Есік көліне саяхат: маршрут, бағалар мен пайдалы кеңестер
Есік көлі мен оның айналасында не барын жазып шықтық.
Алматы маңында бір күнде барып қайтуға болатын ең көркем орындардың бірі — Есік көлі. Биік таулардың арасындағы көрікті көлдің табиғаты ғана емес, тарихы да ерекше. Қаладан көп ұзамай таза ауамен тыныстап, көркем пейзажды қызықтағыңыз келсе, Есік көлі туралы бұл материал сізге арналады.
Есік көлі қайда өзі?
Есік көлі табиғи жолмен, шамамен 8–10 мың жыл бұрын тау беткейінен опырылған алып көшкіннің нәтижесінде пайда болған. Көшкін Есік өзенінің аңғарын бөгеп, оның артында су жиналып, бүгінгі көл қалыптасты. Кейін 1963 жылы болған жойқын сел көлге елеулі зиян келтіріп, табиғи бөгетті бұзғанымен, гидротехникалық жұмыстардың арқасында көл қайта қалпына келтірілді. Бүгінде Есік көлі Іле Алатауының ең көрікті табиғи нысандарының бірі саналады.
Ол — Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданында, Іле Алатауының баурайында, теңіз деңгейінен 1760 метр биіктікте орналасқан табиғат маржаны. Алматы қаласынан шығысқа қарай шамамен 60-70 шақырым жерде, Іле Алатауы мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің аумағында, Есік қаласының оңтүстік жағындағы таулы шатқалда жатыр.
Бұл көл өзінің құбылмалы зүбәржат түсті суымен, айнала қоршаған асқар тауларымен танымал. Былтырдан бері онда заманауи гидротехникалық бөгет реконструкциясы жүріп жатыр. Көл саяхатшыларға ғана емес, тарихшыларға да құнды мекен. Дәл осы аймақтан қазақ тарихының көне жәдігерлерінің бірі — «Алтын адам» табылған.
Алматыдан Есік көліне жол
Автокөлікпен
Алматыдан шығып, Құлжа трассасы арқылы Есік қаласына қарай бағыт аласыз. Қалаға кіре берістегі басты бағдаршамнан оңға бұрылып, Есік шатқалымен тіке әрі жоғары өрлейсіз. Көлге баратын асфальт жол жақсы тегістелген, сондықтан кез келген жеңіл көлікпен емін-еркін жетуге болады. Жол жүру уақыты — шамамен 1,5–2 сағат.
Қоғамдық көлікпен
Алматыдағы «Саяхат» автобекетінен Есік қаласына қарай қатынайтын тұрақты автобус не такси көп. Олармен Есік қаласының орталығына жетесіз. Ал қаладан көлдің өзіне дейін тауға қарай шамамен 15 шақырым жүресіз. Жергілікті таксиге отырмасаңыз, көл басына дейін қоғамдық көлік жүрмейді.
Экскурсия құрамында
Алматыдағы көптеген туристік агенттік демалыстарда Есік көліне турлар ұйымдастырады. Турдың құрамына жайлы автобус, гид қызметі, ұлттық паркке кіру экожарнасы кіреді. Көп жағдайда ондай турлардың бағдарламасына жақын маңдағы өзге де көрікті жерлерді аралау қоса қамтылады.
Есікте не көруге болады?
Шолу алаңдары
Көлге жетер жолда және көлдің дәл үстіңгі жағында арнайы жабдықталған шолу алаңдары бар. Бұл жерден көлдің зүбәржат түсті айдыны мен қалың шырша өскен тау бөктері алақандағыдай көрінеді. Әдемі фото түсіруге таптырмас орындар.
Көл жағасы мен серуендеу аймақтары
Көлдің айналасында жаяу серуендеуге арналған жолдар бар. Жағалауда демалушыларға арналған орындықтар, самалжайлар болады. Таудың таза ауасымен тыныстап, табиғат тыныштығын сезінгенге өте қолайлы.
1963 жылғы сел құрбандарына арналған ескерткіш
1963 жылдың 7 шілдесінде Есік шатқалында жойқын сел жүріп, санаулы минутта табиғи көлді толықтай шайып кеткен. Сол кезде жүздеген адамның өмірі қиылды. Көл жағасындағы жартаста осы қайғылы оқиғаның құрбандарына арнап орнатылған еске алу алаңы мен ескерткіш тақта бар.
Есік көлінің маңайында не бар?
Есіктегі «Алтын адам» музейі
Көлге барар не қайтар жолда Есік қаласында орналасқан «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығына» соғып кетуге болады. Мұнда 1970 жылы табылған әйгілі Алтын адамның тарихымен танысып, сұлбасын көріп, сақ дәуіріне жататын алтын әшекейлерді, қару-жарақтарды, археологиялық жәдігерлерді тамашалауға болады. Музей Есік қаласының орталығына жақын орналасқан, сондықтан Алматы–Есік–Есік көлі бағытымен жүрген туристерге жолшыбай кіруге өте ыңғайлы.
Аю сарқырамасы
Есікке көршілес жатқан Түрген шатқалында биіктігі 30 метрлік Аю сарқырамасы орналасқан. Көп турист Есік көлі мен Аю сарқырамасын бір күндік маршрутқа біріктіреді. Екеуінің арасы 40 шақырымдай, көлікпен 1–1,5 сағатта жетесіз. Есік көлінен Есік қаласына барып, Көктөбе, Шілік ауылдары арқылы Түрген ауылына қарай бет аласыз. Бірақ оған жетпей, Түрген шатқалына қарай оңға бұрыласыз. Шатқалға жеткен соң автотұрақтан сарқырамаға дейін тау бойымен 20–30 минут жаяу жүру қажет.
Ассы үстірті
Түрген шатқалы арқылы өтетін Ассы үстірті — Теңіз деңгейінен шамамен 2 500–2 800 метр биіктікте орналасқан кең жайлау. Мұндағы көкжиекке жететін жасыл алқаптар, тау өзендері мен жазда жайылып жүретін жылқы-қойлар ғажайып көрініс береді. Үстірттің ең танымал нысандарының бірі — Ассы-Түрген астрономиялық обсерваториясы. Биіктігі мен таза ауасының арқасында бұл жер астрономиялық бақылаулар жүргізуге өте қолайлы.
Бақтақ шаруашылығы
Есік қаласынан көлге баратын жолда Forelkz атты бақтақ шаруашылығы бар. Онда табиғи тау суында өсірілетін бақтақты өзіңіз қармақпен аулап, сол жерде қуырып жей аласыз. Бір қармақты жалға алу құны — 300 теңге, қармаққа ілінеген балықты қуыру — 500 теңге, ал балықтың әр келісі — 6000 теңге. Шаруашылықта демалуға арналған самалжайлар, мейрамхана мен балаларға арналған ойын аймағы бар. Үй ішімен демалғанға өте жайлы.
Есік көліне түсуге бола ма?
Көл биік тауда орналасқандықтан әрі оған мұздықтардан бастау алатын өзен құятындықтан, суы өте суық. Тіпті, шілде айының ең ыстық күндерінде су температурасы 8–10 градустан жоғары көтерілмейді. Сондықтан Есік көлінде шомылуға ресми түрде қатаң тыйым салынған. Жағалауында арнайы ескерту тақтайшалары да орнатылған.
Тастай судан адамның сіңірлері тартылып қалып, тыныс алуды қиындауы мүмкін. Оның үстіне көлдің түбі терең, рельефі құбылмалы әрі су асты ағыстары бар. Сондықтан Есікте шомылған қауіпті.
Есік көліне қашан барған дұрыс?
Ең қолайлы уақыт — мамырдан қыркүйекке дейінгі кезең. Жаз айларында көл маңы жасыл желекке оранып, тау ауасы демалуға қолайлы болса, күзде табиғат сары-қызыл түске боянып, көздің жауын алатын көрініс сыйлайды. Қыста көл тыныш әрі көркем болғанымен, таудағы құбылмалы ауа райымен санасқан жөн. Қыс айларында көбіне жол жабық болады.
Есік көліне барған қанша тұрады?
Экологиялық алым: Көл ұлттық парк аумағында орналасқандықтан, кіре берістегі бекетте адам басына шамамен 600–800 теңге көлемінде мемлекеттік экожарна алынады.
Автокөлікпен кіру: Көлік тұрағы тегін немесе экожарна құнына қоса есептелуі мүмкін.
Қосымша шығындар: Қайықпен серуендеу, самалжайды жалға алу немесе жергілікті дәмханалардан тамақтану бюджетіңіз бен жоспарыңызға байланысты. Орташа есеппен адам басына 3 000 – 7 000 теңге аралығында қаражат жұмсауыңыз мүмкін.
Өзіңмен не ала бару керек?
- Жылы киім. Көл тауда орналасқандықтан, қалаға қарағанда күн әлдеқайда салқын, кенеттен жел тұрып, жаңбыр жаууы мүмкін. Жеңіл күртеше немесе кофта міндетті түрде керек.
- Ыңғайлы аяқ киім. Көл жиегімен, тау соқпақтарымен жүру үшін табаны тайғанамайтын спорттық аяқ киім не кроссовки киген жөн.
- Су. Таулы аймақта жиі шөлдеуіңіз мүмкін, су ала жүріңіз.
- Тіскебасар. Табиғат аясында пикник жасау үшін сэндвичтер, жеміс-жидектер, жаңғақтар мен термосқа шай құйып алған ыңғайлы.
- Күннен қорғаныс. Биік тауда күн сәулесі қатты күйдіреді. Күннен қорғайтын крем, көзілдірік және бас киім қажет болады.
- Пауэрбанк. Салқын ауада телефон қуаты тез отырады, ал суретке түсетін әдемі жер өте көп. Қалтаңызға қуаттағыш алып жүрсеңіз, пайдасы тиері сөзсіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Алматыдан Есік көліне дейін қанша уақыт жүру керек?
Көлік кептелісі мен күн райын есепке алмағанда, жеңіл автокөлікпен жолға орташа есеппен 1,5–2 сағат уақыт кетеді. Қашықтығы — шамамен 65-70 шақырым.
Саяхатқа жол талғамайтын көлік қажет пе?
Жоқ, міндетті емес. Көлдің басына дейін толықтай тегіс асфальт жол төселген. Кез келген жеңіл көлікпен еш қиындықсыз жетуге болады.
Есік көліне кіру қанша тұрады?
Көлге кіру тегін, бірақ ұлттық парк аумағына өту үшін бекетте әр адамға шамамен 600–800 теңге көлемінде экологиялық алым төленеді.
Қоғамдық көлікпен жетуге бола ма?
Алматыдан Есік қаласына автобуспен немесе таксимен жетуге болады. Алайда Есік қаласынан көлдің өзіне дейінгі қалған 15 шақырым таулы жолды жүру үшін жергілікті такси жалдау керек.
Есік көлінде ұялы байланыс бар ма?
Көлдің маңында және бөгет маңында Beeline, Kcell, Tele2 сияқты негізгі ұялы байланыс операторлары ішінара ұстайды, бірақ шатқалдың кейбір тұстарында байланыс мүлдем жоғалып кетуі мүмкін.
Есік көліне бала-шағаны алып баруға бола ма?
Иә, әбден болады. Көлікті дәл көлдің жанындағы тұраққа қоюға болатындықтан, ұзақ жаяу жүрудің қажеті жоқ. Балалармен серуендеп, таза ауада демалып қайтқанға тамаша жер. Тек су маңында балаларды қараусыз қалдырмаңыз.
Суретті салған — Кира Кустова.
