Катон-Қарағай сапары: онда қалай жетеміз және қайда бару керек?
Шығыс Қазақстандағы ең әдемі жерлерді тізіп шықтық.
Катон-Қарағай — Қазақстанның інжу-маржаны. Туристер оның аспанмен астасқан тауларын, табиғатын, көлдері мен қайнар бұлақтарын көрмекке ағылады. Осы жазда елдің қай аймағын көрсем деп ойланып жүрсеңіз, жоспарыңызға Катон-Қарағайды қосып қойыңыз. Сапарды алдын ала ойластырып, жүйелі жоспар құрсаңыз, бірер күнде-ақ барып-қайтуға болады. Сіздерге дайын нұсқау жазып шықтық.
Катон-Қарағай деген қайда өзі?
Катон-Қарағай Шығыс Қазақстан облысында. Ресеймен және Қытаймен шекаралас. Ауданның әкімшілік орталығы — Катон-Қарағай ауылы. Өскеменнен 380 шақырымдай жерде. Осы аттас ұлттық парк те осында.
Катон-Қарағайға қалай жетуге болады?
Шеткері жатқандықтан, бұл жаққа пойыз не ұшақпен тіке қатынай алмайсыз. Сондықтан алдымен Өскеменге дейін жетіп алуыңыз керек. Содан кейін Катон-Қарағай ауылына жол тартасыз.
Алматы мен Астанадан қалай жетеміз?
Ұшақпен барғыңыз келсе, Өскеменге Алматы мен Астанадан ұшқан дұрыс. Өйткені осы екі қаладан күнделікті тіке қатынайтын бірнеше ұшақ бар. Билет бағасы Астанадан да, Алматыдан да шамамен 25 мың теңге болады. Неғұрлым ертерек алсаңыз, соғұрлым жақсы.
Пойызбен барамын десеңіз, Алматыдан жүретін пойыздар бар. Бір тәулік жолда боласыз. Плацкарт бағасы — 10 мың теңге, купе — 14 мың теңге. Астанадан жүретін болсаңыз, жолға 18 сағат кетеді. Тальго пойызымен отырып баратын орын — 9 мың теңге, купе — 21 мың.
Өскеменге қалааралық автобуспен де жетуге болады. Ұзақ отырып баруға шыдай алсаңыз болғаны. Алматыдан шығатын автобустар 15 сағаттан астам уақыт жүреді. Бағасы — 14 мың теңге. Астана-Өскемен автобус 14 сағатта жеткізеді, билет құны — 13 мың теңге.
Астыңызда сенімді көлік болса, жолға сонымен шығып кетсеңіз де болады. Шығатын жақтан карта қосып, Шығыс Қазақстанды бетке аласыз. Бірақ жол шалғай екенін ескеріңіз.
Өскеменнен Катон-Қарағайға қалай баруға болады?
Өскемен мен Катон-Қарағайдың арасы — 380 шақырымдай. Көлікпен шыққанда жолға орта есеппен 5 сағат кетеді. Негізгі бағыт Алтай арқылы Катон-Қарағайға қарай өтеді. Онда мынадай тәсілдермен жетуге болады:
- Көлік жалға алыңыз;
- Жеке трансфер алыңыз;
- Тасымал ішіне кіретін тур алыңыз;
- Рейстік автобустар мен маршрут таксилер (бастысы, кестесін алдын ала сұрап, нақтылап алыңыз. Әйтпесе өзгеріп кетіп, келмей қалуы мүмкін).
Бұл жаққа жететін жолдың біраз бөлігіне асфальт төселген. Бірақ жолдың кей жерлерін әлі жөндеп жатуы мүмкін. Өйткені кейінгі жылдары жолдарды жаңғыртып жатыр.
Катон-Қарағайда не көруге болады?
Катон-Қарағайдың ең көрікті жерлерін жыл он екі бойы тамашалай беруге болады. Саяхатшылар көбіне Алтайдың ең-ең деген әдемі жерлерін көру үшін арнайы ат басын бұрып жатады. Ең негізгілерін тізіп шығайық.
Катон-Қарағай ұлттық паркі
Кіру ақысы: адам басына санитариялық алым бір күнге — 787 теңге, ал көлікпен кіргенге — 1573 теңге.
Бұл ұлттық парк өңірдің ғана емес, күллі Қазақстанның ауыз толтырып айтатын жері. Мұнда мыңнан астам өсімдік, үш жүзге тарта құс пен ондаған сирек кездесетін аң түрі бар. Парк аумағына жаяу да, атпен де, көлікпен де жүретін жолдар салынған. Оңтүстік Алтайдың әсем табиғатын көргіңіз келсе, осында барыңыз.
Қалай жетуге болады?
Өскеменнен Катон-Қарағайға дейін машинамен не таксимен 5 сағатта жетесіз. Сондай-ақ автобустар да қатынайды.
Берел қорғандары
Берел қорғандары — Қазақстандағы ең маңызды археологиялық ескерткіштердің бірі. Мұнда біздің дәуірімізге дейінгі 5-4-ғасырларда өмір сүрген сақ ақсүйектерінің жерленген орындары табылған. Қазба кезінде алтын әшекейлер, ат әбзелдері мен салтанатты түрде жерленген жылқылар табылып, бұл олжалар Орталық Азия археологиясындағы ең құнды жаңалықтың біріне айналды.
Қалай жетуге болады?
Берел қорғандары Берел ауылының маңында, Катонқарағай ауылынан шамамен 8 шақырымдай жерде орналасқан. Берелге жеке көлігіңізбен барсаңыз болады. Жол жақсы. Туристер көбіне қорғандарды Рахман қайнарына не Язевое көліне бара жатқан жолда тамашалайды.
Қанша тұрады?
Музей-қорық пен археологиялық кешенге кіру ақылы. Ересектерге арналған билет бағасы әдетте 500-1000 теңге аралығында, ал экскурсияға бөлек төлеу қажет.
Рахман қайнарлары
Рахман қайнарлары — радон бұлақ ағатын әйгілі шипажай. Таулы орманда орналасқандықтан айналаның көрінісі сұрапыл. Ем алуға, табиғатты тамашалауға жұрт түкпір-түкпірден барып жатады. Термал су талай жылдан бері шипажай, курорттарда ем үшін қолданылып келеді. Ыстық бұлақтан бөлек, Рахман көлі мен сарқыраманы да көре аласыз. Бастысы, қауіпсіздік ережесін сақтау керек.
Қалай жетуге болады?
Өскемен — Алтай — Үлкен Нарын — Катонқарағай — Рахман қайнары автожолы жөнделіп жатыр. Нақты айтқанда, санаторийге кіреберіс жолда 13 шақырым жерге асфальт төселмек. Машинамен шықсаңыз, жөнделіп бітпеген тұстарында қиналып қалуыңыз мүмкін. Көлігіңіз сенімді болғаны дұрыс.
Язевое көлі
Язевое көлі теңіз деңгейінен шамамен 1 685 метр биіктікте орналасқан. Бұл Катонқарағай ұлттық паркінің ең көрікті орындарының бірі саналады. Ашық күндері көл жағасынан Алтайдың ең биік шыңы — Мұзтау айқын көрінеді. Сонымен қатар Мұзтауға және Көккөл сарқырамасына апаратын жаяу және атпен жүретін бағыттар осы жерден басталады.
Қалай жетуге болады?
Өскеменнен көлге дейін шамамен 430-450 шақырым жер. Үріл ауылынан кейін қиыршық тас жолға түсуге тура келеді. Сол себепті жол талғамайтын көлікпен барған дұрыс. Көл шекарада орналасқандықтан, алдын ала арнайы рұқсат (өткізу қағазы) рәсімдеу керек. Язевое көліне қоғамдық көлік қатынамайды.
Қанша тұрады?
Ұлттық паркке кіру үшін экологиялық төлем және автокөлікпен кіру ақысы алынады. Өз бетіңізше саяхаттап жүрсеңіз, көлікке көп төлейсіз. Катон-Қарағайдан жол талғамайтын көлікті такси ретінде жалдасаңыз болады. Бір күндік бағасы — 50-60 мың теңгедей. Тур арқылы да бара аласыз.
Марқакөл көлі
Марқакөл — Қазақстандағы ең әдемі биік таулы көлдердің бірі. Ол теңіз деңгейінен шамамен 1450 метр биіктікте Күршім мен Азутау жоталарының арасында орналасқан. Марқакөлдің суы айрықша мөлдір. Күн ашықта тіпті бірнеше метр тереңде жатқан түбінің өзі айқын көрінеді деседі. Көл Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығының аумағында. Сол себепті мұнда жаппай туризм дамымаған. Есесіне тұмса табиғаттың көркіне кірбің келмеген.
Қалай жетуге болады?
Өскеменнен Марқакөлге дейінгі қашықтық шамамен — 450-500 шақырым. Туристер көбіне бұл жаққа жол талғамайтын биік көлікпен барады. Асты төмен машинамен жүрген қиын болады. Кей жерлерде қиыршық тас, топырақ жолдар бар. Көлге қатынайтын қоғамдық көлік жоқ. Сол себепті бұл жаққа не жеке көлігіңізбен, не турмен барған дұрыс.
Қанша тұрады?
Марқакөл мемлекеттік табиғи қорығының аумағына кіру ақылы. Кіру үшін экологиялық төлем алынады, оның мөлшері жыл сайын өзгеріп отырады. Сондықтан жолға шығар алдында қорықтың ресми сайтынан нақтылап алған жөн. Қорықта бір туристік маршрут пен бір экосоқпақ бар. Туристік маршруттың құны адам басына бір күнге — 972 теңге. Сондай-ақ қорықта экскурсиялар, экологиялық-ағарту бағытындағы қызметтер мен басқа да ақылы қызметтер бар.
Көккөл сарқырамасы
Көккөл сарқырамасы — Қазақстан Алтайындағы таңғажайып сарқырамалардың бірі. Биіктігі — 60 метрдей, ағыс ені — 10 метрге жуық. Сарқырама Ақ Берел өзенінің аңғарында, Мұзтау тауының етегінде орналасқан.
Қалай жетуге болады?
Сарқырамаға тіке жол жоқ. Әдетте туристер алдымен Язевое көліне жетіп, одан соң жаяу не атпен шығады. Жаяу жүрсеңіз, Мұзтау етегіне дейін шамамен екі күндей жүру керек, ал атпен жүрсеңіз, 6-10 сағатта жетесіз. Бұл маңда жалғыз жүрмеген абзал. Дұрысы — осы маңайды жақсы білетін гидпен бірге барыңыз.
Қанша тұрады?
Сарқырамаға бөлек билет сатып алмайсыз. Бұған дейін айтқанымыздай, ұлттық паркке кіруге экологиялық алым төлейсіз. Одан кейін гид не ат жалға алу дегендей шығындар болады. Атпен жүрем десеңіз, оның құны маршруттың қашықтығына қарай бекітіледі.
Мұзтау шыңы
Мұзтау — Алтайдың ең биік шыңы әрі Орталық Азиядағы ең әйгілі таулардың бірі. Биіктігі 4500 метрден асады. Тау шыңын күн жақсы болғанда ғана көре аласыз. Бір келгенде Мұзтаудың шығын көрген жұрт жолым болғыш екен деп кетеді. Кейбірі тіпті осынау ғажап көріністі көзбен көрейін деп бірнеше қайтара барады екен. Дегенмен бұл жаққа жеткен қиын.
Катон-Қарағайға қашан барған дұрыс?
Бұл жаққа баратын мезгілді сапардың мақсаты мен түріне қарай таңдау керек. Өйткені жылдың төрт маусымында да Катон-Қарағайда тамашалайтын дүние көп болады.
Маусым | Ерекшелігі |
|---|---|
Мамыр-маусым | Көк шалғын гүлдейді, өзендер мен сарқырамаларда су мол болады |
Шілде-тамыз | Демалысқа, жаяу аралағанға ең ыңғайлы кез |
Қыркүйек | Күзгі көрініс керемет болады, күн де қатты суи қоймайды |
Қазан-сәуір | Қысқы туризмге, тәжірибелі саяхатшылардың сапарына қолайлы кезең |
Маусым | Ерекшелігі |
|---|---|
Мамыр-маусым | Көк шалғын гүлдейді, өзендер мен сарқырамаларда су мол болады |
Шілде-тамыз | Демалысқа, жаяу аралағанға ең ыңғайлы кез |
Қыркүйек | Күзгі көрініс керемет болады, күн де қатты суи қоймайды |
Қазан-сәуір | Қысқы туризмге, тәжірибелі саяхатшылардың сапарына қолайлы кезең |
Негізі туристер көбіне жазда не күзге салым барады. Өйткені осы кезде жол жақсы, күн ашық болады.
Катон-Қарағайда қай жерде демалуға болады?
Бұл аймақта туристік инфрақұрылым қарқынды дамып келе жатыр. Сондықтан демалыстың түр-түрі бар. Оның ішінде демалыс орындары, гестхаустар, шипажайлар мен пантоемханаларды атап өтуге болады. Әсіресе, марал мүйізін қайнатып жасалатын ваннаны іздеп баратындар көп. Ол қан айналымын жақсартады, шаршағанды басады, иммунитетті нығайтып, буын мен бұлшықет жұмысын қалыпқа келтіреді. Бірақ алдымен дәрігермен кеңесіп алыңыз.
Бағасы: «Ақ-Қайың» пантосауықтыру орталығында стандарт нөмір тәулігіне — 45 мың теңге. Ішіне тұратын жері, үш мезгіл тамақ, фитокабина, пантофито ваннасы, пантогематоген кіреді. Qaton Qaragai Resort-та «Денсаулық» пакеті бір күнге, бір адамға — 70 мың теңге. Ал егер ем алмаймын, тек тұрамын десеңіз, үш мезгіл тамағымен тәулігіне 35 мың теңге болады.
Туриске бірер кеңес
Сапарға шықпас бұрын міндетті түрде есте ұстауыңыз керек дүниелер бар.
Қолма-қол ақша керек бола ма?
Иә. Шағын ауылдарда банк картасын не аударымды қабылдамауы мүмкін. Сондықтан әмияныңызға ақша сала барыңыз.
Желі мен интернет
Аудан орталықтарында желі ұстай береді. Бірақ тауға қарай не шалғай жаққа шыққанда істемей қалуы мүмкін.
Таудағы температура
Жаздың өзінде тау жақ салқын болады. Ыстық боп тұрып, күрт суып кете салады. Сондықтан міндетті түрде қалың киім ала кетіңіз.
Рұқсат қағазы туралы
Туристік маршруттардың ішінде мемлекет шекарасының қасынан өтетіндері бар. Сондықтан ол жерлерге өту үшін рұқсат қағазын алуыңыз керек болып қалуы мүмкін. Туроператорлардан не парк қызметкерлерінен анық-қанығын тәптіштеп сұрап алыңыз.
Өзіңізбен не ала кеткен жөн?
Су өткізбейтін киім, қалың күртеше, күннен қорғайтын крем, дәрі салынған қобдиша, пауэрбанк пен су.
Қандай көлікпен барған дұрыс?
Негізгі елді мекендерге жеңіл көлікпен оңай жете бересіз. Бірақ сәл ұзайтын болсаңыз не шеткері жақтарға асты биік машина болғаны жақсы. Әсіресе, таулы жерлерге жол талғамайтын көліктен артығы жоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)
Катон-Қарағай сапарына қанша күн кетеді?
4-7 күндей арнаған жақсы. Сонда ең басты табиғи әрі тарихи нысандарды аралап үлгересіз.
Жеңіл көлікпен жете аламын ба?
Туристердің ішінде жеңіл көлікпен баратындар көп. Жолдың біраз бөлігі жөнделген. Десе де, шалғай маңдарға, таулы жерлерге баратындар жол талғамайтын, биік машинамен шыққаны дұрыс.
Кей жерлерге кіру үшін арнайы өткізу қағазын рәсімдеу керек пе?
Иә, шекара маңайынан өтетін кей жерлерге рұқсат қағазын алу міндетті.
Катон-Қарағайда желі ұстай ма? Интернет бар ма?
Елді мекендерде желіге қатысты қиындық туа қоймайды. Бірақ тауда кей жерлерде ұстамауы мүмкін.
Катон-Қарағайға турсыз, өзіміз бара аламыз ба?
Әрине, болады. Мысалы Айжан, Ғалым мен Диас Катон-Қарағайға өз бетінше сапарлап, алты күн жүрген.
Катон-Қарағайға баламен барған ыңғайлы ма?
Иә, бұл өңірге бала-шағамен саяхаттап баруға болады. Бастысы, маршрут құрастырғанда балалардың жасы мен күннің қандай болатынын алдын ала ескерсеңіз болғаны.
Катон-Қарағай жақтағы өзендерге түсуге бола ма?
Түсуге болады. Бірақ тау суы жаздың өзінде тастай болады.
Суретті салған — Дада Кирей.
