Бішкек маңындағы табиғат: жеңіл көлікпен жетуге болатын әдемі жерлер
Қырғыз аутдор-блогерінің таңдауы.
Көп саяхатшы Бішкекті таудағы жаяу саяхатқа не Ыстықкөлдегі демалысқа шығатын бастапқы нүкте деп қана біледі. Бірақ көк тіреген таулар бұл жерде сіз ойлағаннан әлдеқайда жақын. Мұздық, гүрілдеген өзен мен биіктігі жүз метрге жететін сарқыраманы көру үшін жол талғамайтын көлік жалдаудың да, гид іздеудің де қажеті жоқ. Қырғыз тревел-блогері Арслан Эгембердиев Demalys-қа сұхбат беріп, өзі жеңіл көлікпен бір-бір жарым сағатта жететін, жиі барып жүрген көрікті жерлерді айтып берді.
Қырғызстанның ресми валютасы — сом. Ұлттық парктерге кіру ақысын төлеуге, қырғыз шопандарынан бірдеңе сатып алуға қолма-қол ақша керек болуы мүмкін. Сондықтан ақшаны алдын ала айырбастап алған дұрыс.
Ала-Арча
Қайда орналасқан: Бішкектен 20 шақырым жерде.
Қанша уақыт керек: бір күнде барып қайтуға да, түнге қалуға да болады.
Бішкекке алғаш келген және тау көрсем дейтін адам қайда барса болады деп менен жиі сұрайды. Мұндайда үнемі Ала-Арчаға барыңыз деймін. Қала орталығынан ол жаққа шамамен 40 минутта жетесіз. Таңертең үйде кофе ішіп аласыз да, бір сағаттан кейін тауда өзенге қарап тұрасыз.
Жолы өте ыңғайлы. Парк кіреберісіндегі тұраққа дейін сапалы асфальт төселген. Қырғызстанға келіп, ең қарапайым седанды жалға алсаңыз да, жолда еш қиындық болмайды.
Қазір парк ішіне бензинмен және дизельмен жүретін көліктер кіргізілмейді. Көлікті тұраққа қалдырып, әрі қарай туристер электробуспен барады. Басында бұл таңсық көрінуі мүмкін. Бірақ кейін шатқалда көлік азайып, тыныш әрі жағымды бола түскенін байқайсыз.
Паркке кіру 200 сом тұрады, бұл бағаға автобуспен жүру де кіреді. Егер парк ішіне өз электромобиліңізбен кіргіңіз келсе, 800 сом төлейсіз.
Мұнда келудің тағы бір себебі — шатқалда жақында ашылған аспалы жол. Ол «Ала-Арча» қонақүйінің жанынан басталып, қонақтарды теңіз деңгейінен шамамен 2500 метр биіктікке шығарады. Ұзақ жаяу көтерілмей-ақ шатқалдың панорамасын көргіңіз келсе, бұл — ең оңай жолдардың бірі. Екі бағытқа билет 600 сом тұрады.
Қайтар жолда әдетте «Форель в Кашка-Суу» мейрамханасына соғамын. Таудағы серуеннен кейін шоққа піскен балық пен ыстық шайдың дәмі ерекше болады.
Бұл жердің әсері альплагерь маңына келген бойда-ақ сезіледі. Электробустан түскенде асау Арча өзенінің гүрілі бірден естіледі. Бірер минутта әлгінде ғана қалада кептелісте тұрғаныңызды ұмытып кетесіз.
Уақыт жеткілікті болса, парк әкімшілігі жалға беретін тау беткейіндегі панорамалы A-frame үйлердің бірінде түнеуге болады. Таңертең қарлы шыңдарға қарап ояну — шағын демалысты тағы бір күнге ұзартудың тамаша тәсілі.
Аламедин шатқалы мен Теке-Төр сарқырамасы
Қайда орналасқан: Бішкектен 35 шақырым жерде.
Қанша уақыт керек: бір күндік трекингке өте қолайлы.
Аламедин — сәл жаяу жүрсем дейтін, бірақ ұзақ экспедицияға шыққысы келмейтіндерге таптырмас жер. Шамамен бір сағатта жетесіз. Шатқал маңы тып-тыныш, күрделі соқпақтар жоқ, сондықтан табиғатқа жиі шықпайтындарға да ұнары сөзсіз.
Көп адам мұнда Теке-Төр сарқырамасын көруге келеді. Бірақ маған сарқырамаға баратын жол көбірек ұнайды. Тұрақтан кейін өзен бойымен жайлы тау соқпағы басталады. Аққан судың дауысы алыстан жетеді, ал шатқалдан соққан салқын жел бойыңызды сергітеді.
Бір ескеретін жайт: қазір шатқалда құрылыс жұмыстары жүріп жатыр. Сондықтан әдетте сол жағалаудағы бағытты таңдаймын. Онда адам аз, тұмса табиғат та сол жақта.
Сарқыраманы судың дауысына еріп барып-ақ тауып аласыз. Ал соқпақ кілт бұрылған сәтте жартастан құлап жатқан қуатты ағын суды көресіз. Сарқырамадан маңайдың бәріне су шашырап тұрады. Бір сағат жол жүрген адамды бұл табиғи кондиционер керемет сергітіп тастайды.
Қайтар жолда «Тёплые ключи» сауықтыру кешеніне соғыңыз. Бірнеше сағат жаяу жүргеннен кейін ашық аспан астындағы жылы минералды суға түскен — бір рахат. Қаласаңыз, осы жерде түнеп қайтуға да болады — шатқалда коттедждер мен мейманжайлар жалға беріледі.
Белогорка
Қайда орналасқан: Бішкектен 80 шақырым жерде.
Қанша уақыт керек: бір күнді толық арнаған дұрыс.
Қонақтарыма Бішкектен қатты алыстамай-ақ өте әсерлі әрі жабайы сарқырама көрсеткім келсе, ойланбастан Белогорканы таңдаймын. Бұл тізімдегі басқа жерлерге қарағанда алысырақ, сондықтан жолға бір күн арнаған жөн. Белогорка — шетелдік саяхатшыларды таңдай қақтыратын сұлу жер.
Жолдың басым бөлігіне тегіс асфальт төселген. Соңғы шақырымдары тас жол, бірақ аса нашар да емес. Соқпақ маңынан Toyota Camry не Prius сияқты кәдімгі жеңіл көліктерді жиі көремін. Сондықтан бұл жерге жеңіл көлікпен де баруға болады.
Жолай шопандарға сәлем беріп, қымыз сатып алуды ұмытпаңыз. Сапар кезіндегі осындай сәттер жып-жылы естелікке айналады.
Белогорка — сұлулығын тау арасына бүккен жер. Алдымен сарқырама көлікте келе жатқанда көкжиекте жіңішке сызық болып көрінеді. Кейін аңғармен жаяу жүргенде көзден таса болады, бірақ гүрілі таяған сайын күшейе түседі. Тек соңғы 500 метрде, соқпақ жартасты айналып өткен кезде, сарқыраманың бар сұлулығына куә боласыз.
Ескеріңіз: сарқыраманың етегінде мұздай су буы тұнып тұрады. Сондықтан желден қорғайтын күрте не қалыңдау кофта шілденің аптап ыстығында да артық болмайды. Шатқалда инфрақұрылым жоқтың қасы. Бірақ тегіс алаңдар көп. Белогорка тау өзенінің шуымен шатырда түнеуді ұнататындарға өте қолайлы.
Шұңқыршақ пен Аспан көпірі
Қайда орналасқан: Бішкектен 30 шақырым жерде.
Қанша уақыт керек: демалыс күндері барып келуге ыңғайлы.
Алдыңғы бағыттар табиғи жерлерде болса, Шұңқыршақ — тау мен жайлылықтың жақсы үйлесімі. Бішкектен мұнда жақсы серпантин жолмен шамамен бір сағатта жетесіз. Логистика жағынан бұл — ең оңай бағыттардың бірі.
Жолдың өзі дайын экскурсия дерсіз. Барарда жасыл төбелер, жайылымдар мен жартасты беткейлер көрінеді.
Қазір шатқалдағы басты туристік орын — аспалы Аспан көпірі. Суреттерде ол өте әдемі көрінеді, ал шын өмірде тіптен әсерлі.
Қызықтың бәрі алғашқы қадамнан-ақ басталады. Ағаш төсемге шыққанда көпірдің сәл шайқалғанын сезесіз де, еріксіз темір арқаннан ұстап аласыз. Төмен қарасаңыз, аяқ астында шатқал мен сұлу Көгершін сарқырамасы көрінеді.
Осындай адреналиннен кейін «Супара» этнокешеніне кіріп шыққан дұрыс. Онда шетелдік қонақтарды еш ұялмай апаруға болады: ұлттық нақыштағы киіз үйлер, дәмді қырғыз асханасы мен таулар аясындағы күтімді аумақ бірден ұнайды.
Толық демалыс күнін осында өткізгіңіз келсе, Шұңқыршақта тұратын орын көп. Өркениет игіліктері бар дәстүрлі киіз үйлерден бастап, панорамалы терезелері бар заманауи экоүйлерге дейін табуға болады.
