Қытайға алғаш бара жатқандарға гид: қалай жеткен дұрыс, қай қалаларға барған жөн?
Аспан асты еліне арналған он күндік толымды маршрут.
Кейінгі жылдары Қытай қазақстандықтар арасында танымал бағытқа айналды. Елге визасыз кіруге болады, Алматы, Астана және Шымкенттен Қытайдың бірнеше қаласына тікелей рейстер ұшады, ал демалыс бағасы қалтаны қақпайды. Бірақ Қытай — алпауыт ел. Сондықтан нақты жоспар құрмасаңыз, сапарыңыздың жартысы кезекте тұрумен не вокзалдарда жүрумен-ақ өтіп кетуі мүмкін.
Бұл материалда сапарды қалай дұрыс жоспарлау керегін, қай қалаларға барған тиімді екенін және жолға шыққанда өзіңізбен бірге не ала барған жөн екенін талдаймыз.
Қазақстан азаматтарының Қытайға кіру ережесі
Қазақстан мен Қытай арасында визасыз режим енгізілген. Яғни елге бір кіргенде Қытай аумағында 30 күнге дейін жүруге болады.
- Елде болу мерзімі — 30 күнге дейін
- Паспорттың жарамдылық мерзімі елге кірген күннен бастап кемінде 6 ай болуы керек
Шекарадан өтерде қолыңызда болуға тиіс құжаттар:
- Кіру сәтінде жарамдылық мерзімі кемінде алты ай болатын паспорт.
- 2025 жылдан бастап электронды көші-қон картасы қажет. Оны Қытайдың Иммиграциялық қызметінің онлайн платформасында толтырасыз: алдымен паспорттың сканын жүктейсіз, жүйе автоматты түрде енгізген деректердің дұрыстығын тексересіз, кейін сапар туралы мәліметтерді (рейс нөмірі, сапар мақсаты, маршрут және тұратын мекенжай) және байланыс ақпаратын енгізесіз. Анкетаны жібергеннен кейін 24 сағатқа жарамды QR-код беріледі. Шекарадан өткенде соны көрсету керек.
- Кей жағдайда шекарашылар елге кіргенде кері билет пен қонақүй бронын көрсетіңіз деп сұрауы мүмкін. Бұл міндетті талап емес, бірақ олар құжаттарды сұрауға хақылы. Көбіне телефон экранындағы растауды көрсетсеңіз жеткілікті.
Қазақстаннан Қытайға қалай жетуге болады?
Астанадан Пекин, Гуанчжоу мен Үрімшіге, Алматыдан Пекин, Шанхай, Гуанчжоу, Үрімші мен Чэндуға, Шымкенттен Шанхайға тікелей рейс қатынайды. Пекинге дейінгі тікелей ұшу шамамен бес сағат, ал Қытайдың оңтүстік өңірлеріне жету алты сағаттай уақыт алады. Көп жағдайда Үрімші арқылы ұшып барған тиімді. Онда Қытайдың ішкі бағыттарына ұшатын арзан әуе желілері көп.
Ұшақтан бөлек, Алматыдан Қорғасқа автобуспен барып, одан әрі Қытайдың жүрдек пойызына мінуге де болады. Бұл тәсіл арзанырақ, бірақ көп уақыт пен күш кетеді. Сондықтан Қытайға алғаш рет баратындарға бірден ірі мегаполиске ұшақпен жеткен ыңғайлы.
Қытайға алғаш барған турист қайда баруы керек?
Қытай — алып әрі бірегей болмысы бар ел. Бір сапарда бүкіл мемлекетті аралап шығу қиын, сондықтан алдымен елдің негізгі қалаларына назар аударған жөн. Айтпақшы, біздің тізімге Хайнань аралы кірмеді. Ол — материктік Қытайдан едәуір өзгеше, көбіне қонақүйде демалып, жағажайда уақыт өткізуге арналған жеке курорттық бағыт.
Пекин
Пекин — елдің әкімшілік орталығы әрі Қытайдың ең маңызды тарихи нысандары шоғырланған қала. Мұнда міндетті түрде көруге тиіс орындардың бірі — Ғасырлар бойы қарапайым халыққа жабық болған Тыйым салынған қала. Бұл жерге билеттер тек онлайн түрде және сапардан жеті күн бұрын ғана сатылады, сондықтан алдын ала қамданған дұрыс. Аумағы үлкен сарай кешенін аралауға кемінде төрт сағат бөлу керек. Ал Пекиннің мүлде басқа қырын хутундардан көруге болады. Бұл — аласа үйлер тізілген дәстүрлі кварталдар. Осындағы шағын отбасылық асханаларда әйгілі Пекин үйрегінен дәм татуға болады. Тамақтанатын жер іздегенде жергілікті жұрт жаппай кезекке тұрған орындарға барыңыз.
Сиань
Ұлы Жібек жолы дәуірінде Қазақстан мен Өзбекстанға қарай бет алған керуендер жолға шыққан көне астаналардың бірі. Қаланың ерекшелігі — тарихи орталығы әлі күнге дейін толық сақталған алып қамал қабырғасымен қоршалған. Оның енінің қалыңдығы сонша — қабырға үстімен еркін серуендеп қана қоймай, велосипедпен де жүруге болады. Өңірдің ең әйгілі көрікті жері — император Цинь Шихуандиге тиесілі Терракота әскері. Қазба орындарының үстіне тұрғызылған үлкен павильондарда саздан жасалған мыңдаған жауынгер сап түзеп тұр. Мүсіндердің бет-бейнесі бір-бірінен өзгеше.
Чжанцзяцзе
Қаланың өзі аса әсем дей алмаспыз, туристер негізінен Чжанцзяцзе ұлттық паркін іздеп келеді. Бұл өңір көкке шаншылған кварцит бағандарымен танымал. Дәл осы жартастар «Аватар» фильміндегі Пандора планетасының қалықтап тұрған тауларына шабыт берген деседі. Мұндағы көріністер кейде шындыққа сыймайтындай әсер қалдырады: шыңдарды тұман қоршап, олар ауада қалқып тұрғандай көрінеді. Платоға әлемдегі ең биік ашық лифт арқылы бірнеше минутта көтерілесіз. Негізгі паркпен шектелмей, Тяньмэнь тауына да барған жөн: мұнда табиғи жолмен пайда болған алып арка — «Аспан қақпасы» бар. Сондай-ақ мың метрден астам биіктіктегі құздың жиегімен салынған әйнек соқпақтармен серуендеп, ерекше әсер алуға болады.
Шанхай
Қытайдың басқа қалаларымен салыстырғанда заманауи әрі Еуропа ықпалы мұнда айқын сезіледі. Вайтань жағалауы — өткен ғасыр басындағы отарлық сәулет пен өзеннің арғы бетінде асқақтаған футуристік зәулім ғимараттар тоғысқан ерекше кеңістік. Бұл қалада жүргенде міндетті түрде Шанхай мұнарасына көтеріліңіз. Әлемдегі биіктігі жағынан екінші орын алатын осы ғимараттан қаланың панорамасын тамашалауға болады. Сондай-ақ Француз концессиясы деп аталатын ауданға соға кеткен дұрыс: платан ағаштары көмкерген көшелері мен аласа виллалары бар бұл жайлы аудан бүгінде елдегі ең үздік кофеханалар мен дизайнерлік бутиктер шоғырланған жер саналады.
Қытайға алғашқы сапарға арналған он күндік мінсіз маршрут
Елді алғаш рет аралауға ыңғайлы болуы үшін біз он күнге арналған дайын гид ұсынамыз. Сапарды Шанхайдан бастауды жөн көрдік, өйткені Қазақстаннан келетін туристер көбіне осы қалаға ұшады. Дегенмен сізге басқа қалаға жеткен қолайлы болса, Қытайдың көп өңіріне аса жылдам пойызбен оңай баруға болады.
1–3-күндер: Шанхай
Қытайдағы алғашқы күніңізді Вайтань жағалауынан бастаған дұрыс. Бұл — қаланың ең әйгілі орны. Хуанпу өзенінің бір жағасында ХХ ғасырдың басынан сақталған салтанатты отарлық ғимараттар тізіліп тұрса, қарсы бетінде болашақ туралы фильмнің декорациясын еске салатын Пудун ауданының зәулім мұнаралары бой көтерген. Осындай айқын контраст үшін бұл жерге арнайы келеді. Кешке қарай Шанхай мұнарасына көтеріліңіз. Билет шамамен 180 CNY (шамамен 12 840 KZT) тұрады. Әлемдегі биіктігі жағынан екінші орында тұрған бұл ғимараттың үстінен бүкіл Шанхай алақандағыдай көрінеді.
Екінші күні Француз концессиясына барыңыз. Бұл аудан бір кездері Францияның басқаруында болған, сондықтан мұнда әлі күнге дейін еуропалық үлгідегі үйлер, платан ағаштары көмкерген жолдар мен шағын ғана сүйкімді көшелер сақталған. Биік ғимараттарға толы қарбалас орталықтан кейін серуендеуге өте қолайлы орын. Мұнда қаланың ең жақсы кофеханалары мен дизайнерлік бутиктері орналасқан. Күннің екінші жартысын Юй Юань бақтарына арнауға болады — кіру құны 40 CNY (шамамен 2 853 KZT). Бұл XVI ғасырдан сақталған классикалық қытай бағы: ішінде тоғандар, сәнді тастар мен иілген шатырлы павильондар бар.
Үшінші күнді Nanjing Road көшесіндегі шопингке арнаңыз. Бұл — әлемдік брендтердің дүкендері шоғырланған қаланың басты сауда көшесі. Тіпті ештеңе сатып алуды жоспарламасаңыз да, неон шамдары жарқыраған көшеде серуендеп, ерекше атмосферасын сезіну үшін барған жөн. Кешке Хунцяо (Shanghai Hongqiao) вокзалына жол тартыңыз. Бұл — заманауи әуежайды еске салатын, өте үлкен әрі түсінікті терминал. Осы жерден Сиань қаласына қарай жүретін жоғары жылдамдықты пойыздар қатынайды. G санатындағы вагондар өте жайлы: жұмсақ орындықтар, розеткалар, мінсіз тазалық және сағатына 350 км жылдамдық. Жол шамамен алты сағат алады, бірақ вокзалдар қаланың ішінде орналасқандықтан, бұл көбіне ұшақпен ұшқаннан да ыңғайлы.
4–5-күндер: Сиань
Төртінші күнді елдегі ең әсерлі тарихи нысандардың бірі — Терракота әскеріне арнаңыз. Бұл — екі мың жылдан астам уақыт бұрын жерленген, бойы адаммен бірдей 8 мыңнан аса саз мүсіннен тұратын жауынгерлер армиясы. Мұражай қала сыртында орналасқан, сондықтан ол жаққа таксимен барған ыңғайлы (төменде Қытайда қалай такси шақыруға болатынын айтамыз) — осылайша үш үлкен павильонды аралауға күшіңіз көбірек қалады. Қалаға қайтқан соң міндетті түрде Сиань қаласының Қорған қабырғасына көтеріліңіз. Жоғарыдан велосипед жалға алып, 45 CNY (шамамен 3 210 KZT), күн батқан кезде қабырға бойымен серуендеп шықсаңыз, ұмытылмас естелікке айналады.
Бесінші күнді түгелдей мұсылман кварталына арнаған дұрыс. Мұнда хуэй халқы — арғы аталары Тан әулеті дәуірінде Қытайға келген араб пен парсы саудагерлерінен тарайтын этникалық мұсылмандар тұрады. Ауданның басты қасиетті орны — Сиань орталық мешіті. Бұл Қытайдағы ең көне әрі ірі мешіттердің бірі. Оның ерекшелігі — толықтай қытай сәулет үлгісінде салынғаны: мұнда дәстүрлі күмбездер жоқ, ал намаз залдары императорлық пагодаларды еске салады.
Күннің екінші жартысында әуежайға жол тартыңыз. Чжанцзяцзе қаласына ұшамыз. Жолға бір жарым сағат кетеді. Тауларға пойызбен баруға да болады, бірақ жол тоғыз сағаттан асады, сондықтан ұшақ әлдеқайда жайлы әрі жылдам.
6–8-күндер: Чжанцзяцзе
Алтыншы және жетінші күндерді толығымен ұлттық парктерге арнаған дұрыс. Чжанцзяцзе қаласының өзі аса үлкен туристік орталық емес, көбіне жолай аялдайтын орын іспетті. Мұнда қонақүйлер мен мейрамханалар орналасқан, ал қаладан өңірдің ең әйгілі екі табиғи ғажайыбына баратын жолдар басталады.
Тяньмэнь тауы
Алдымен Тяньмэнь тауына барған жөн. Оны көбіне қаланың «қасиетті күзетшісі» деп атайды. Таудың ең әйгілі нысаны — алып табиғи үңгір «Аспан қақпасы». Жартастағы осы үлкен ойық алыстан қарағанда табиғи терезеге ұқсайды, ал оған 999 баспалдақтан тұратын ұзын басқыш арқылы көтеріледі.
Канат жолының станциясы қаланың дәл ортасында орналасқан. Бұл — жер шарындағы ең ұзын аспалы жолдардың бірі, ұзындығы шамамен 7,5 шақырым. Онымен көтерілу — өз алдына ерекше әсер: алдымен кабина қала үстінен баяу сырғып өтеді де, кейін күрт биіктеп, тауға қарай көтеріледі.
Кешенді билет (канат жолы мен паркке кіруді қоса алғанда) 300 CNY (шамамен 21 400 KZT) тұрады. Егер бұл жерге маусымның қызған шағында немесе мереке күндері келсеңіз, тағы 100 CNY (шамамен 7 133 KZT) төлеп «фаст-трек» қызметін алған дұрыс. Сонда ұзақ кезекте бірнеше сағат күтіп қалудан құтқарады.
Чжанцзяцзе ұлттық паркі
Міндетті түрде баруға тиіс екінші орын — Чжанцзяцзе ұлттық паркі. Бұл мыңдаған кварцит бағандары өсіп тұрған алып орманды аймақ. Дәл осы ерекше жартастар «Аватар» фильміндегі Пандора планетасының қалықтап тұрған тауларын жасауға арқау болған.
Паркке Оңтүстік қақпа арқылы кірген ыңғайлы. Сол жерден әлемдегі ең биік ашық лифт — Байлун лифтімен көтеріліп, Юаньцзяцзе аймағына шығасыз. Атақты тас бағандар дәл осы жерде орналасқан. Сондай-ақ Тяньцзы тауына да уақыт бөлген жөн: бұл жерден платоның ең әсерлі панорамалық көріністері ашылады. Әсіресе тұманды күндері көрініс жер бетінен бөлек, тылсым әлемдегідей әсер қалдырады.
Паркке кіру билеті төрт күнге жарамды және 227 CNY (шамамен 16 193 KZT) тұрады. Бірақ лифттер, көтергіштер мен канат жолдары билетке кірмейді — олардың әрқайсысы бөлек төленеді (орта есеппен 90 CNY (шамамен 6 420 KZT)).
9–10-күндер: Пекин
Қайтар жолға билетіңіз Пекиннен болғаны ыңғайлы. Сонда Шанхайға қайтудың қажеті жоқ. Қаланың басты тарихи нысаны — Тыйым салынған қала. Бұл — әлемдегі ең үлкен сарай кешені, онда бес ғасыр бойы 24 император өмір сүрген. Оның ауқымы таңғалдырады: кешенде 980 ғимарат және шамамен он мыңға жуық бөлме бар. Кіру билеті жоғары маусымда (сәуірден қазанға дейін) 60 CNY (шамамен 4 280 KZT), ал төмен маусымда 40 CNY (шамамен 2 853 KZT) тұрады. Билетті міндетті түрде бір апта бұрын Trip.com немесе WeChat қосымшалары арқылы брондаған жөн. Сарайдың солтүстік қақпасынан шыққан соң жолдың арғы бетіне өтіп, Цзиншань саябағына барыңыз. Күн батар алдында төбенің басына көтерілсеңіз, небәрі 2 CNY (шамамен 143 KZT) император сарайларының шексіз алтын шатырларын жоғарыдан тамашалайтын әйгілі көріністі көресіз.
Пекиндегі тағы бір маңызды орын — Аспан ғибадатханасы. Мин және Цин әулеттерінің императорлары дәл осы жерде құдайларға сыйынып, елдің амандығын тілеген. Мұнда 34 CNY (шамамен 2 425 KZT) бірыңғай билет алып, барлық жабық павильондарды аралауға болады. Соның ішінде әйгілі Эхо қабырғасы да бар (дегенмен туристер көп болғандықтан және құрылыс ескіргендіктен, қазір оның жаңғырық әсері бұрынғыдай айқын сезілмейді). Сапардың ең әсерлі сәттерінің бірі — Ұлы Қытай қорғанына бару. Қорғанның көптеген бөлігі ашық болғанымен, Мутяньюй учаскесін таңдаған дұрыс: мұнда Бадалинге қарағанда адам аз, ал тау көріністері өте көркем. Ең ыңғайлысы — арнайы туристік шаттлмен бару (бару-қайту жолы 100 CNY (шамамен 7 133 KZT)). Қорғанның өзіне кіру билеті 45 CNY (шамамен 3 210 KZT) тұрады.
Берер кеңесіміз: мұнараларға фуникулёрмен көтеріліп, төменге тобогганмен — арнайы металл шанамен ирек науа арқылы сырғып түсіңіз. Канат жолы мен тобогганды қамтитын кешенді билет шамамен 140 CNY (шамамен 9 987 KZT) тұрады, бірақ дәл осы сәт сапарыңыздағы ең есте қалар әсерлердің біріне айналуы мүмкін.
Қытайға алғаш барарда мынаны біліңіз
Қытайда Қазақстан банктерінің карталары істей ме?
Kaspi немесе Halyk картасын терминалға салып, кафеде түскі асқа төлей салу Қытайда оңай емес. Мұндай карталарды көбіне тек ірі желілік қонақүйлерде немесе люкс санатындағы дүкендерде ғана қабылдайды. Жалпы алғанда, Қытайдың күнделікті сауда орындарында Visa мен Mastercard жүйелері сирек қолданылады.
Қытайда қолма-қол ақша керек пе?
Төтенше жағдайға деп Қазақстанда жүргенде аздап қолма-қол юань айырбастап алған дұрыс. Ал Қытай банктерінде доллар немесе еуро айырбастау ұзақ уақыт алады: кейде бір сағаттан да көп уақыт кетіп, түрлі құжат толтыруға тура келеді. Бірақ қолма-қол ақша да барлық жерде бірдей қабылдана бермейді.
Сонда Қытайда қалай төлем жасаймыз?
Alipay және WeChat Pay дейтін екі қосымша керек. Туристерге ең ыңғайлысы — Alipay. Қосымшаны жүктеп, оған Қазақстандағы банктің картасын (Kaspi, Halyk немесе BCC — айырмасы жоқ) тіркейсіз де, дүкендер мен мейрамханаларда QR-кодты сканерлеу арқылы төлей бересіз.
WeChat Pay — WeChat мессенджерінің ішіндегі төлем жүйесі. Ел ішінде өте кең тарағанымен, шетелдік пайдаланушыларға тіркелу қиындау: көбіне жүйені іске қосу үшін Қытайдағы қолданыстағы пайдаланушының растауы қажет болады.
Интернеттегі шектеулерді қалай айналып өтуге болады?
Қытайда Google, WhatsApp, Instagram мен YouTube бұғатталған. Ең оңай тәсіл — Қазақстандағы мобильді операторыңыздың роумингін қосу. Мұндай жағдайда интернет шектеулері көбіне қолданылмайды, бірақ роуминг бағасы eSIM немесе жергілікті SIM-картадан қымбат болуы мүмкін.
Тағы бір нұсқа — Қазақстанда жүргенде екі-үш түрлі VPN орнатып алу. Өйткені Қытайға барған соң оларды жүктеу мүмкін болмайды. Proton VPN немесе Windscribe сияқты тегін VPN қызметтері де бар, бірақ оларды қолданғанда сақ болған жөн: көбіне жеке деректердің қауіпсіздігін толық қамтамасыз ете бермейді.
Ал сенімдірек шешім — Outline немесе ExpressVPN сияқты ақылы VPN қызметтерін пайдалану. Мұнда қосымша ақша төлегеніңізбен, қызметтің тұрақты жұмыс істейтініне және деректеріңіздің қауіпсіздігіне көбірек сенім болады.
Қала ішінде немен жүрген дұрыс?
Қалада қозғалу үшін DiDi таксиін пайдаланыңыз (ол Alipay қосымшасының ішінде бар). Қосымша ағылшын тілінде жұмыс істейді, мекенжайды картадан иероглиф түрінде көшіріп қоя салуға болады, ал төлем тіркелген картадан автоматты түрде алынады.
Метромен жүру үшін MetroMan қосымшасын жүктеп алған ыңғайлы.
Қалалар арасында қалай жүрген ыңғайлы?
Қытайдың жоғары жылдамдықты пойыздары сағатына 350 шақырымға дейін жүйткиді — көп жағдайда бұл ұшақтан да жылдам әрі ыңғайлы. Билеттерді Trip.com қосымшасы арқылы алған дұрыс (iOS және Android жүйелерінде бар). Қосымша орыс тілінде жұмыс істейді және Қазақстан банктерінің карталарын қабылдайды. Билет автоматты түрде шетелдік паспорт нөміріне тіркеледі, сондықтан ештеңені алдын ала басып шығарудың қажеті жоқ. Вокзалға келгенде паспортты турникетке жақындатсаңыз жеткілікті.
Аудармашы керек пе?
Қытайда ағылшын тілін білетіндер көп емес. Сондықтан кез келген аударма қосымшасындағы «фото арқылы аудару» функциясы (мысалы, Google Translate) мәзірді немесе маңдайшаларды түсінуге көп көмектеседі. Ал күрделірек жағдайларда — мысалы, дәріханада белгілеріңізді түсіндіру немесе тағамның құрамын сұрау қажет болса — DeepSeek қолдануға болады. Бұл контексті қарапайым машиналық аудармашыларға қарағанда әлдеқайда жақсы түсінетін қуатты қытайлық жасанды интеллект жүйесі.
Саяхатшыларға ақыл-кеңес
- Өзіңізбен бірге пауэрбанк ала жүріңіз. Қытайда смартфон әмбебап кілт сынды: әмиян да, карта да, аудармашы да, тіпті пойыз билеті де — өзі. Телефонның қуаты таусылса, қалада адасып қалуыңыз мүмкін. Қалаларда пауэрбанк жалға беретін Meituan немесе Energy Monster сияқты станция көп, бірақ тіркелу үшін көбіне қытайлық SIM-карта қажет. Сондықтан өзіңізбен жеке пауэрбанк ала жүрген дұрыс.
- Жергілікті асхананы шағын дәмханалардан байқап көріңіз, бірақ өзіңізбен бірге антисептик пен дымқыл майлық ала жүрген жөн. Қытай тағамдары кейде өте ащы болуы мүмкін, сондықтан ащыға шыдамасаңыз, даяшыға алдын ала ескертіңіз.
- Ұзын-cонар кезекте тұрғанға дайын болыңыз. Қытай — халқы шамамен бір жарым миллиард адамнан асатын алып мемлекет. Туристік орындарда адам қарасы көп, кезек жиі кездеседі, сондықтан маршрут жоспарлағанда осыны да ескерген дұрыс.
Суретті салған — Дада Кирей.
