емес.
2-бөлім. Демалыс: Калкан, Каш және Анталья
Калканға жеткенде арқамыздағы рюкзактарды қуана шешіп, мәреге жеткенімізді Rose Restaurant-та атап өттік (шын жүректен ұсынамын!).
Калканнан бізге әбден ұнаған долмушпен әйгілі Капуташ жағажайына бардық. Бұл — шынымен де ең әсем жағажайлардың бірі. Бірақ турист аз кезде, ерте таңертең барған дұрыс.
Кашқа 29 қазанда келдік. Қала қызыл туларға толы, ал әнұран шырқалған сәтте көшедегі адамдар қимылсыз қатып қалады. Кашта жағажайда демалудан бөлек, басқа қызық та бар — мысалы, Кекова аралына дейін каякингке шығу немесе нұсқаушымен дайвинг жасап көру.
Медицина және сақтандыру
Кашта менде түсініксіз аллергия басталды — ісіну, жөтел. Қазақстанда алдын ала рәсімдеген сақтандыруым кәдеге жарады. WhatsApp арқылы диспетчерге жаздым — мені тез арада ауруханаға тіркеді. Ақша алған жоқ, антигистаминдерді де өзіммен бірге алып шыққанмын. Қорытындысы қарапайым: сақтандыру алмай үнемдеймін деп ойламаңыз — ол шынымен қажет болуы мүмкін.
Түркияда веган қайда тамақтанады?
Сапарға шыққанда веган орындарды мен Happy Cow қосымшасы арқылы іздеймін. Онда вегандарға, вегетариандарға арналған және веган опциялары бар орындар бөлек көрсетіледі. Маған ерекше есте қалғандары:
Komagene çiğ köfte — чи кёфте сататын желі (булгурдан жасалған котлеттер). Арзан әрі тойымды.
Ardıç Şarküteri Cafe (Фетхие) — органикалық ас, өте жайлы атмосфера.
Oburus Momus (Каш) — эстетика, күннің батуы және керемет дәм.
Kaš Gurme Falafel — өмірімдегі ең дәмді фалафель, шын сөзім.
Refresh Vegan Kitchen — жарық өшіп тұрса да бізге искендер дайындап берді (нағыз романтика!).
Тамақ бағалары:
- Көше тағамы — екі адамға 200–300 лира (шамамен 3 мың теңге).
- Үйдің тамағы — 2 мың лира (23 мың теңге).
- «Фэнси» мейрамханалар — 3 мың лира (35 мың теңге).
Бюджет: бұл ләззат қанша тұрады?
Ашығын айтсақ, бұл — студенттерге арналған арзан сапар да емес, нағыз люкс демалыс та емес. 14 күнге екі адамға барлығы 3 600 доллар жұмсадық (шамамен 1.9 млн теңге):
- Ұшақ билеттері — 880 доллар (464 мың теңге);
- Баспана — 1 000 доллар (527 мың теңге);
- Тамақ пен шопинг — 1 300 доллар (685 мың теңге);
- Экскурсиялар — 300 доллар (158 мың теңге);
- Трансфер — 120 доллар (63 мың теңге).
Қолма-қол ақша туралы маңызды ақпарат: кемпингтерде және шағын дүкендерде карта қабылданбайды. Жаяу сапарға бір адамға 400–500 долларды ұсақтап айырбастап алған жеткілікті (әрине, маршруттың ұзақтығына байланысты). Біз Фетхиеде 1 000 еуро айырбастадық — ол демалыстың басым бөлігіне жетті. Қолма-қол ақша саудаласуға да жақсы көмектеседі.
Мұндай жорық кімге ұнайды?
Соқпақта жүріп физикалық дайындық туралы ең маңызды нәрсені түсіндік. Біз жорыққа арнайы, жүйелі түрде дайындалған жоқпыз, бірақ Алматы тауларында аптасына бір рет хайкингке шығу жеткілікті болып шықты. Сондықтан егер сіз Горельникке немесе Көк жайлауға айына кемі екі рет барып тұрсаңыз, бұрын шатырда түнеп көрсеңіз және навигациямен бәрі дұрыс болса — бұл жорықты еңсере аласыз.
Ең қиыны — ауыр рюкзакпен бірнеше күн қатарынан жүру. Сол себепті сапар алдында ауыр жаттығуларды қосып, арқа бұлшықеттерін дайындап алған дұрыс — әйтпесе екінші күні-ақ беліңіз сыр беруі мүмкін. Ал егер жолға дейін арқаңызды шынықтырып үлгермесеңіз, балама нұсқа бар: трансфер қызметін пайдалану. Бұл кезде жүк машинамен жеткізіледі де, сіз жолды жеңіл жүріп өтесіз.
Қорытынды
Осы шытырман оқиғаның арқасында елге мүлде басқа қырынан қарадым. Шағын елді мекендердегі асханасы мен вайбы у-шу Ыстанбұлдан түбегейлі өзгеше, ал жаңа сығылған анар шырынын теңіз бен таулы беткейлерге көз тастай отырып ішкеннің жөні бөлек — дәмі де сол кезде ашылады.
Қайта барар ма едім? Әрине. Бұл — түрлі әсерге толы сапар әрі өзіңді жеңу. Мүмкін, келесі жолы Ликия соқпағының шығыс бөлігін немесе дәл осындай «жабайы», табиғатқа жақын басқа бір маршрутты таңдармын.
