Бұхараға барайық: бас мешіттер, көне шеберханалар және әйгілі кафелер
Лабиринт қалада адаспай жүріп, сенімді жерлерде тамақтансын деп жолнұсқау жазып шықтық.
Көлемі шағын Бұхара қаласы — тарихқа бойлап, ойға шомып, баяу саяхаттағанды ұнататын жолаушыға таптырмас жер. Әсем жерлерін жаяу аралап шығып, медреселер көлеңкесінде кофе ішіп тынығып алуға болады. Қалада жол іздеп әуре болмайсыз: киелі жерлер мен кофеханалар, ата кәсіпті бесінші ұрпаққа дейін жалғап келе жатқан шеберлердің ұстаханалары — бәрі тізіліп тұр.
Бұл мақалада біз сізге ең қажет деген мәліметтерді топтап шықтық. 24 сағатқа арналған дайын жолнұсқаудан ауласы әсем безендірілген қонақүйлер мен тағамы тіл үйіретін мейрамханалар тізімін де табасыз.
Бұхараның ең көрікті жерлері
Арк қамалы
Жұмыс уақыты: күн сайын 09:00-ден 18:00-ге дейін.
Кіру ақысы: шамамен 1 800 теңге (45 мың өзбек сомы).
Бұхарамен танысуды қаланың ең көне тірегі — Арк қамалынан бастаған жөн. Бұл — ғасырлар бойы жергілікті әмірлердің резиденциясы болған қаланың ежелгі ескерткіші. Арк жай бекініс емес, өз алдына бөлек шағын әлем іспетті. Қалың қабырғалардың ішінде билеушінің өміріне қажеттінің бәрі болған: теңге соғатын орын, мешіт, гарем, тіпті түрме де осында орналасқан. Қазір қамал ішінде музейлер жұмыс істейді. Онда әмірлердің киімдері мен көне қолжазбаларға дейін сақтаулы тұр.
Арк туралы ханзада Сиявуштың айласы жайлы әдемі аңыз бар. Ол жергілікті билеушінің қызына үйлену үшін бір ғана өгіз терісі жабатындай жерге сарай салуы керек деген шарт алады. Сонда Сиявуш теріні жіңішке таспа етіп тіліп, оларды жалғап, үлкен төбенің аумағын айналдыра қоршап шығады. Осылайша болашақ қамалдың аумағы айқындалған деседі.
Мұнда күн ысып кетпей тұрып, таңертең не жабылардан бір сағат бұрын келген дұрыс. Сол кезде суретке түсіруге ең қолайлы golden hour туады.
Пои-Калян ансамблі
Жұмыс уақыты: алаң тәулік бойы ашық, ал мешітті күн сайын 08:00-ден 20:00-ге дейін көруге болады (намаз уақытынан тыс кезде).
Кіру: тегін.
Пои-Калян алаңы — Бұхараның «жүрегі». Дәл осы жерде сәулет өнерінің бар кереметі көрінеді: бір ансамбль ішінде бас мешіт, медресе мен кезінде Шыңғыс ханның өзі қиратпаған аңызға айналған мұнара қатар тұр.
Калян мешіті — Орталық Азиядағы ең ірі мешіттердің бірі. Оның ішкі ауласына бір мезетте он мыңға жуық адам сыяды. Бұл жерге бес уақыт намаз арасындағы тыныш кезде келген дұрыс. Сәулет нысанының ерекше акустикасы бар, ішінде уақыт тоқтап қалғандай әсер қалдырады.
Мешітке қарсы бетте Мири Араб медресесі бой көтерген. Көп ескерткіштен айырмашылығы — бұл музей емес, әлі күнге дейін жұмыс істеп тұрған діни оқу орны. Ішіне туристер кірмейді. Өйткені студенттер оқиды, сонда тұрады. Алайда көгілдір күмбездері мен айшықты қасбеті Орталық Азия сәулетінің үлгісі саналады. Бұл жер — қала тіршілігін жай ғана бақылап қайтқанға таптырмас орын.
Әдеп ережесі
Пои-Калян — туристік нысан ғана емес, жұмыс істейтін діни орталық. Сондықтан бірнеше жайтты ескерген дұрыс:
- Киім үлгісі. Иық пен тізені жабатын киім таңдаған жөн. Бұл талап ер адамдарға да қатысты. Мұнда шолақ шалбар киген әбестік саналады.
- Әдеп. Әйелдер орамал ала жүргені дұрыс болады. Ол намаз оқитын залға кіргенде қажет болуы мүмкін. Сөмкеңізде болмаса, кіреберісте уақытша пайдалануға берілетін орамалдар болады.
- Аяқ киім. Мешіт ішінде кілем төселген залдарға кірерде аяқ киімді есік алдында шешіп қоясыз. Сондықтан оңай шешілетін аяқ киім таңдаған дұрыс.
Калян мұнарасы
Бұхарада мызғымас төзімділіктің символы бар десек, ол — Минораи Калон. 1127 жылы салынған бұл мұнара талай империя күйреп, жермен-жексен болған замандардан аман өтті. Ол жойқын жер сілкіністеріне де, көшпелілер шапқыншылығына да, өткен ғасырдағы зеңбірек атқылауына да шыдас берген.
Мұнараға қатысты ең белгілі аңыз 1220 жылы тараған. Шыңғыс хан әскері Бұхараға кіргенде, қала түгелге жуық қиратылған деседі. Аңыз бойынша, қолбасшы мұнараның түбіне келіп, төбесіне қарау үшін басын қатты шалқайтқанда, дулығасы түсіп кетеді. Оны көтеру үшін еңкеюіне тура келген. «Мен ешкімге бас имегенмін, бірақ бұл мұнара мені еңкейтті» деген екен-мыс. Содан кейін ол мұнараны қиратпауға бұйрық беріп, Калян моңғол шапқыншылығынан аман қалған жалғыз нысан болыпты.
Сауда күмбездері
Жұмыс уақыты: ресми түрде 09:00-ден 19:00-ге дейін, бірақ түске дейін барған дұрыс.
Кіру: тегін.
Қазіргі сауда орталықтары сауданың ең озық үлгісі деп ойласаңыз, Бұхараның күмбезді базарларына соғып көріңіз. XVI ғасырда мұнда сауда жүйесі мінсіз ұйымдастырылған: Ток-и-Заргарон, Ток-и-Сарафон және Ток-и-Телпак-Фурушон атты үш негізгі сауда күмбезі бір-біріне жақын орналасқан. Соның арқасында көпес те, бүгінгі турист те аптап ыстыққа шықпай-ақ, керек-жарағын түгел алып шыға алады.
Бұхарада сауда-саттық дегеніңіз — жай алып-сату емес, ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан кәсіп. Мұнда XIX ғасырда дәл осы орында пышақ соққан не жібек тоқыған шебердің шөбересін кездестіріп қалуыңыз әбден мүмкін. Сондықтан бұл жерден жай ғана тоңазытқышқа жапсыратын магнит емес, өз тарихы бар бұйым сатып алуға болады.
Әр күмбездің астында не бар?
- Токи Саррафон (Айырбасшылар күмбезі). Бұрын мұнда әлемнің түкпір-түкпірінен келген валюталар айырбасталатын. Қазір жібек пен әшекей бұйымдар көбірек сатылғанымен, ірі сауда мен салмақты келісімдердің рухы әлі сезіледі.
- Токи Телпак Фурушон (Бас киім сатушылар күмбезі). Бұл жерде тақияның жай ғана кәдесый емес, өзіндік мәні мен мәртебесі бар бұйым екенін түсінесіз. Сондай-ақ атақты бұхарлық қаракүлді де осы жерден іздеген жөн.
- Токи Заргарон (Зергерлер күмбезі). Үшеуінің ішіндегі ең ірісі әрі айбындысы. Бұрын мұнда ондаған зергерлік шеберхана жұмыс істеген. Қазір дәстүрлі өрнекпен безендірілген, салмақты әрі сәнге сай келетін әшекейлерді табуға ең қолайлы орын.
Саудаласыңыз. Бұхарада саудаласу — сараңдықтың белгісі емес, әдепті қарым-қатынастың бір бөлігі. Алғаш айтылған бағаға бірден келісе салсаңыз, сатушыны сауданың қызығынан айырасыз.
Кош медресе ансамблі
Жұмыс уақыты: күн сайын 09:00-ден 19:00-ге дейін.
Кіру ақысы: әр нысанға шамамен 800–1 200 теңге (20–30 мың өзбек сомы).
Ескі қаланың дәл ортасында басыңызды 180 градусқа бұрсаңыз, уақыт ішінде «секіріп» кеткендей әсер қалдыратын орын бар. «Кош» сөзі «жұп» дегенді білдіреді, ал бұл ансамбль — Бұхарада сұлулық туралы түсініктің 250 жыл ішінде қалай өзгергенін көрсететін тірі мысал.
Бір жағында — XV ғасырдағы Ұлықбек медресесі. Бұл — парасат пен ұстамдылықтың көрінісі. Ұлықбек тек билеуші емес, ірі ғалым болғандықтан, оның медресесі қатаң академиялық университетті еске салады. Мұнда геометрия сипаттары үстем: анық сызықтар, жұлдыз өрнектер, терең көк майолика тұр. Бұл — Орталық Азиядағы ең көне медресе, «ғылым ордасының» рухы әлі де сезіледі.
Қарсы бетінде — XVII ғасырдағы Абдулазиз хан медресесі. Одан ғылыми сипаттан гөрі кейінгі орта ғасырдың сән-салтанаты көбірек көрінеді. Екі нысаннан дәуірлер айырмашылығы анық байқалады: көкпеңбек түстің орнына алуан түс, алтын жалатылған өрнек пен аса күрделі нақыштар көбірең салынған.
Уақытыңыз аз болса және бірін ғана таңдау керек болса, төбесіндегі айрықша өрнектер мен жақсы сақталған қолжазбаларды көру үшін Абдулазиз хан медресесіне барыңыз.
Ляби-хауз
Жұмыс уақыты: алаң тәулік бойы ашық, ал кафе мен дүкендер әдетте 23:00-ге дейін істейді.
Кіру: тегін.
Қатар-қатар тізілген көне ғимараттар мен күйдірілген кірпіштен шаршасаңыз, Ляби-хаузға бет алыңыз. Бұл жай ғана жасанды тоған емес, кейінгі бес ғасыр бойы Бұхараның тіршілігі тоғысқан қоғамдық орталығы. Мұнда XVI–XVII ғасырлардағы сәулет ескерткіштері — Кукельдаш пен Диван-Беги медреселері су бетінің салқыны мен қалың ағаш көлеңкесімен үйлесіп тұр.
Тоған маңында көне тұт ағаштары өседі. Кейбіріне бес ғасырға жуық уақыт болған. Олар Ұлы Жібек жолының керуендерін де, әулеттердің алмасуын да «көрген». Алаңда шығыс фольклорының кейіпкері, ойшыл әрі айлакер Қожанасырдың (мұнда оны Афанди деп атайды) мүсіні бар. Туристер мен жергілікті жұрт арасында бейресми ырым бар: оның есегінің үзеңгісінен ұстасаң, ісіңе сәттілік келеді дейді. Жолда жүргенде аздап ырымшыл болғанның несі айып?
Бұл — тыныстап, дем жинауға ең қолайлы орын. Су жағасындағы кафелердің бірінде жүрек жалғап, субұрқақтың шуын тыңдап, өзіңізді айнымайтын бағытпен жүрген турист емес, тарихы терең, қонақжай шаңырақтың қадірлі қонағы ретінде сезіне аласыз.
Саманилер кесенесі
Жұмыс уақыты: күн сайын 09:00-ден 18:00-ге дейін.
Кіру ақысы: 1 800 теңге немесе шамамен 45 мың өзбек сомы.
Бұхарадағы ескерткіштер көгілдір түске боялған, алтынмен апталған болса, Саманилер кесенесі басқа қырымен баурайды. Бұл нысанның мінсіз геометриясы мен сырлы сұлулығы тәнті етеді. IX–X ғасырлар тоғысындағы кезеңде салынған бұл кесене әлемдік сәулет өнерінің ең кемел туындыларының бірі саналады.
Кесененің ерекшелігі — оның сәнінде бояу да, жылтыр қаптама да жоқ. Бар көркемдігі кәдімгі күйдірілген кірпіштің шебер қалануынан-ақ туған. Ертедегі шеберлер кірпішті конструктордың бөлшегіндей пайдаланып, әр қырынан қиыстыра орналастырып, керемет «өрілген» өрнектер жасаған.
Бұл ғимаратты тірі «күнтізбе» деуге болады: қабырғасының бедері күрделі болғандықтан, өрнек жарықтың түсуіне қарай үнемі өзгеріп тұрады. Таңертең кесене бір басқа, талтүсте не күн батар шақта мүлде өзгеше көрінеді. Детальдарын шын мәнінде байқағыңыз келсе, оны айнала бірнеше рет жүріп шығыңыз — көлеңке қабырғаға жаңа өрнектер сызып отырады.
Чор-Минор медресесі
Жұмыс уақыты: күн сайын 09:00-ден 18:00-ге дейін.
Кіру ақысы: шамамен 600 теңге немесе 15 мың өзбек сомы.
Чор-Минор медресесі Бұхарадағы өзге нысандарға мүлде ұқсамайды. Тұрғын үйлердің арасында жасырын тұрған ол қатаң діни оқу орнынан гөрі жайлы ғана шағын павильонды еске салады.
Чор-Минордың («төрт мұнара») бас ерекшелігі — төбесін төрт мұнара көмкеріп тұр. Әрқайсысының өрнегі бөлек. Тарихшылар бұл құрылыстың авторы нені меңзегені жөнінде әлі ортақ пікірге келген жоқ. Ең көркем жорамал бойынша, мұнаралардағы өрнектер төрт әлемдік дінді білдіреді. Яғни сәулетші барлық адамға, сеніміне қарамастан, бір аспан ортақ деген ойды жеткізгісі келген деседі.
Боло-Хауз мешіті
Жұмыс уақыты: 09:00–18:00.
Кіру: тегін. Жұма намазы кезінде туристерге кіру шектелуі мүмкін екенін ескеріңіз.
Арк қамалы айбын мен қаталдықтың белгісі болса, оған қарсы тұрған Боло-Хауз мешіті (1712 жыл) — нәзіктік пен шеберліктің үлгісі. Ұзақ уақыт бойы ол қаланың бас жұма мешіті болған. Оның мәртебесі ерекше рәсіммен айқындалған: әмір мешітке келерде цитадель қақпасынан бастап кіреберіске дейін кілем төселетін.
Боло-Хауздың бас ерекшелігі — биік айваны. Оны қарағаштан жасалған 20 жіңішке ағаш бағана ұстап тұр. Алайда халық арасында мешітті «қырық бағаналы» деп те атайды. Олар қателесіп тұрған жоқ: 20 бағана көне хауыздың суына шағылысып, дәл сондай тағы 20 бағананың бейнесі көрінеді.
Мешіт жұмыс істеп тұр, сондықтан ішіне кіргенде әдеп сақтап, құлшылық етіп жатқан адамдарға кедергі келтірмеген жөн.
Шухов мұнарасы
Жұмыс уақыты: 08:00–22:00.
Кіру ақысы: шамамен 1 800 теңге немесе 45 мың өзбек сомы.
Көзіңіз шексіз көк майолика мен күйдірілген кірпіштен шаршай бастағанда, назарды басқа бағытқа бұрған дұрыс. Арк қамалына қарама-қарсы жерде мүлде бөлек дәуірден келгендей көрінетін нысан тұр. Бұл — атақты инженер Владимир Шуховтың жобасымен салынған болат гиперболоид мұнара.
Бұл жай ғана ескі су мұнарасы емес, инженерлік өнердің айқын үлгісі. Торлы металл құрылымы сырттай өте жеңіл көрінгенімен, шын мәнінде өз заманы үшін ерекше технологиямен құрастырылған аса берік болаттан жасалған. Өнеркәсіптік дизайн мен сәулет логикасын түсінетін туриске бұл жер — міндетті нүкте.
Чашма-Айюб күмбезі
Жұмыс уақыты: 09:00–17:00, сәрсенбі — демалыс күні.
Кіру ақысы: 600–800 теңге (15–20 мың өзбек сомы).
Күмбездері мінсіз жарты шар пішініне ұмтылатын қалада Чашма-Айюб өзге кескін-силуэтімен бірден көзге түседі. Бұл — жай ғана кесене емес, бірнеше дәуірдің ізі көрінетін нысан. Мұнда XII ғасырдағы қарахандық кезеңнен бастап Әмір Темір заманына дейінгі тарих тоғысып жатыр.
Кешеннің ең ерекше бөлігі — конус тәрізді күмбезі. Ол Бұхара сәулетіне жат көрінеді. Мұндай үлгіні XIV ғасырда Әмір Темір Хорезмнен алып келген шеберлер салған. Соның нәтижесінде қаланың ортасында тас шатырды елестететін ғимарат пайда болды — жорықтардың бейбіт архитектураға қалай әсер еткенінің сирек мысалы.
Бұл орын Айюб пайғамбардың (библиялық Иов) атымен байланысты. Оны исламда да, христиандықта да, иудаизмде де құрметтейді. Аңыз бойынша, ол қуаңшылық кезінде таяғымен жерді ұрып, бұлақ шығарған. Бұл сюжет одан да көне — суды қасиетті санаған зороастрлық дәстүрмен астасады. Қазір ғимарат ішінде Су музейі жұмыс істейді. Ыңғайлы өмірге үйренген адам үшін бұл — Бұхараның әр тамшы су үшін ғасырлар бойы күрескенін көрсететін шынайы әрі ой салатын экскурсия.
Бұхарада көретін тағы не бар?
Бұхарада бір сәтте «кәдесый жинап жүрген турист» күйінен шығып, «зерттеуші» күйіне ауысу маңызды. Негізгі медреселерді аралап болған соң, қала өзін ұсақ детальдар арқылы аша бастайды: шеберханалардағы жаңа жонылған ағаштың иісі, еврей кварталының тыныштығы, көне хаммамдардан көтерілген бу.
Қаланың сыртқы келбетін ғана емес, боямасыз тынысын көргісі келетіндерге арналған тізім төменде.
Магоки-Аттори музейі
Бұл музей XII ғасырда салынған ғимаратта орналасқан. Мұнда кіріп шыққан адам шығыс кілемі жай ғана интерьер бұйымы емес, тұтас бір «мәтін» екенін түсінеді. Өрнектің қалай өзгергеніне қарап, қаланың әулеттер ауысқан кезеңдерін және түрлі мәдени ықпалдарды бастан өткергенін аңғаруға болады.
Бұхара еврейлерінің музей-үйі
Махалла ішінде XVII ғасырдан сақталған бірегей музей-үйі барын көп адам біле бермейді. Бұл — ғасырлар бойы Бұхараның ажырамас бөлігі болған еврей қауымының өміріне апаратын шағын «есік». Көне жертөлесіне түсіп, ішкі ауласының құрылымына назар аударсаңыз, қаланың қаншалық алуан түрлі бола тұра, біртұтас күйінде өмір сүре алғанын түсінесіз.
Токи-Заргарондағы ұстахана
Бұл ұстаханада металды көз алдыңызда отта қыздырып, балғамен соғады. Бұхара пышақтары — өз алдына бөлек дәстүр, тіпті культ десе болады. Ұзақ жыл қызмет ететін сапалы бұйым іздесеңіз, шебер жүзін мінсіз етіп қайрап тұрған сәтте осы жерден таңдаңыз.
Файзулла Ходжаевтың үйі
Жүз жыл бұрын жергілікті элита қалай өмір сүргені қызық болса, осы жерге келіңіз. Файзулла Ходжаевтың үйі — қатып қалған экспозиция емес, бөлмелерінің өз иерархиясы, құпия өткелдері мен таңғаларлық әрлеуі бар дәулетті үй. Бұл — орта ғасырлық аскеттік қарапайымдық пен заманауи сипат ала бастаған Бұхараның жайлы тұрмысының айырмасын көргенге тамаша жер.
Рахимжон Тошевтің сюзане шеберханасы
Шағын ғана, ерекше тыныш әрі жылы атмосферасы бар кеңістік: қабырғалар мен сөрелер кестелерге толы, ал жұмыс қонақтардың көз алдында жүріп жатады. Мұнда сюзане қалай тігілетінін көріп, өрнектер мен жеке белгілердің мәні туралы шеберлерден сұрап білуге болады.
Миниатюра шеберханалары
Ұста Давронның не Давлат Тошевтің шеберханаларында қағаз бетінде «шығыс ертегісінің» қалай пайда болатынын көруге болады. Бұл — тиіннің жүнінен жасалған қылқаламмен орындалатын аса нәзік, нағыз зергерлік жұмыс. Жолыңыз болып жатса, шәкірт тәрбиелеу сәтінің үстінен түсуіңіз мүмкін. Кейде «Устоз–Шогирд» орталығында ұста Даврон дәстүрді жас суретшілерге өзі үйретіп жүреді.
Бұхара хаммамы
Шаңды қалада он шақырымдай жүргеннен кейін аяқ баспай қалса, жолыңыз Бозори-Корд не Куджак хаммамына түссін. Бұл — хош иісті шамдар маздаған заманауи спа емес, XVI ғасырдан бері жұмыс істеп келе жатқан көне монша дәстүрі.
Мұнда бәрі бес ғасыр бұрынғыдай: қызған тас тақталар, қою бу және денені сергітіп, қайта күш беретін массаж. Бұл — заманауи жерлердегі артық сән-салтанаттан ада, тарихты тәнмен сезінуге мүмкіндік беретін демалыс түрі. Хаммамнан шыққан соң бойыңыз да, ойыңыз да сергіп қалады.
Бұхарада тамақтанатын жерлер
Жергілікті асханадан ең алдымен байқалатыны — бұхарлық палау (Ош-и софи). Бұл басқа жақтағы майы тамып, ауыр болып келетін палауларға ұқсамайды. Оны мыс қазанда пісіріп, мүлде араластырмайды. Соның арқасында өзбек өлшемімен алғанда жеңілдеу шығады. Тойып алған соң маужырап кетпей, сергек жүресіз.
Сенімді орындар
The Plov. Сапасы мен қызмет көрсетуі тұрақты жоғары деңгейде болсын дейтіндерге арналған орын. Мұндағы аспаздар дәстүрлі рецептерді заманауи үлгіде ұсынады. Асханамен жайлы ортада, түсінікті мәзір арқылы танысқыңыз келсе — таптырмас нұсқа. Орташа чек: 2–4 мың теңге (50–100 мың өзбек сомы).
Old Bukhara. Атмосферасы үшін баруға тұратын мейрамхана. Ескі қаланың дәл жүрегінде орналасқан, кешкі асты көне қабырғалар көрінісімен ішкенге тұрарлық. Мұнда қою шурпа мен қолдан созылған кеспесі бар лагманды ерекше дәмді әзірлейді. Орташа чек: 4–6 мың теңге (100–150 мың сом).
Chinar. Бұл жерге арнайы ет үшін барған жөн. «Чинардағы» кәуап — қаладағы ең дәмділердің бірі. Орын қарапайым, артық сән-салтанатсыз, бірақ жергілікті жұрт көп барады. Бұл жерге сенуге болады деген сөз. Орташа чек: 3–5 мың теңге (75–125 мың сом).
Lyabi Hauz Restaurant. Су жағасындағы танымал мейрамхана. Негізгі артықшылығы — орналасқан жері. Жарықтандырылған медреселердің аясында тоған жағасында кешкі ас ішу — кемінде бір рет сезініп көруге тұрарлық классика. Орташа чек: 4–7 мың теңге (100–175 мың сом).
JOY. Кірпіш пен этникалық нақыштан шаршасаңыз, осы жерге барыңыз. Қаланың ең «инстаграмға лайық» мейрамханасы: әдемі жазғы алаңы бар, өзбек асханасын заманауи үлгіде ұсынады. Мұнда стейк те, жергілікті ет тағамдары да бірдей жоғары деңгейде. Орташа чек: 8–12 мың теңге (200–300 мың сом) — мұндай деңгей үшін өте қолжетімді баға.
Kurutobxona. Палаудан жалығып кетсеңіз, осы орынға барыңыз. Құрутоб — тәжіктің ұлттық тағамы, ал Бұхарада оны ерекше дәмді дайындайды. «Фатир» деп аталатын қатпарлы нанды үзіп, үстіне құрттан жасалған соус құяды, молынан көк, қызанақ, пияз қосады. Кейде үстіне кәуап та салады. Өте тойымды, өзгеше дәм. Орташа чек: 2 500–4 500 теңге (60–110 мың сом).
Жиі қойылатын сұрақтарға жауап
Аяғыңыз қажалып, қалтаңыз қағылып қалмас үшін Бұхараға барарда мына ережелерді есте ұстаңыз.
Бұхараға қалай жетуге болады?
Ең жылдамы — ұшақ. Қазақстаннан Бұхараға тікелей рейс әзірге жоқ, сондықтан Ташкент арқылы ұшу керек.
Алматыдан немесе Астанадан Ташкентке: Air Astana мен Uzbekistan Airways әуе компаниялары қатынайды. Алматыдан ұшу уақыты — шамамен 1,5 сағат, Астанадан — екі сағаттай.
Ташкенттен Бұхараға: Uzbekistan Airways немесе Qanot Sharq лоукостері ішкі рейстер орындайды. Ұшу ұзақтығы — бір сағат қана. «Афросиаб» жоғары жылдамдықты пойызына мініп жетуге де болады. Оның билеттері сатылымға шыққаннан кейін (әдетте 45 күн бұрын) бірер сағатта таусылып қалады. Үлгермей қалсаңыз, уайымдамаңыз: «Шарк» түнгі пойызы бар. Жол сәл ұзағырақ, бірақ бір түнгі қонақүй ақысын үнемдеп, қала ортасына таңертең ерте жетесіз.
Бұхараға қашан барған дұрыс?
Барғанға ең қолайлы кезең — сәуір–мамыр не қыркүйек–қазан айлары. Бұл уақытта күн жылы, шамамен +25 °C. Жазда Бұхарада «гармсель» деп аталатын ыстық жел соғып, серуендеген сұмдық қиын болады. Ал қыста (желтоқсан–қаңтар) қалада турист азайып, қонақүй бағасы екі есе арзандайды. Бірақ жел күшейіп, күн 0 °C шамасында болатынына дайын болу керек.
Қала ішінде қалай қатынау керек?
Ескі қаланы тек жаяу аралаған дұрыс. Ал алыс бағыттарға (мысалы, қышшеберлеріне не әуежайға) бару үшін YandexGo қолдануға болады. Қала ішіндегі жол ақысы арзан. 600–800 теңгеден (15–20 мың өзбек сомынан) аспайды.
Бұхарада қолма-қол ақша керек пе?
Иә, көп керек болады. Өзбекстанда әлі де cash is king. Ірі мейрамханаларда (мысалы, JOY) және қонақүйлерде карта қабылданады, бірақ базарларда және қолөнершілердің дүкендерінде өзбек сомымен есептесу керек болады.
Бұхарадан сыйлыққа не ала келу керек?
Ақшаңызды жаппай сатылатын мәнсіз тауарларға жұмсамай, ерекше дүние іздеңіз:
- Алтын жіппен кестелеу. Бұхара — бұл өнердің әлемге танылған орталығы. Кестелі камзолдар не шағын панно — сюзане алыңыз.
- Құс бейнелі қайшылар. Болаттан жасалады, өткір әрі өте әсем. Сыйлыққа бергенге таптырмас бұйым.
- Қыш. Ғиждуван мектебінің бұйымдары (қоңыр-жасыл реңк) — самарқандық көк керамикаға қарағанда берік әрі жылы көрінеді.
- Тағам. Бұхар халуасы мен науат алып қайтыңыз. Базардан палауға арналған дәмдеуіштер жиынтығын жинап алыңыз. Аз ақшаға ең жақсы кәдесый — осы.
