Жапониядағы он күнге 2,4 млн теңге кетті. Не істеп үлгердік?
Ондағы тұрмыс, тамақ, Хәрри Поттер паркі мен басқа да қызықтар туралы айтамын.
Он екі жасымнан бастап Жапонияны көрсем ғой деп армандайтынмын. Анимеге деген балалық махаббатым уақыт өте келе айқын мақсатқа айналды. Ақыры былтыр қарашада күншығыс еліне барудың сәті түсті: қызыл үйеңкілер маусымы қызып тұрған шақ еді және 240-ақ мың теңгеге арзан билет табыла кетті. Жоспарым мінсіз көрінген: барамын, бір күн тоқтамай қыдырамын, бұл ел маған ұнай ма екен, ұнамай ма екен — соны түсініп қайтамын дедім.
Сапарымыз туралы қысқа ақпарат:
- Бағытымыз: Токио — Камакура — Киото — Токио.
- Уақыты: 19–29 қараша.
- Бюджет: Екі адамға шамамен 2,4 млн теңге.
- Әуе компаниясы: China Southern Airlines, Пекин арқылы.
Логистика мен көлік
Сапарымыз қызық басталды. Алдымен 240 мың теңгеге билеттерді қалтаға бастық та, визаны қайтеміз деп кейін ғана ойландық. Виза бойынша сенімді маман (құрбым) оны сендерге бермей қоюы екіталай деген соң, осылай тәуекелге бел будық.
Төлқұжаттарды Астанаға жіберіп, артынан өзіміз сабылмас үшін арнайы агенттікке жүгіндік. Бұл ерінетін адамдарға таптырмас тәсіл екен. Біз құжаттарды ғана өзіміз өткіздік, ал анкета толтыру, сақтандыруды рәсімдеу мен логистика сияқты шаруаның бәрін агенттік реттеп берді. Адам басына 60 мың теңге төледік. Сөйтіп визаны еш қиындықсыз алдық.
Қытай арқылы ұшу
Пекин әуежайындағы тегін су
Пекин арқылы China Southern Airlines-пен ұштық. Түйісетін рейстер арасы 30 сағаттан аз болса, Қытайға виза алудың керегі жоқ. Сондықтан екі сағаттық аялдамадан қиналмай өттік.
Компанияның ұшақта беретін тамағы тіл үйіреді деп алдамай-ақ қояйын. Бірақ жеуге болады. Жолаушыларға шошқа еті қосылған күріш немесе сиыр еті қосылған кеспе таратты. Бүкіл түскі астан есімде қалғаны — қытайдың ай пішінді бәліші және мен түгін қалдырмай қытырлатып жеп қойған кішкентай сәбіздер ғана. Есесіне әуе компаниясының борттағы тамақ мәселесін ұмыттырып жіберетін екі үлкен артықшылығы бар:
- Багаж. Әр адамға 23 келіден екі шабадан өткізуге болады. 46 келі деген — кәдесый, тәтті мен косметиканың бәрі еркін сыйып кетеді деген сөз, нағыз шопоголиктің арманы.
- Тегін қонақүй. Қайтар жолда Пекинде бір тәулік аялдадық. Қонақүйді әуе компаниясының сайты арқылы алдын ала 0 теңгеге брондап қойдық.
Оның үстіне, барлық рейсіміз еш кешікпей, уақытында ұшты.
Қалалар арасында қатынау
Шинкансен
Метро ішінде
Google Maps «жапон көлік жүйесін түсіну мүмкін емес» деген мифтің күл-талқанын шығарды. Карталар мінсіз жұмыс істейді екен. Платформа нөмірін, келетін уақытын (минутына дейін) және жол ақысы қанша екенін анық көрсетіп тұрады.
Қала іші мен жақын маңда (мысалы, Токио — Камакура — Иокогама) Suica картасымен жүрдік. Оны қолданған оңай екен. Турникетке тигізсеңіз, ақшаны лезде шешіп алады. Ал қалааралық сапарларға Шинкансен қажет.
Токио-Киото бағытындағы жүрдек пойызға билетті Алматыда жүргенде-ақ алып қойдық. Ол арзан емес. Бір бағытқа шамамен 50 мың теңге. Қымбат болғанымен, мұнтаздай тазалық пен асқан дәлдікті көргенге арзитын баға екен. Мысалы, билетте пойыз 9:38-де жолға шығады деп тұрса, расымен тура 9:38-де жүріп кетеді екен.
Қағаз бетінде адам шошырлық көрінген ауысып міну жолдары (Камакура — Йокогама — Шин — Йокогама — Киото) іс жүзінде қарапайым әрі ыңғайлы болып шықты. Барлық жерде бағыт нұсқаулары, лифт пен эскалаторлар қарастырылған, сондықтан шабаданды арқалап әуре болмадық.
Қоғамдық көлік
Жапон қоғамдық көлігінде тәртіп бірінші орында тұрады. Алматыда автобус тоқтай сала лап беріп, таласа-тармаса кіріп жүрсек, мұнда ондайды көрмейсіз. Бәрі бір қатарға тұрып, кезегі келгенде ғана ішке кіреді.
Токио: жапонның «Оңайы» мен жазылмаған заңдар
Токио метросы — қала ішіндегі ең ыңғайлы көлік, бірақ қайта-қайта қағаз билет сатып алып жүрген қолайсыз екен. Біз бірден Suica картасын сатып алдық. Ол біздегі «Оңайдың» баламасы деуге болады. Картаны станциядағы автоматтарда рәсімдеуге болады: бағасы — 2 000 иена (500 — депозит, 1500-і балансқа түседі, барлығы шамамен 6 400 теңге).
Жолақысы арзан емес: орта есеппен 200-ден 400 иенаға дейін (шамамен 640–1280 теңге). Есесіне көлік өте жайлы әрі тыныш. Вагондарда дауыс көтере сөйлеген адам көрмейсіз. Бәрі не ұйықтап, не телефонға телміріп отырады. Мұнда қатты күлген не көпшілік жерде кешкі асты талқылаған әбестік саналады.
Ескеретін нәрсе:
- Эскалатор: Токиода міндетті түрде сол жақта тұрып, оң жақпен жүреді. Ал Осакада — керісінше.
- Кезек: платформада ешкім алға ұмтылып, килікпейді. Бәрі вагон есігінің алдына кезекке тұрады.
Автобусқа келгенде туристер нағыз «мәдени шок» алуы мүмкін. Жүргізуші қабақ шытпас үшін жергілікті халықтың автобусқа қалай кіріп-шығатынына мұқият қараңыз. Киотода артқы есіктен кіріп, алдыңғы есіктен шығасыз, ал Токиода — керісінше. Жолақысы тек шығарда төленеді. Аялдамада да сол көрініс: ешқайда асығыстық жоқ, қатаң тәртіп пен кезекті ешкім бұзбайды.
Киото мен Камакура
Киотода метро бар деген аты болмаса, небәрі екі-ақ тармақты екен. Сондықтан көпшілік көлікпен қатынайды. Біз велосипед жалдадық. Себебі бұл — автобус бармайтын ғибадатханалар мен көне көшелерді көрудің ең тиімді тәсілі. Бірақ негізгі нүктелер арасы біраз ұзақ екенін, кешке қарай аяқтан аяқ қалмайтынын ескеріңіз. Велосипедті таңғы 10-нан кешкі 18:00-ге дейін жалдау ақысы — орта есеппен 2-3 мың иена немесе 6 400–9 400 теңге.
Камакурада бәрі жақын, жаяу жүруге де болады, бірақ Эноден пойызына мінбей кету мүмкін емес. Бұл — жағалауды бойлай жүретін атақты жасыл электричка. Оны теңіз фонында бәрі суретке түсіріп жатады (Slam Dunk жанкүйерлері мен эстетикалық рилс түсірушілерге сәлем!). Эносима аралына дәл осы пойызбен бардық — өте ерекше атмосфера.
Тұрмыс пен тіршілік
Қонақүйді жайлылығына қарай таңдадық. Бағасына және метроға жақындығына басымдық бердік. Екі адамға бір түн орта есеппен 70 мың теңгеге шықты. Токиода Минато ауданында тұрдық. Жапон минимализмі дегеннің не екенін осында сезіндім.
Бөлмелері өте тар екен! Мысалы, екі шабаданды еденге еркін жайып тастау мүмкін емес. Дегенмен жатын орнында мін жоқ: бойым 178 см болса да, төсек ұзындығы артығымен жетті.
Токионың қуықтай бөлмелерінен кейін Камакурадағы үй бізге кең сарайдай көрінді. Біз үйдің бүкіл екінші қабатын жалға алдық: онда жеке жатын бөлме, ас үй мен зал болды.
Жапон үйлерінде орталық жылыту жүйесі деген атымен жоқ. Жылыну үшін кондиционерді қосасыз немесе жолыңыз болса, едені жылынатын үй түседі. Жуынатын бөлмелері ғарыш кемесінің кабинасына ұқсайды: төбесі пәс, ваннасы терең болғанымен, қып-қысқа, ішінде тізеңді бүгіп қана жата аласың. Есесіне ыстық ауа үрлеу функциясы бар екен. Кірді тез кептіріп алуға және душқа түсерде бөлмені тез-ақ жылытып алуға болады.
Ал жапон унитаздары туралы ұзақ айта беруге болады. Басында басқару пульті күрделі көрінеді, бірақ тез үйреніп кетесің. Қазір үйде жүріп, жылытуға болатын сол бір унитазды қатты сағынамын.
Жапония — сенім мен автоматтандыру елі. Көбіне қонақүйлерде ресепшн болмайды: Booking чатына нұсқаулық пен құлыптың коды келеді, сіз сандарды тересіз де, ішке кіресіз.
Бірақ сапар жоспарын қиындатуы мүмкін бір ерекшелік бар. Жапонияда қонақүйден өте ерте шығып кетесіз (10:00–11:00), ал кіру уақыты кеш (15:00–16:00). Ортадағы 4–5 сағатты бір жерде өткізуіңіз керек.
- Қонақүйде ресепшн немесе жүк сақтайтын бөлме болса (бізде Киотода және Токиодағы екінші қонақүйде солай болды) — жолыңыз болғаны. Заттарыңызды арнайы бөлмеге қалдырып, қыдыруға кете бересіз.
- Ал қызметкері жоқ self-check-in жүйесі болса (Токиодағы бірінші қонақүй мен Камакурадағыдай), вокзалдардан ақылы сақтау камераларын іздеуге тура келеді. Өйткені қонақүйде шабадан қалдыратын жер таппайсыз. Брондау кезінде осы жағын ескеріңіз.
Мейрамхана мен супермаркеттегі тамақ
Екі адамның тамағына орта есеппен 2,5–4 мың иена (шамамен 8–13 мың теңге) кетті. Порциялары барлық жерде үлкен әрі дәмді. Бірақ шошқа етін жемейтін болсаңыз, сақ болыңыз. Бір жерде тауық раменіне тапсырыс бергенбіз, сөйтсек тауықтан тек сорпасы жасалады екен де, ішіндегі еті шошқанікі болып шықты.
Супермаркеттерден тапқаным
Дәруменді сусындар
Мейрамханалардан тамақ таппасаңыз не бюджет үнемдеу керек болса, жапон супермаркеттері (тек комбинилер емес, кәдімгі азық-түлік дүкендері де) — таптырмас жер.
Lays чипстерін ұмытыңыз. Жапонияда күріштен жасалған снектерді алу керек. Олардың ащы, тұзды, теңіз балдырлары немесе соя тұздығы қосылған дегендей ондаған түрі бар. Бұл — таптырмас тіскебасар: қытырлақ, тойымды әрі кәдімгі картоп чипстеріне қарағанда жапон мәдениетімен етене танысуға мүмкіндік бередк.
Дүкендерде сусындар мен ішімдік түрі өте көп, бағалары да қалтаны қақпайды. Әр кеште жаңа дәм татып көруге болады: ерекше лимонадтардан бастап, әлемнің басқа ешбір жерінен кездестіре алмайтын банкадағы коктейльдерге дейін бәрі бар.
Менің топ жерлерім
Мен саяхат кезінде «әрбір адам көруге тиіс 10 жер» деген тізімдерді қуған жоқпын. Маршрутты интуицияма сүйеніп жасадым: бір жерде жұртты шулатқан трендке ілескім келсе, енді бір жерде тыныштықты қаладым. Сөйтіп мынадай жерлерді көрдік.
Warner Bros. Studio
Негізгі экскурсия басталған зал
Баспалдақ қимылдап тұрады екен!
Кілегейлі сыра (лимонад). Саптыаяқты алып кетуге болады
Қар құрсауындағы Хогвартс
Кіру құны: 7 000 йен немесе 22 400 теңге (алдын ала брондау керек)
Хәрри Поттердің фанаты болмасам да, осы жерді көргім келді. Бірден айтайын, кіре сала қызық күтпеңіз. Экскурсияның басы жалықтырып жібереді. Алдымен плакаттарды көресіз, сосын видео шығады, одан кейін тағы бір видео көресіз... Уақытыңыз зая кетіп жатқандай болады. Бірақ ішіне кіргенде нағыз сиқыр басталады. Хогвартстың макеті өте салтанатты көрінеді, суреттер де әдемі болып шығады. Маршрут ортасында дәмхана бар. 1200 иена тұратын кілегейлі сыраны ішіп көріңіз. Дәмі — тәп-тәтті лимонад, бірақ саптыаяқ өзіңізде қалады (таптырмас кәдесый). Біз мұнда төрт сағат қыдырдық, бірақ басындағы ұзақ кіріспені тез өткізіп жіберсе, 2 сағатта-ақ аралап шығуға болады.
TeamLab Borderless
Кіру құны: 4 400 йен немесе 14 080 теңге (бағасы уақытқа байланысты)
Әсемдікті сүйетін адамдарға маст-уотч. Басында өз көзіңмен қарағанда уау дейтін дәнеңе жоқ. Ал камераға түсіре бастағанда бірден ғажап болып көрінеді. Бұл жер объектив үшін ғана жасалғандай әсер қалдырады. Оптикалық иллюзиялар мен музыканың әсері күшті. 40 минуттан кейін басыңыз айналып кетуі мүмкін.
Билет бағасы құбылмалы: таңертең қымбатырақ, кешке қарай арзандай береді. Біз бейсенбі күні кешкі 19:00-де бардық, соның арқасында билетті де арзанға алдық, адам қарасы да аз болды.
Киото храмдары
Seiryoji Temple естеліктері
Күз айларында (Синдзюку-гёэн сияқты) танымал саябақтар өте әдемі, бірақ ине шаншар жер болмайды. Берер кеңесім: жұрт көп жүретін соқпақтардан бұрылып кетіңіз. Біз солай жүргенде Seiryoji храмына кездейсоқ тап болдық. Ескі Жапонияның тіршілігін тап осы жерде көргендей болдық: құлпырған барқыт мүк, лаулаған қызыл үйеңкілер мен құлаққа ұрған танадай тыныштық. Жол нұсқайтын гидтерге байланып қалмай, қалауыңызша қыдырыңыз.
Нара
Нара паркі: Бұғыға жем беруге болатын жер
Саябаққа кіру тегін, печенье 200 йен немесе 640 теңге тұрады
Бұғыларды «Дисней» мультфильмдеріндегі момын мақұлықтар деп ойласаңыз, Нара паркіне барып, олай емесіне көз жеткізіңіз. Олар арнайы жемді (200 иена тұратын крекерлер) сатып алғаныңызша ғана моп-момақан. Печенье қолыңызға тиген сәтте біттім дей беріңіз. Бұғылар қоршап алып, жем бер деп, сүзе бастайды. Тіпті киіміңізден тістелеуі де мүмкін. Қызық, аздап экстремал, бірақ еш жеріңіз ауырмайды. Айтпақшы, мұндағы бұғылардың адамға иіліп сәлем беретіні рас екен. Арасында асауы да, жуасы да жүреді. Иіліп сәлем берсеңіз, олар да сізге иіліп ишара білдіреді.
Тамақ таусылған бойда қолыңызды көтеріп, алақаныңызды көрсетіңіз. Бұл — тамақ бітті деген белгі, бұғылар сол сәтте-ақ қасыңыздан кетіп қалады.
Таңсық жайттар мен менталитет
Иттер
Жапония — қауіпсіздік пен шектен тыс қамқорлық ұштасқан, жоғары технологиялар жайласа да, қағазбастылық кетпеген ел. Мынадай қарама-қайшылықтарға дайын болыңыз.
Кез келген кәмпит қағазын күні бойы қалтаңызға салып жүресіз. Көшеде қоқыс жәшіктері жоқ деуге болады (бұл қауіпсіздік шараларына байланысты). Қоқыс тастаймын десеңіз, 7-Eleven немесе Lawson дүкендерінің жанындағы жәшіктерді тауып алыңыз. Бірақ онда пластикті бөлек, жанып кететін қоқысты бөлек тастағаныңызды қатаң бақылайды.
Есесіне, әр бұрышта вендинг автоматтары тұр. Бұл өте ыңғайлы. Шөлдесеңіз — мұздай газдалған сусын, тоңсаңыз — дәл сол автоматтан банкадағы ыстық кофе не шай аласыз. Су тегін! Бар болғаны 100–200 иена немесе 320–640 теңге.
Мұнда жұрт сұмдық сыпайы. Бірақ бәрінен де халықтың қауіпсіздікке деген көзқарасы таңғалдырады. Кез келген құрылыс маңында арнайы қызметкер тұрады, оның жалғыз міндеті — сіздің нысан қасынан аман-есен өтіп кеткеніңізді қадағалау және қолайсыздық тудырғаны үшін иіліп кешірім сұрау. Жүргізушілер де өте сабырлы: ешкім сигнал баспайды, бәрі жаяу жүргіншілердің өтіп кеткенін күтіп тұрады.
Ал иттердің өмірі біздікінен күшті. Жапондар үй жануарларын адамдардан бетер жақсы көреді. Иттерді мұнда балалар арбасына отырғызып қояды, сәнді киімдер кигізіп, көтеріп жүреді.
JDM-жәннаты
Шынайы өмірдегі «Токио дрифті». Көлікке қызықпайтын адамның өзі Жапонияда жан-жағына еріксіз жалтақтап жүреді. Қымбат спорткарлар мұнда көп ұшырасады. Ferrari салоны күріш сататын кіп-кішкентай дүкенмен іргелес тұра беруі мүмкін.
Жарыс туралы фильмдерді көріп өскендерге ерекше ойын-сауық бар. Ол — аңызға айналған сәнді көліктерге отырып, қала ішінде қыдыру. Жүргізушісі бар турды таңдап, түнгі Токио көшелерімен Toyota Supra немесе жапон автоөндірісінің басқа да «тұлпарларымен» зулап өтуге болады. Әдетте маршрут аясында негізгі көрікті жерлерді көрсетіп, барлық стритрейсер мен тюнингтелген көлік жиналатын атақты Дайкоку (Daikoku PA) тұрағына соғады. Мұның құны — 20 000-нан 80 000 иенаға дейін (шамамен 64–256 мың теңгеге) жетеді. Бағасы қандай көлік таңдайсыз, топпен отырасыз ба не жеке жалдайсыз ба — соған байланысты.
Бюджет
Жапонияда ақшасы аз адам еркін жүре алмайды, бірақ бұл саяхаттау үшін міндетті түрде миллионер болуыңыз керек деген сөз емес. Виза алудан бастап, ең соңғы кәдесый магнитіне дейін екі адамға жиыны 2 400 000 теңге жұмсадық. Ақшаны оңды-солды шашпасақ та, әр тиынды санап тарыққан жоқпыз. Жайлы жүріп, көп нәрсе көруге тырыстық.
Сапар шығыны (екі адамға):
| Шығын түрі | Сомасы (теңге) | Сипаттамасы |
|---|---|---|
| Қонақүйлер | 700 мың | Таза, бірақ аумағы өте тар бөлмелер. |
| Ұшу билеттері | 480 мың | China Southern әуе компаниясы. |
| Шопинг | 450 мың | Тәттілер, косметика, Uniqlo киімдері, мүсіншелер. |
| Тамақ | 300 мың | 7/11 дүкенінен бастап мейрамханаларға дейін. |
| Ел ішіндегі көлік | 270 мың | Шинкансендер (жүрдек пойыздар) мен метро. |
| Ойын-сауық | 80 мың | Парктер, мұражайлар мен храмдарға кіру билеті. |
| Жалпы | 2 280 000 | Екі адамға арналған толық шығын. |
Сапар аяғында
Қайтар жолда қиналғанымыз бар. Токионың Ханеда әуежайынан кедергісіз, жылдам ұшып шыққанымызбен, Пекин бізге жылы шырай танытқан жоқ.
Неон шамдары жарқыраған, қызылды-жасылды құлпырған Токиодан кейін Қытай астанасы бізге тым сұрқай көрінді. Ұзақ аялдама кезінде қалаға шығып едік, бірақ қыдырғанда көңіл-күйіміз тіптен түсіп кетті. Күн суық, жел соғып тұрды, ал ғимараттар арасыны алыс болғаны шаршатып жібереді екен.
Жапонияның әр бұрышы әдемі суреттей көрініп еді. Пекиндегі көріністер туған қаламдағы тым таныс әрі жақын (жақсы мағынасында емес) пейзаждарды еске түсірді. Такси шақырамыз деп, тағы бір сабақ алдық. Пекинде геолокация нүктесін өте мұқият қою керек екен, әйтпесе жүргізуші жолдың қақ ортасына, азынаған желдің өтіне қалдырып кетуі мүмкін. Біз маусымнан немесе локациядан қателескен шығармыз, бірақ алған әсеріміз осындай болды.
Үш түйін
Бұл сапарды қазір жоспарлаған болсам, мынадай үш қағиданы берік ұстанар едім:
- Екі аптадан аз уақытқа барғанның мәні жоқ. Аз уақытта бәріне үлгерейін деп, жан-жаққа шапқылап шаршайсыз.
- Бір зат ұнады ма? Бірден сатып алыңыз. «Ертең келермін» не «басқа жерден де табылар» деп үміттенбеңіз. Оны қайтып көрмеуіңіз әбден мүмкін.
- Бәріне үлгере алмайтыныңызды біліңіз. Жапония — өте үлкен ел. Ондаған ауданның бәрін жеңіл-желпі аралап шыққанша, екі ауданмен мұқият танысқан әлдеқайда дұрыс. Бұл елге оралғанға да бір себеп қалдырып қойыңыз.
