Шотландияда құлпынай тердім: жұмыстың қызығы мен шыжығы
Жылыжайда жарты жыл құлпынай терген алматылық жігіттің әңгімесі.
Сәлем, менің атым — Тұңғышбек. Өзім Түркістан облысы Шардара қаласының тумасымын. Биыл Шотландияда құлпынай теріп, алты айда 10 миллион теңге табыс таптым. Бұл жұмысты қалай тапқанымды, онда не көргенімді айтып берейін.
Жұмысты өзім таптым
Бұған дейін мен Алматыда бес жылдай медициналық қоймада жұмыс істедім. Ондағы әріптестерімнен Еуропада бірнеше ай құлпынай теріп, қыруар қаржы табуға болатынын естідім. Бұл туралы әбден ойланып, бағымды сынап көрсем қайтеді дедім.
Сөйтіп шетелдегі фермаға жұмысқа орналастыратын Agropraktika, Agri-HR, AG Recruitment, Fruitful Jobs, C.S.P.A. ұйымдарының ресми сайтына кіріп, ешбір агенттіксіз өзім өтініш жібердім. Жолым болып, Agri-HR компаниясы өтінішіме жауап берді. Онлайн сұхбатқа шақырды, артынша Алматыдағы офисінде офлайн сұхбаттан да өттім.
Онлайн сұхбатта мақсатым не, жоспарым қандай деген сұрақтарға жауап бердім, ал офлайн кездесуде физикалық тұрғыдан жұмысқа қаншалықты жарамды екенімді көрді. Құлпынай теруге қолдың жылдамдығы маңызды екен, арнайы тапсырмалар беріп, соны тексерді. Ағаш тақтайшадағы детальдардың орнын ауыстыру сияқты тапсырмалардан тұратын кішігірім тестілеу болды. Сөйтіп екі сұхбаттан сәтті өтіп, жұмысқа шақырту алдым.
Ағылшынша сөйлеу міндетті емес, көп болса, орысша сұрақтарға жауап беруіңіз мүмкін, бірақ ағылшын тілін білмегеніңіз жұмысқа тұруға әсер етпейді.
Құжат рәсімдеуге төрт айдай кетті. Визаға тапсырғанда консулдық жарна ретінде шамамен 200 мың теңге төледім. Содан жеті күнде алты айлық жұмыс визам дайын болды. Жұмысқа шақыртуым болғасын жұмыс визасын алған оңайырақ болды. Сөйтіп Стамбұл арқылы Эдинбургқа жол тарттым. Жалпы билетіме 360 мың теңге кетті.
Ауыр еңбекке лайық жалақы берді
Мені жұмысқа алған ферма Шотландияның Арброт қаласынан 10–15 шақырым жерде орналасқан. Барған бойда жұмыс шарттары мен күн тәртібімді түсіндірді.
Аптасына алты күн жұмыс істедім. Таңертең 05:00-де тұрып, 06:00-де келетін автобусқа отырамыз. 11:50-ге дейін үлкен жылыжай ішінде құлпынай тереміз. Түскі үзіліске бір сағат береді. Одан кейін жұмыс кешкі 17:00-ге дейін жалғасатын. Күніне 8-12 сағат жұмыс істеп, жәшіктерге құлпынайды үйіп жүрдім.
Бір жәшікке жеті келі құлпынай сыяды. Бір күнде бес жәшіктей жинайтынмын. Жұмыс ауыр, бірақ ақшаны жақсы төлейді.
Бір күнде 80-90 мың теңге табатын едім. Жалақы апта сайын төленді.
Үйімізді «керуен» дейтінбіз, себебі көл жағасына тізілген көшпелі вагондарда тұрдық. Бір вагонда бес-алты адам бірге тұрады. Ішінде ас пісіретін құрал-жабдық, жуынатын бөлме, ұйықтайтын бөлме, кереует, шкаф — керектің бәрі бар. Душта ыстық су ағып тұр, вагон іші жылы. Жағдайы орташа. Аптасына 45 мың теңге төледім.
Тамақ жағы қиындау болды. Азық-түлігі өзгеше әрі құнарсыз көрінді, үйренісу қажет болды. Апта сайын дүкеннен керек тамақты алып, басқа елдерден келген жұмысшылармен бірге күнде ас дайындап жүретінбіз. Фермада картопты тегін берді. Содан көбіне макарон мен картоп пісіріп жүрдік. Азық-түлікке аптасына адам басына 30 мың теңгедей кететін, бағалар бізден сәл қымбат. Мысалы, бір литр сүт — 880 теңге, нан — 900 теңге, 12 дана жұмыртқа — шамамен 2 340 теңге, бір келі күріш — 1 065 теңге.
Кіріс-шығысым
Құлпынай теріп жүріп, бір аптада кемі 300-450 мың теңге аралығында жалақы алдым. Қазақстанда бұл ақшаны бір айда табатын едім. Жатын орын мен тамаққа ай сайын 200-300 мың теңге кетті.
Жұмыстың алғашқы аптасына азық-түлік аламын деп Қазақстанда қалтама 50 000 теңге салып шықтым. Еуропада темекі қымбат дегенді естіп, үш блок темекі апарып саттым. Сөйтіп бірінші аптада жұмысқа үйреніскенше елден әкелген ақшамды құрттым. Әрі қарай шығындарымды тапқан табысымнан өтеп жүрдім.
Жұмысқа бізді ферманың автобусы мен газельдері тегін таситын. Ең бастысы, кешікпей отырсақ болғаны. Әйтпесе жаяу жүріп жете алмайсың, басқа көлік те қатынамайды. Бір күні бәріміз вагоннан кешігіп шығып, автобустан қалып қойдық. Сөйтіп кешке дейін жұмыссыз отырдық. Сол кезде күйінгеніміз болмаса, қазір күліп еске аламын.
Қыдырып та үлгердім
Шотландияның жаңбырлы ел әрі теңіз жағасы болғасын, жел тоқтамайды. Бірақ біздің жұмыс жылыжайдың ішінде еді, күн райы жайсыз болса да, жұмыс тоқтамайды. Жергілікті халық кішіпейіл, мейірімді, қарапайым көрінді. Үнемі жымиып жүреді.
Жанымдағы өзге жұмысшылар өзбек, тәжік, қырғыз, румын азаматтары болды.
Туған күндеріміз бен мерекелерімізді бірге тойладық. Елді сағынғанда басқа қазақтармен жиналып, ән шырқап, би билеп алатын едім.
Кейін демалыстарда Эдинбург, Лондон, Арброт қалаларын араладым. Ескі ғимараттарға толы бұл жерлердің өзгеше сәні бар. Биг-Бенді тірідей көріп, қатты қуандым. Эдинбург өз алдына сұлу екен. Қалада қатар-қатар тұрған тарихи және заманауи ғимараттар керемет үйлесім тапқан.
Бірер кеңес берейін
Алғашында жұмыс қиын болды. Ондағы тамаққа да, уақыт өзгерісіне де (Қазақстаннан бес сағат артта) үйренісу керек еді. Жұмыстың қиындығына төзе алмай кетіп қалғандар болды. Бірақ бірінші рет жалақы алғанда еңбегіңнің жемісін көріп қуанасың. Әрі бала кезімнен далада жүріп, ауыр шаруаға бейімделгенімнің арқасында бұл жұмысқа тез үйреніп кеттім.
Талмай жұмыс істеуіме отбасым да мотивация болды. Оның үстіне, қарыздарым мен кредиттерім бар еді. Елге оралып, тезірек солардан құтылуды армандап жүрдім. Нәтижесінде 10 миллиондай жинап, Қазақстанға келген соң бүкіл қарызымнан құтылып, арманымды орындадым. Стамбұлда бір апта отбасыммен демалдым. Үй сала бастадым. Телефонымды жаңарттым.
Сол себепті барғысы келетіндер қорықпай, бақ сынап көруі керек. Жұмысқа орналастыратын агенттіксіз-ақ, өзіңіз ізденіп, түрлі ақпарат оқып, шетелде жұмысқа тұра аласыз. Бастысы, заңсыздықтан аулақ болыңыз.
Бұл жұмыс үлкен кісілерге арналмаған. Күші тасып тұрған жастардың өзі қиналады. Күні бойы бел жазбай құлпынай тергенге көп күш пен шыдам керек. Фермада жақсы жұмыс істеген адамдарды жұмысқа қайта шақырып жатады. Сондықтан ол жаққа тағы барамын деген жоспарым бар.
