Венгрия, Франция не Германия: қай елде оқыған дұрыс?

Шетелде білім алу деген — атың көркем жазылған диплом алу не көрікті қалада қыдырып, әдемі суретке түсу емес. Жырақта жүріп оқу — оқулықтарыңды түгендеп болған соң пәтерақыға ақшам жете ме уайымдап, бір айдан соң жергілікті қағазбастылықтан қажып кетпей, шыдап жүргенің.

Мен НЗМ қабырғасынан бастап, Венгрия мен Нидерландта магистратура оқуға дейінгі жолдан өттім. Сондықтан нақты сандарға сүйене отырып, тәжірибемді боямасыз қалпында баяндап берейін. Төменде қазақстандықтар ең көп таңдайтын еуропалық үш бағытты — қолжетімді Венгрия, сырлы Франция және прагматик Германияда оқу ерекшелігін шолып шықтым. Онда оқу және тұру шығындарын, тегін білім алу жолдары және жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін салыстырып көрейік.

Венгрия: қолжетімді Еуропа

Корвинус университеті

Еуропалық диплом алғыңыз келсе, бірақ бюджетіңіз шектеулі болса, Венгрия — таптырмас нұсқа. Мұнда ағылшын тілінде білім алып, Нидерланд сияқты елдермен салыстырғанда әлдеқайда аз ақшаға өмір сүруге болады. Ал пысық студенттерге, әсіресе Будапештте емес, Сегед, Мишкольц не Дебрецен сияқты қалаларда тұрса, жұмыс істеп нәпақа табуға да мүмкіндік мол.

Венгрияны көбіне гуманитарлық сала мамандары, инженерлер мен экономистер, сондай-ақ дәрігерлер де жиі таңдайды. Мұнда ағылшын тіліндегі бағдарламалар өте көп, ал Дебрецен және Семмельвейс университеттерінің медицина факультеттері еуропалық білімді қолжетімді бағада алғысы келетін шетелдік студенттер арасында танымал.

Бюджет

Венгрияның негізгі ерекшелігі — төл валютасының болғаны. Соның арқасында кофеден бастап пәтерақыға дейінгі барлық шығын еуро аймағындағы елдерге қарағанда әлдеқайда арзан.

Мемлекеттік жоғары оқу орындарында бір жылдық білім ақысы 1 500-ден 6 000 еуроға дейін (920 мың–3,7 млн теңге) барады. Ал жекеменшік оқу орындарының бағасы жоғарылау — 10 мың еуроға (6,1 млн теңге) дейін жетеді.

Айына 400–800 еуроға (245–490 мың теңге) еркін күн көруге болады. Бірақ таңдаған қалаңыз да маңызды. Мәселен, астанада екі бөлмелі пәтер жалдау 600 еуродан (370 мың теңге) басталса, Печ не Сегед қалаларында тап сондай пәтерді 400 еуроға (245 мың теңге) табуға болады. Ал жатақханада не басқалармен бірге тұратын студентке барлық шығынын қосқанда 500–600 еуро емін-еркін жетеді.

Тегін оқу жолдары

Дебрецен университеті

Қазақстандықтар үшін таптырмас мүмкіндік бар. Ол — Stipendium Hungaricum стипендиясы. Бұл бағдарлама оқу ақысын толық өтейді, жатақханадан орын береді (немесе пәтерге қаражат бөледі), медициналық сақтандырумен қамтамасыз етіп, ай сайын шәкіртақы төлейді. Былайша айтқанда, сіз ұшақ билеті мен алғашқы уақытта ұсақ-түйек шығынға ақша тапсаңыз болды.

Студенттік виза

Венгрияда оқу үшін қазақстандықтар Алматыдағы Бас консулдықта D санатындағы ұзақмерзімді виза рәсімдейді. Елге барған соң бұл құжат студенттік тұру ықтиярхатына ауысады. 

Тек консулдыққа қалаған кезде кіре алмайсыз. Қабылдауға алдын ала жазылу керек. Кезекті ертерек брондап қоймасаңыз, бар жоспарыңыздың күлі көкке ұшуы мүмкін. Визаға қажет құжаттардың толық тізімін ведомствоның сайтынан таба аласыз.

Тағы осы тақырыпта

Будапешт: өнер мен серуенге құмарларға арналған бағыттама

Мансап

Оқуды бітірген соң елде қалып қоюға мүмкіндік бар, бірақ жұмыс визасына демеушілік жасауға дайын жұмыс берушіні табу дейтін қиындыққа әзір болыңыз. Компаниялар жұмыс визасын рәсімдеуге құлықсыз келеді, өйткені бұл — қымбат әрі машақаты көп шаруа.

• Гуманитарлық сала мамандары (маркетинг, HR, медиа): венгр тілін білмесеңіз, мұнда мүмкіндік өте аз, себебі тіл білмеу үлкен кедергі болады.
• Техникалық мамандықтар (IT, бағдарламалау, инженерия): сіздің бағыңызды ашатын — ағылшын тілі. Жайлы жұмыс істеу үшін осы тілдің өзі жеткілікті. Бірден Ericsson, KPMG немесе Bosch сияқты халықаралық корпорацияларды көздеңіз. Оларда жұмыс процесі жүйеленген, шетелдік қызметкерлерге бюджет қарастырылған және ішкі ережелері де өте түсінікті.

Венгриядағы қазақтар

Будапешттегі технология және экономика университеті

Stipendium Hungaricum бағдарламасының арқасында жыл сайын Венгрияға 250 қазақстандық оқуға аттанады. Бұл — тұтас бір жерлестер армиясы, сондықтан Будапештте жерлестер чатын табу не кофе ішетін серік іздеу — бірнеше минутта шешілетін шаруа. Мұндағы қауымдастық өте белсенді: жаңадан келгендер жалғыз қалмайды, ортаға тез сіңісіп кетеді.

Сіз Aviasales.kz-тің желідегі парақтарына жазыласыз, ал біз сізге рақмет айтамыз. Ок па?

Telegram

Instagram

Франция: сан түрлі мамандық

Париж Сорбонна университеті

Венгрия қолжетімділігімен баураса, Франция — білім жүйесінің сан алуандығымен ерекшеленеді. Мұнда жай ғана «құжат тапсыра салған» жеткіліксіз, алдымен үш бағыттың бірін таңдап алу керек. Әрқайсысына қысқаша тоқталсақ:

Мемлекеттік университеттер

Ғылым жолын қуғысы келетіндер немесе классикалық білім алғысы келетіндерге ең танымал әрі үнемді жол. Құжаттарды DAP («ақ досье») рәсімі арқылы тапсыру қажет. Қазақстанда тұрып, бірінші курсқа түсуді жоспарласаңыз, бұл — міндетті талап. Мемлекеттік ЖОО-лар білімін ары қарай жалғастырып, магистратура немесе докторантураға баруды көздейтін және басында күрделі емтихандардан қашқысы келетіндерге таптырмас нұсқа.

Шығармашылық мектептер

Мұнда болашақ аспаздарды, фотографтарды және дизайнерлерді даярлайды. Le Cordon Bleu (аспаздық өнері), ESA (сәулет өнері) немесе ESMOD (сән индустриясы) сияқты мектептерде сіздің бағаңызға емес, портфолиоңызға баса назар аударады. Бас талап — француз тілін B2 деңгейінен жоғары дәрежеде білу, өйткені практика бірінші күннен-ақ басталып кетеді.

Жоғары мектептер (Grandes Écoles)

Бұл — Францияның «Айви лигасы». Мұнда оқуға түскен өте қиын: көбіне екі жыл бойы дайындық сыныптарында тер төгіп, қатал емтихандардан өтуіңіз керек. Есесіне, мұндай мектеп түлектері мемлекеттік секторда да, ірі компанияларда да еш қиындықсыз жақсы жұмыс табады.

Неден бастаймыз?

Деканатқа тікелей хат жазу деген жоқ. Қазақстандағы сенімді серігіңіз — Campus France. Бұл — мемлекеттік университетке түсу үшін досье жинақтаудан бастап, студенттік виза алуға дейінгі бүкіл процесті қадағалайтын ресми агенттік. Campus France-сыз Францияның білім беру жүйесінің есігін ашу мүмкін емес.

Бюджет

Мемлекеттік жоғары оқу орындарында шетелдіктер оқу ақысын толық төлемейді — шығынның басым бөлігін мемлекет өз мойнына алады. 2025–2026 оқу жылынан бастап бакалавриатта (Licence) тіркеу жарнасы жылына шамамен 2 895 еуро (1,8 млн теңге), ал магистратурада (Master) 3 941 еуро (2,4 млн теңге) болады.

Жекеменшік мектептер мен Grande École оқу бағасын өзі белгілейді. Орта есеппен 8 мың еуро (4,9 млн теңге) дайындай беріңіз, ал алдыңғы қатарлы бизнес-мектептерде оқу ақысы 19 мың еуроға (11,6 млн теңге) дейін шарықтап кетуі мүмкін.

Париж — шығыны ең көп қала. Мұнда студент айына орта есеппен 700-ден 2 000 еуроға дейін (430 мың–1,2 млн теңге) жұмсайды. Жатақханадағы бөлме шамамен 400 еуро (245 мың теңге) тұрса, шағын бір бөлмелі пәтердің жалдау ақысы 600–800 еуродан басталып, шексіз өсе береді. Лион, Страсбург не Тулуза қалаларында жағдай біршама жеңіл. Барлық шығынға (баспана, тамақ, көлік) айына 700–1 200 еуро (430–735 мың теңге) әбден жетеді.

Тегін оқу жолдары

Талантты қазақстандықтар Eiffel, Посольская стипендия Франции, Abaï–Verne, Bolashaq, Excellence Lebesgue және MOPGA стипендияларына үміткер бола алады. Олар әдетте оқу ақысын ғана емес, баспана мен жүріп-тұру шығындарын да өтеп береді. 

Студенттік виза

Тілдік курстарға не 90 күнге дейінгі тағылымдамаға барар болсаңыз, сізге қысқамерзімді виза қажет. Ал бакалавриат пен магистратурада ұзақмерзімді виза рәсімделеді. Ол бір жылға жарамды, бірақ елге барған соң OFII (Францияның иммиграция және интеграция бюросы) мекемесінде тіркелуіңіз керек. Жыл соңында тұру ықтиярхатын (titre de séjour) алу үшін префектураның табалдырығын тоздыруға тура келеді.

Визаның кез келген түрін алудың іс-қимыл алгоритмі:

1. France-Visas порталына тіркелеміз.
2. Құжаттарды жинаймыз.
3. Алматы немесе Астана қаласындағы VFS Global орталығына барамыз.

Тағы осы тақырыпта

Екеуге арналған Париж: көрікті жерлерге бармай, қалаға жаңаша ғашық болу

Мансап

Франция магистратура мен Жоғары мектеп түлектерін ерекше бағалайды. Олардың дипломы жергілікті шешім қабылдаушы тұлғаларға жақсы таныс. Ал бакалавриатты білім жолындағы «дайындық» деп қарастырады.

Жақсы жаңалық: магистратураны бітірген соң APS картасын алып, тағы 12 ай бойы заңды түрде жұмыс іздеуге болады. Жалақысы ең төменгі еңбекақыдан (SMIC) 1,5 есе жоғары жұмыс тапсаңыз, salarié (жалдамалы қызметкер) мәртебесіне ие боласыз. Ал қолыңызда мықты бизнес-жоба не сирек кездесетін машық меңгерген болсаңыз, сіздің жолыңыз — Passeport talent.

Бірақ мынаны ескеріңіз: тіпті халықаралық ірі кеңселердің өзінде тек ағылшын тілімен алысқа бармайсыз. Француз тілінсіз жұмыстағы бейресми ортадан шеттеп қаласыз, ал мансап баспалдағы сіз үшін тым тайғақ болмақ.

Франциядағы қазақтар

Париж, Лион не Страсбург қалаларында жалғыз қалмайтыныңыз анық — қазақстандықтардың чаттары мен клубтары жеткілікті, олар қай жерден қосымша жұмыс немесе арзан пәтер табуға болатынын түсіндіріп айтып береді.

Германия: су тегін, бірақ темірдей тәртіп керек

Гумбольдт атындағы Берлин университеті

Германия — басы формула мен кодқа толғандарға нағыз жұмақ жер. Мұнда Мюнхен немесе Берлин техникалық университеттеріне мықты IT, экономика, инженерия және физика салалары бойынша білім алуға келетіндер көп. Гуманитарлық сала мамандарына қиынырақ: орын аз, ал конкурс тартысты өтеді. Бұл — тәртіпке бағынғандар елі. Бұл ел тек тізімде студент болып қана емес, диплом алмай жатып-ақ барын салып еңбектенуге және тағылымдама іздеуге дайын адамдарды күтеді.

Бюджет

Басты артықшылығы — мемлекеттік жоғары оқу орындарында білім алу су тегін. Сіз тек 200–350 еуро (шамамен 120–215 мың теңге) көлемінде семестрлік жарна төлейсіз. Осы ақшаның ішіне көбіне жол жүру билеті де кіреді, сондықтан көлік шығынын айтарлықтай үнемдейсіз.

Өмір сүруге айына 1 000–1 500 еуро (430–920 мың теңге) қажет. Бұл сомаға бөлме жалдау (жатақханада немесе біреумен пәтер жалдап тұрған тиімді), тамақ пен арзан демалыс шығындары кіреді. Мюнхен не Франкфуртта тұрған қымбат, ал Дрезден не Лейпцигте біраз үнемдеуге болады.

Студенттік виза 

Қазақстаннан оқуға аттану үшін D санатындағы ұлттық виза қажет. Бұл жолдағы басты сынақ — бұғатталған шот (блокированный счёт). Онда шамамен 11 900 еуро (шамамен 7,3 млн теңге) болуы шарт. Бұл — Германия сіздің аш қалмайтыныңызға сенімді болуы үшін қойылатын талап. 

Ақшадан бөлек, ЖОО-дан, тіл мектебінен немесе Studienkolleg-тен растау құжатын, сақтандыруды және мотивациялық хатты дайындаңыз. Құжаттарды ертерек өткізіңіз: консулдық сіздің ісіңізді бір-екі ай қарастыруы мүмкін. Барғаннан кейін визаңызды ықтиярхатқа (ВНЖ) алмастырып аласыз.

Еуропа алақандағыдай

Еуропаның бес елін автобуспен аралап шығайық. Ыңғайлы гид

Жаңа жыл мен Рождествоны көріңіз. Ертегі әлеміне гид

Шопинг жасап, ақша қайтарып алу — такс-фри жөніндегі гайд

Мансап

Германия — «диплом алдым, енді үйге қайтамын» дейтін ел емес. Оқуды бітірген соң мамандығыңыз бойынша жұмыс іздеуге заңды түрде 18 ай уақыт беріледі. Осы аралықта тағылымдамадан өтуге не жарты ставкамен жұмыс істеуге болады. Бұл — елде тұрақтап қалудың және жұмыс визасын рәсімдеудің тамаша жолы.

Мансап тұрғысынан техникалық мамандарға, IT және экономистерге жол ашық — оларды мұнда таласа-тармаса жұмысқа алады. Көп табыс пен ауқымды жобалар керек болса, Мюнхен немесе Гамбургке аттаныңыз. Ал бастапқы кезеңде арзан баспана мен жайлы тағылымдама іздесеңіз, жұмысты Лейпциг не Дрезденнен іздеңіз.

Берлиннің IT-стартаптарында жұмыс істегенге ағылшын тілі жеткілікті, бірақ басқа салаларда неміс тілін білмесеңіз қатты қиналасыз.

Германиядағы қазақтар

Елде қазақстандық студенттер өте көп, сондықтан қолдаусыз қалмайсыз. Ең белсенді қозғалыс — KSAG (Германиядағы қазақ студенттерінің қауымдастығы). Олар үнемі кездесулер ұйымдастырып, чаттар жүргізеді және жаңадан келгендерге неміс тұрмысына бейімделуге көмектеседі. Қазақ жастары ең көп шоғырланған қалалар: Берлин, Мюнхен, Франкфурт пен Дрезден.

Түйіндей келе

Университет — бұл декорация мен құрал ғана. Париждің элиталы оқу орнында жүріп-ақ жалғыздықтан қажып кетуге болады немесе шағын әрі арзан Дебреценнен бастап-ақ IT саласында керемет мансап құруға болады.

Мінсіз жер жоқ, тек артықшылықтары үшін кемшіліктеріне көз жұмуға тұрарлық ел болады.

• Пәтерақыға көп ақша құртпай, Еуропаға тез әрі үнемді жолмен кіргіңіз келсе, Венгрияға барыңыз.

• Франция мәртебе мен ұзақмерзімді перспектива үшін тілдік кедергіні бұзып өтуге дайын жандарға арналған.

• Германия — қаржылық қоры бар және нақты ережелерді сүйетін, тәртіпке бағынған техникалық мамандарға таптырмас мекен.