Еуропаға келе жатқан қазақтарға үшбу хат: мына нәрселерге дайын болыңыз
Еуропада сегіз жылдан бері тұратын қазақтан бірер ақыл-кеңес.
Еуропа қазақтар арасында танымал бағыттардың біріне айналып келеді. Aviasales.kz дерегіне сүйенсек, 2023–2025 жылдары Қазақстаннан Еуропаға жасалған брон саны 67%-ға артқан. Ең көп билет ізделетін елдердің қатарында Италия, Германия, Испания мен Франция бар. Сондықтан Еуропаға келмес бұрын мұндағы жергілікті тәртіп пен туристер тап болып жататын түрлі жайттан хабардар болған жөн.
Мен Еуропада сегіз жылдан бері тұрамын. Осы уақыт ішінде отыздан астам елді аралап, түрлі жағдайды бастан өткердім. Бұл гидте көшедегі алаяқтардан қалай сақтануға, ақшаны қай жерде қауіпсіз айырбастауға, қоғамдық көлікті тиімді пайдалануға, eSIM таңдауға және жаздың аптап ыстығына қалай дайындалуға болатынын қарапайым тілмен айтып беремін.
- Өзіңізбен бірге еуро алып жүріңіз және ақшаны әуежайда айырбастамаңыз
- Автобус, пойыз бен ұшақ бағасын міндетті түрде салыстырыңыз
- Метроға жақын жерде тұрыңыз және беруш алып жүріңіз
- Қоғамдық көліктегі билетті міндетті түрде қостырыңыз
- Білегіңізге тағылатын жіптер мен жалған петициялардан сақ болыңыз
- Тамақты туристік көшелерден емес, жақын маңнан іздеңіз және жергілікті SIM орнына eSIM пайдаланыңыз
- Көктемде не күзде барған дұрыс және ауыр шабадан алмаңыз
Өзіңізбен бірге еуро алып жүріңіз және ақшаны әуежайда айырбастамаңыз
Еуропаның көп елінде негізгі валюта — еуро. Сондықтан Қазақстаннан қолма-қол еуро алып шыққан не мультивалюталық карта ашқан тиімді.
Бірақ Чехия, Польша, Венгрия, Швейцария, Норвегия мен Данияда ұлттық валюталар қолданылатынын ұмытпаңыз.
Ақшаны қаладағы айырбастау орындарынан ауыстырған дұрыс. Әуелі комиссия алынатынын не алынбайтынын тексеріп алыңыз. Банктердегі бағам көбіне тиімсіз болады, ал әуежай мен вокзалдағы айырбас бағамы тіпті қымбат. Қазақстандық банк карталарымен төлеуге болады. Бірақ алдын ала банкіңізден валюта айырбастау шарттарын нақтылап алған жөн. Аздап қолма-қол ақша да алып жүрген дұрыс. Кейбір жерлерде банк картасы қабылданбайды. Ал Скандинавия елдерінде, керісінше, қолма-қол ақшаны алмайтын орындар кездеседі. Онда көбіне бәрі банк картасымен төленеді.
Автобус, пойыз бен ұшақ бағасын міндетті түрде салыстырыңыз
Еуропада бір елден екіншісіне төрт-бес сағатта жетуге болады. Чехия, Польша, Германия, Аустрия, Нидерланд, Франция, Бельгия мен Италия арасында Flixbus, Eurolines пен Student Agency автобустары қатынайды. Көрші елдер арасында пойыздар да жүреді. Бірақ пойыз билеті көбіне автобусқа қарағанда екі есе қымбат болады.
Flixbus-та екі қабатты автобустар жиі кездеседі. Екінші қабаттағы орындар Relax тарифімен сатылады, сондықтан қымбатырақ. Бірінші қабат арзанырақ болғанымен, билет тез таусылып қалады. Дегенмен екінші қабатты таңдаған дұрыс. Себебі бірінші қабатта дәретхана орналасқан, мысалы, Прагадан Берлинге дейінгі жолда оның иісі бүкіл сапардың әсерін бұзуы мүмкін. Оның үстіне адамдар үнемі жаныңыздан ары-бері өтіп жүреді. Еуропадағы автобустардың тағы бір артықшылығы — қауіпсіздігі. Жүргізушілер жол ережесін қатаң сақтайды, жылдамдықты асырмайды. Ұзақ бағыттарда екі жүргізуші кезектесіп отырады.
Автовокзалдағы платформа нөмірін міндетті түрде қайта тексеріңіз. Бірде Дрезденде біздің автобус басқа платформаға тоқтап, біз автобусты өткізіп алып, қалада қалып қойғанбыз.
Пойызбен жүрген жайлырақ болғанымен, билет алар алдында ұшақ бағасын да қарап шығыңыз. Кейде бір қаладан екіншісіне ұшу пойыз бағасымен бірдей не тіпті арзан болады. Сондықтан бағыт жоспарлағанда автобус, пойыз және ұшақтың бағасын қатар салыстырған жөн. Жүгіңізді бақылауда ұстап, құжаттарыңызды оңай жерде салып қойыңыз. Елдер арасындағы шекарада полиция визаны жиі тексереді.
Ryanair, EasyJet, Vueling не Wizz Air сияқты лоукостермен ұшатын болсаңыз, негізгі билет бағасына тек рюкзак қана кіреді. Ал 8, 10 не 23 келілік жүк үшін қосымша ақы төлеуге тура келеді. Ең бастысы — рейске алдын ала сайт немесе қосымша арқылы онлайн тіркеліңіз. Егер мұны ұмытып кетсеңіз, әуежайда тіркелу мен отырғызу талонын басып шығару үшін қомақты ақша сұрайды. Шенген аймағы ішінде әдеттегі кедендік тексеріс болмайды. Құжаттар мен визаны ұшаққа мінер алдында тексереді.
Метроға жақын жерде тұрыңыз және беруш алып жүріңіз
Қонақүй, хостел не пәтер таңдағанда метро мен трамвай аялдамасына жақын орналасқанына мән беріңіз. Еуропа қалаларында автобустар кейде 20–30 минут сайын ғана жүреді. Ал метро мен трамвай шамамен әр 10 минут сайын келеді.
Бірақ еуропалық қонақүйлердің көбінде қабырғалар жұқа болады. Егер ұйқыңыз сергек болса, дәріханадан бірден сапалы беруш сатып алыңыз.
Booking.com, Hotels.com немесе Google арқылы іздегенде пікірлерді мұқият оқыңыз. Booking.com сайтында кемінде 7, ал мүмкін болса 8 балдан жоғары бағаланған нұсқаларды таңдаған дұрыс.
Қоғамдық көліктегі билетті міндетті түрде қостырыңыз
Метро, автобус пен трамвайда жолақы міндетті түрде төленеді. Билеттерді автоматтардан немесе қаланың арнайы мобильді қосымшасынан сатып алуға болады. Онда бір сағатқа, бір күнге немесе бірнеше күнге арналған жол жүру билеттері сатылады.
Миланда жолақыны банк картасымен, Apple Pay немесе Google Pay арқылы төлеуге болады. Прагада да банк картасы қабылданады. Ал Берлинде арнайы қосымша арқылы төлеу ыңғайлы.
Билетті сатып алып қойған жеткіліксіз, оны міндетті түрде қостыру керек. Егер қосымша арқылы алған болсаңыз, көлікке мінген кезде Activate немесе «Сапарды бастау» батырмасын басыңыз. Ал қағаз билет болса, оны валидаторға енгізіп, уақыт белгісін бастыру қажет.
Валидатордың мөрді қай жерге басқанын да тексеріңіз. Егер уақыт дұрыс басылмаса немесе билетте бірнеше мөр пайда болса, ол жарамсыз деп есептеледі. «Мен турист едім, білмей қалдым» деген сылтау бақылаушыларға өтпейді. Бірден айыппұл салады. Дауласа бастасаңыз, полиция шақыруы немесе деректеріңізді құқық бұзушылар базасына енгізуі мүмкін. Егер билетті қалай қостыру керегін білмесеңіз, айналадағы адамдардан сұраған дұрыс.
Таксиді тек Uber не Bolt арқылы шақырыңыз. Ірі әуежайлардың бәрінен қала орталығына пойыз, автобус не метро қатынайды. Соларды пайдаланған әлдеқайда тиімді, өйткені такси өте қымбат.
Білегіңізге тағылатын жіптер мен жалған петициялардан сақ болыңыз
Париж, Милан, Рим мен Барселона сияқты туристер көп келетін қалаларда қалта ұрылары өте көп. Сондықтан телефон, әмиян, құжаттар мен рюкзакқа абай болыңыз.
Көшедегі алаяқтардан да сақ болыңыз. Олар білегіңізге «тегін» бақыт жібін байлауға, көгершінге жем беруге, телефоныңызбен суретке түсіріп беруге немесе «қайырымдылық қорының» петициясына қол қойыңыз деп ұсынуы мүмкін. Сценарийі бірдей: қызығушылық танытқан сәтте сізден ақша талап ете бастайды. Ең дұрысы — оларды мүлде елемеу не бірден жоқ деп кесіп айту.
Тамақты туристік көшелерден емес, жақын маңнан іздеңіз және жергілікті SIM орнына eSIM пайдаланыңыз
Негізгі алаңдар мен танымал көрікті жерлердің жанындағы мейрамханаларда баға әрдайым жоғары болады. Бір-екі көше ары жүрсеңіз, әлдеқайда арзан әрі дәмді орындарды табасыз. Тағы бір тиімді нұсқа — сауда орталықтарындағы фуд-корттар.
Егер халал ас іздесеңіз, Еуропаның ірі қалаларында түрік және араб дәмханалары өте көп. Сонымен қатар суши мен теңіз өнімдерін ұсынатын орындар да жақсы таңдау. Өзіңізбен бірге көп рет пайдалануға болатын су бөтелкесін алыңыз. Еуропаның көп қаласының орталығында ауызсу субұрқақтары бар. Сол жерден бөтелкеңізді тегін толтырып алсаңыз болады.
Сапар алдында телефонға eSIM орнатқан дұрыс. Еуропада жергілікті SIM-карта қымбат. Мысалы, Чехияда 30 ГБ интернеті бар туристік SIM-карта шамамен 7 000 теңге (300 крона) тұрады. Балама ретінде қазақстандық оператордың роумингін қосуға болады.
Шетелде интернетті қалай тиімді пайдалануға болатыны туралы роуминг пен SIM-карталарға арналған гидтен толық оқуға болады.
Қоғамдық орындардағы ашық Wi-Fi желілеріне VPN қолданбай қосылмаңыз. Сондай-ақ ондай желі арқылы банк қосымшаларына немесе жеке деректеріңіз сақталған сервистерге кірмеңіз. Ашық желілерді бұзған оңай.
Көктемде не күзде барған дұрыс және ауыр шабадан алмаңыз
Кейінгі жылдары Еуропада шілде мен тамызда аптап ыстық болып жүр. Парижде, Прагада, Берлинде және Лондонда температура +41 °C-қа дейін көтерілуі мүмкін. Ылғалдылық жоғары болғандықтан, мұндай ыстыққа шыдау қиын, көлеңке де көмектеспейді.
Еуропаға саяхаттап барғанға ең қолайлы уақыт — сәуір-мамыр мен қыркүйек. Егер ерекше мерекелік атмосфераны көргіңіз келсе, Рождество мен Жаңа жыл кезінде барған жөн. Бұл кезде қалалар әдемі безендіріліп, жәрмеңкелер ашылады. Бірақ қыста ызғар әрі күн қысқа болатынын ескеріңіз. Қысқы мерекеде қайда барған дұрыс екені туралы Еуропадағы Жаңа жыл жайлы мақалада толық жазылған.
Мүмкіндігінше жеңіл жүкпен саяхаттаңыз. 23 келілік үлкен шабадан сапарды қиындатып жібереді. Ескі қалалардың көшелеріне тас төселген, пойыз платформаларында баспалдақ көп, ал ескі қонақүйдің көбінде лифт жоқ. Сондықтан ең дұрысы 8–10 келілік шағын шабандан не рюкзакпен жүріңіз.
