Work and Travel: бұл қандай бағдарлама, қандай пайдасы бар және қанша қаражат кетеді?
Жазда табыс табуға аттанып, ағылшын тілін жетілдіріп, Нью-Йоркті өз көзіңмен көріп қайту.
Work and Travel — бұл студенттерге бірнеше ай бойы АҚШ-та жұмыс істеп, саяхаттауға мүмкіндік беретін студенттік алмасу бағдарламасы. Ол 3-5 ай бойы басқа құрлықта өмір сүруге, әлемнің түкпір-түкпірінен дос табуға және Голливуд төбелерін, Таймс-сквер мен Азаттық мүсінін өз көзіңмен көруге мүмкіндік береді.
- Work and Travel деген не?
- Қазақ студенті Work and Travel-ге қалай қатыса алады?
- Work and Travel бағдарламасына қалай қатысуға болады?
- Қандай құжаттар керек?
- Қанша ақша керек?
- Work and Travel-мен барып, қанша ақша табуға болады?
- Work and Travel-де қандай жұмыстар бар?
- Бағдарлама туралы көп қойылатын сұрақтар
- Бағдарламаға қатысуға тұра ма?
Work and Travel деген не?
Бұл бағдарлама АҚШ-та сонау 50-жылдары басқа елдермен мәдени алмасу мақсатында пайда болған. Қазіргі таңда бұл — Қазақстан мен басқа да мемлекеттердің студенттері үшін Америкада заңды түрде жұмыс істеп, саяхаттаудың ең қарапайым әрі танымал тәсілдерінің бірі.
Бағдарлама екі кезеңнен тұрады
Жұмыс (90–120 күн). Сіз жұмыс өтілі талап етілмейтін жерлерде (қонақүйде, дәмханада, саябақта) еңбек етіп, сағатына 10–15 доллар аралығында табыс табасыз. Осылайша сапар шығындарын ақтап қана қоймай, демалысқа ақша жинауға болады.
Саяхат. Тапқан табысыңызды жұмсайтын уақыт. 30 күнге дейін саяхаттауға да, бірден Қазақстанға қайтуға да болады. Өзіңіз шешесіз. Кез келген штатқа баруға рұқсат етілген, бірақ бұл кезеңде жұмыс істеуге қатаң тыйым салынады.
Қазақ студенті Work and Travel-ге қалай қатыса алады?
Бағдарламаға кем дегенде бір семестрді аяқтаған және әлі диплом алмаған күндізгі бөлім студенттері (бакалавриат немесе магистратура) қатыса алады. Бұл ретте бағдарламаға өз бетінше баруға болмайды, сізге кез келген жағдайда екі ұйыммен жұмыс істеуге тура келеді:
- Қазақстандағы агенттік. Бұл — сіздің көмекшілеріңіз. Олар кеңес береді, ағылшын тіліңізді тексереді және құжаттарды реттеуге көмектеседі.
- Демеуші (АҚШ-тағы). Бұл — Америкада сізге жауап беретін, АҚШ-та аккредиттелген ұйым. Тек солар ғана DS-2019 формасын бере алады, онсыз сізге виза ашылмайды. Сіз таңдаған агенттік спонсорлармен тікелей жұмыс істейді: оларды өзіңіз іздеп, хат жазысып жатудың қажеті жоқ.
Негізгі талаптары:
- Жас мөлшері. Әдетте 18–28 жас. Кейде демеушілер 30 жасқа дейінгі үміткерлерді де мақұлдап жатады. Әр адамның өтініші жеке қарастырылады.
- Ағылшын тілі. Intermediate және одан жоғары болуы керек. Жетекшінің нұсқауларын түсіну және клиенттермен тілдесу қажет болады. Сертификаттар талап етілмейді. Тіл деңгейіңізді алдымен агенттіктегі сұхбатта, содан кейін виза аларда АҚШ консулдығында тексереді.
- Өтінім беру мерзімі. Тамыздан наурызға дейін, бірақ агенттіктердің көбі қабылдауды қаңтар айында тоқтатады. Бағдарламаның өзі жазғы демалыс кезінде, мамыр мен қыркүйек аралығында өтеді.
Work and Travel бағдарламасына қалай қатысуға болады?
Ең бастысы — өзіңіз сенетін агенттікті таңдау. Қазақстанда мұндай агенттік көп, алайда АҚШ елшілігінің сайтындағы тізімнен таңдаған маңызды: тек солар ғана сұхбат белгілей алады. Содан кейін сіз көмекшімен жұмыс істейсіз:
- Агенттіктегі сұхбат. Онда сіздің ағылшынша сөйлеу деңгейіңіз бен бағдарламаға қатысуға дайындығыңыз бағаланады.
- Жұмыс іздеу. Өз бетіңізше іздеуге болады (арзанырақ, бірақ қиындау) немесе орташа есеппен 450 доллар (230 мың теңге) төлеп, агенттікке сеніп тапсыруға болады. Қай жағдайда да офферді демеуші мақұлдауға тиіс.
Мен екінші курстың басында IEC агенттігіне жүгіндім. Әрине, ол кезде бағалар басқаша болатын, бағдарламаға қатысу мен билеттерге шамамен 2 мың доллар төледім. Жұмысты өзім іздедім, ол кезде ВК-дағы қауымдастықтар жақсы көмектесетін.
- DS-2019 формасын алу. Бұл — демеуші беретін негізгі құжат, онсыз виза берілмейді.
- Алымдарды төлеу. SEVIS (35 доллар), консулдық алым (185 доллар) және Visa Integrity Fee (250 доллар, 2026 жылдан бастап енгізілді). Жалпы сомасы — 240 мың теңге.
- Консулдықтағы сұхбат. J-1 визасын алудың ақырғы кезеңі.
Бәрі сәтті өтсе, сіз J-1 визасын аласыз, енді тек сапарға дайындалу ғана қалады. Агенттік әдетте медициналық сақтандыруды рәсімдеуге көмектеседі және АҚШ-қа бейімделу бойынша кеңестер береді. Сіз тек бюджетті жоспарлап, билеттерді сатып алсаңыз болды.
Мынаны ескеріңіз: виза берілмесе, агенттік ақшаның тек бір бөлігін — шамамен 30-60%-ын ғана қайтарады. Қайтарылатын соманы агенттікпен жасалған келісімшарттан алдын ала тексеріп алыңыз. Визалық алым, Visa Integrity Fee және SEVIS (жалпы сомасы 470 доллар немесе 240 мың теңге) ешбір жағдайда қайтарылмайды.
Work and Travel-ге қатысқысы келетін студенттерге жұмыс істеу үшін Алясканы таңдауға кеңес беремін. Онда сағаттық жұмыс төлемі жоғары және жұмыстан кейін бірден саяхат ұйымдастыруға болады: жақын маңда мұхит пен тұмса табиғат бар.
Қандай құжаттар керек?
Қажет құжаттар тізімі визаға өтінім бергенде тапсыратын қағаздарға ұқсайды. Қосымша тек түйіндеме мен жоғары оқу орнында оқитыныңызды растайтын құжат қажет:
- төлқұжат (оның жарамдылық мерзімі кем дегенде сапар аяқталғанға дейін жететініне көз жеткізіңіз) және жеке куәлік;
- университеттен ағылшын тіліндегі анықтама және студенттік билет;
- ағылшын тіліндегі түйіндеме.
Визаға тапсыруға мыналар керек:
- DS–2019 формасы — бағдарламаға қатысатыныңызды растайтын демеуші сертификаты;
- фотосурет (барлық талап сақталғаны маңызды, тізім Мемлекеттік департаменттің сайтында бар);
- барлық алымның төленгені туралы чектер;
- оффер;
- медициналық сақтандыру (оны рәсімдеуге агенттік көмектеседі).
Қанша ақша керек?
Бағдарламаға қатысқанға қанша ақша кететіні агенттік комиссиясына, авиабилеттерге және бағдарлама аяғындағы саяхатыңызға байланысты. Агенттік құжаттарды дайындайды, медициналық сақтандырумен айналысады және сапарға дейін де, сапар кезінде де ақыл-кеңес беріп отырады. Жұмыс тауып беру — қосымша ақы төленетін қызмет, бірақ үнемдеймін десеңіз, офферді өзіңіз тапсаңыз болады.
Шығын түрі | Кететін ақша, доллар |
|---|---|
Агенттік қызметі | 1 600–2 600 (815 мың–1,3 миллион теңге) |
Агенттіктің жұмыс тауып беруі | 450 (230 мың теңге) |
Әуе билеттері (барып-қайту) | 1000–1 500 (510–765 мың теңге) |
Виза жарнасы | 470 (240 мың теңге) |
Керек боп қалар деп алатын артық ақша | 800–1000 (410–510 мың теңге) |
Жалпы алғанда | 4–6 мың (2–3 миллион теңге) |
Шығын түрі | Кететін ақша, доллар |
|---|---|
Агенттік қызметі | 1 600–2 600 (815 мың–1,3 миллион теңге) |
Агенттіктің жұмыс тауып беруі | 450 (230 мың теңге) |
Әуе билеттері (барып-қайту) | 1000–1 500 (510–765 мың теңге) |
Виза жарнасы | 470 (240 мың теңге) |
Керек боп қалар деп алатын артық ақша | 800–1000 (410–510 мың теңге) |
Жалпы алғанда | 4–6 мың (2–3 миллион теңге) |
Work and Travel-мен барып, қанша ақша табуға болады?
Бәрі жұмыс берушіге және жұмыс жүктемесіне байланысты. АҚШ-та еңбекақы сағат бойынша төленеді, орташа мөлшерлеме — сағатына 10–15 доллар (5 100–7 500 теңге). Туристік жерлерде шайпұлмен бірге сағатына 15–18 доллар (7 500–9 200 теңге) табуға болады. Ең төменгі мөлшерде — аптасына 32 сағат жұмыс істесеңіз, орта есеппен аптасына 480 доллар немесе 245 мың теңге табыс табасыз. Бірақ көбі жұмыс сағатын көбейтіп алады немесе қосымша табыс үшін екінші жұмысқа тұрады.
Work and Travel арқылы қандай жұмыс істеуге болады?
Студенттерді арнайы білім мен жұмыс өтілін талап етпейтін жерлерге алады. Әдетте бұл мейрамхана мен дәмхана, қонақүй, ұлттық саябақ, дүкен мен зауыт сияқты қызмет көрсету саласы.
Жұмыс ағылшын тілінің деңгейіне және тәжірибеңізге қарай таңдалады. Тілді неғұрлым жақсы білсеңіз және өтінімді ерте берсеңіз, таңдау мүмкіндігі соғұрлым көп, ал еңбек шарттары жақсырақ болады. Сондықтан құжаттарды өткізуді кешіктірмеген жөн.
Шағын курорттық қалашықта жұмыс істеуіңіз әбден мүмкін екенін есте ұстаңыз. Нью-Йорк не Лос-Анджелес сияқты мегаполистерде маусымдық бос жұмыс орындары жоқтың қасы әрі ондағы өмір сүру шығыны студентке тым қымбат.
Мен Делавэр штатындағы Рехобот-Бич курорттық қаласында бассейндік құтқарушы болып жұмыс істедім. Таңғы 9:00-ден кешкі 19:00-ге дейін жұмыс істеп, сағатына жеті доллар шамасында табыс таптым. Рехоботта ТМД елдерінен келген студент көп болды, тіпті жұмыс берушімнің өзі Қазан қаласынан екен. Мен украиндар, ресейліктер мен беларусьтер тұратын үйде жарты кереуетті (иә, кәдімгі жартысын) жалға алдым.
Жұмыс істегеніме бір жарым ай болғанда, табысымның аз екенін түсініп, қосымша жұмыс іздей бастадым. Бұл өте қиын болды, өйткені бос орын мүлдем болған жоқ немесе бәріне толық бір күн жұмыс істейтін қызметкер қажет болды. Мен жұмыс істейтін тұрғын үй кешеніндегі (жеке ТҮК-дегі бассейнде істедім) таныс әжей тіпті менімен бірге мейрамханаға барып, әкімшіге мені мақтап қайтты. Бірақ ақырында жұмысты шіркеу арқылы таптым. Жергілікті шіркеуге келушілер аптасына бір рет бізді тегін тамақтандыратын.
Сол жерден бір желілік мейрамхананың қызметкер іздеп жатқаны туралы парақшаны көріп қалдым. Сөйтіп сонда жұмысқа тұрып, таңғы 6:00-ден 8:30-ға дейін жұмыс істедім, сосын бассейнге барып, оны 9:00-де ашып, 19:00-ге дейін жұмыста болдым.
Бағдарлама туралы жиі қойылатын сұрақтар
Ағылшынша білмесем де баруға бола ма?
Жоқ. Кемінде ауызекі деңгейіңіз Intermediate болуға тиіс. Әйтпесе ағылшынтілді ортада жұмыс істей алмайсыз. Тіл деңгейін алдымен агенттік, содан кейін сұхбат кезінде консул тексереді.
Бағдарламаға өтінім бергенде ағылшын тіліңіздің орта немесе ортадан жоғары екеніне, сондай-ақ университеттегі орташа балыңыздың (GPA) жақсы екеніне көз жеткізіңіз. Бұл — визалық сұхбаттан өту кезінде ең көп назар аударылатын екі маңызды көрсеткіш.
АҚШ-та қалып қойсам бола ма?
Жоқ. J–1 визасы — иммиграциялық виза емес. Жұмыс аяқталғаннан кейін 30 күн ғана саяхаттауға болады. Ережелерді бұзсаңыз, болашақта АҚШ-қа кіруге тыйым салынады.
Екінші рет қатысуға бола ма?
Иә, әлі де студент болсаңыз және өткен жолы ереже бұзбаған болсаңыз, қайта қатысуға болады. Неліктен қайта оралғыңыз келетінін және қандай жаңа тәжірибе алуды жоспарлап отырғаныңызды түсіндірген маңызды.
Агенттік көмегінсіз баруға бола ма?
Жоқ. Агенттіктер — Қазақстандағы сіз бен АҚШ-тағы демеуші арасындағы байланыстырушы көпір, оларсыз сізге DS-2019 формасы берілмейді. Ал онсыз виза ала алмайсыз.
Бағдарламаның қандай пайдасы бар?
Work and Travel-ге барғанда тек Нью-Йоркті аралап, Instagram-ға әдемі сторис салып жүрмейсіз, бұл өзіңізді шыңдауға, үйреншікті ортадан шығуға мүмкіндік беретін бағдарлама. Жобаның артық-кем тұстарын оқып, өзіңіз таразылап көріңіз.
Алдымен артықшылықтарын айтайық
- Тіл үйрену. ағылшынша сөйлейтін ортада өткен үш айлық тәжірибе университеттегі паралардан әлдеқайда көп пайда әкеледі.
- Әлемнің түкпір-түкпірінен дос табу. сіз АҚШ-қа осы бағдарламамен келетін Еуропа, Азия және Латын Америкасының студенттерімен танысасыз.
- Түйіндемедегі ерекше жазба. Штаттардағы жұмыс тәжірибесі жұмыс берушілер арасында да, шетелдік жоғары оқу орындарына түсу кезінде де жоғары бағаланады.
- Шытырман оқиға. сіз ел ішін аралап, қарапайым америкалықтардың қалай өмір сүретінін сезіне аласыз.
Бұл сапар өте нәтижелі болды: мен алғаш рет жалғыз өзім осыншалықты алысқа кеттім, ақыры армандаған фотоаппаратымды сатып алдым, үйге екі мың доллардай ақша алып келіп, кейін салықтарды да қайтарып алдым. Мен Қазақстанға оралғанда, доллар бағамы дәл 180 теңгеге дейін секіріп кеткен еді. Тапқан ақшама IELTS тапсырып (еш дайындықсыз 6.5 алдым), төртінші курстың соңында Грузияға бардым, ал кейін магистратураға түсіп, студенттік алмасу бағдарламасына өткенде Францияға билет сатып алдым.
Сондықтан мен бұл сапарға және бағдарламаға өте ризамын, себебі оның арқасында менде болашақ саяхаттарым мен өмірімдегі өзгерістерге қажетті алғашқы капитал пайда болды.
Қауіп-қатерді де ескеріңіз
- Қаржылық тәуекел. Сізге виза берілмесе, агенттік комиссиясының басым бөлігі мен виза жарнасы қайтарылмайды.
- Қарапайым баспана. Қала орталығынан немесе туристік орындар жанынан люкс нөмір күтпеңіз. Тұратын жеріңіз шағын қалашықтағы бірнеше көршісі бар бөлме болуы әбден мүмкін. Әдетте баспананы жұмыс беруші не демеуші ұсынады (оның тегін болуы сирек, негізінен жалдау ақысы жалақыдан ұсталады), бірақ кейде тұратын жерді өзіңізге іздеуге тура келеді. Ондайда, мысалы, Facebook топтарын ақтарып отырасыз.
Баспананы аз да болса танитын, сенетін адаммен бірге жалдағаныңыз дұрыс. Үйден жырақ, басқа елде жалғыз тұру қымбатқа түседі әрі психологиялық тұрғыдан қиын.
- Ауыр жұмыс. Даяшы, құтқарушы не клинер болсаңыз, ауыр еңбекке, аптап ыстыққа және 8–10 сағаттық ауысымдарға дайын болыңыз.
Шыны керек, жұмыста қатты шаршайтынмын. Мен асханада көмекші болып істедім: салаттар, теңіз өнімдерін турадым, ыдыс жудым. Алғашқы аптада жұмыстан соң үйге өлердей шаршап келетінмін. Бірақ біраз уақыттан кейін мұндай жүктемеге бойың үйренеді екен, екінші айдың соңына қарай қатты шаршағанымды сезбейтін де болдым.
- Жұмыс берушіге тәуелдік. Жұмысты өз бетіңізше ауыстыра салуға болмайды. Оған жұмыс беруші АҚШ заңын тікелей бұзса және сіз оны дәлелдей алсаңыз ғана рұқсат етіледі.
- Жаңа орта. Басқа тілге және уақыт белдеуіне бірден үйреніп кету оңай емес.
Суретті салған — СашаШура.
