Көп ақша құртпай көріп қайтуға болатын елдер: сақтап алатын топтама
Аз ақшамен де әлем аралауға болатынын дәлелдейік.
Шетелге шығу үшін айлар бойы ақша жинау керек деген қате түсінік бар. Бірақ қор жиналғанын күтпей-ақ, табан астында тартып кетуге болатын бағыт жетерлік. Сол елдердің біразын топтап шықтық.
Орталық Азия
2025 жыл Орталық Азия елдері оқиғаға бай болды: Өзбекстанда биеннале өтті, Қазақстанда әйгілі жұлдыздар концерт берді, ал Қырғызстанда тау туризмі кеңінен танылды. Аймақтың аты әлемге биыл да таныла түспек. Орталық Азиядағы негізгі жерлерді әлі көріп үлгермеген болсаңыз, соның орайы келіп тұр. Туристер құжынамай тұрғанда көріп қайтыңыз.
Өзбекстан
Бұхара
Өзбек тәттілері
Ташкент
Виза: 30 күнге дейін қажет емес.
Өзбекстанға тек дәмді әрі қолжетімді тамақ үшін барған аздық етеді (бірақ бұл — саяхат бағдарламасындағы маңызды тармақ). Бұл елге ашық аспан астындағы музейге ұқсайтын тар көшелі көне қалаларында серуендеуге, Ұлы Жібек жолы заманынан сақталған медреселерді, мешіттер мен мұнараларды көріп қайтуға да бару керек. Өзбекстанға алғашқы келе жатсаңыз, маршрутты Ташкент, Бұхара және Самарқанд қалаларынан бастаған жөн. Ал уақытыңыз болып жатса, Самарқанд маңындағы Конигил ауылына соғыңыз. Онда тұт ағашынан көне технологиямен қолдан қағаз жасайды.
Өзбекстанда жүргенде әр қалада палау жеп көрген дұрыс. Сонда сапар соңында самарқандтық па, ташкенттік пе, әлде бұхаралық па — қай қаланың палауы көңіліңізге жақын екенін өзіңіз шешесіз. Үйге қайтарда міндетті түрде өзбек тәттілерінен ала кетіңіз: Қоқан халуасы мен нават — жақсы естелік әрі дәмді сый.
Сапарды үнемді өткізу үшін кәдімгі SIM-картадан гөрі eSIM алған дұрыс. Таксиді «Яндекс» арқылы шақырыңыз, әуежайда тұрған жүргізушілерге отырмаңыз. Түскі асқа жергілікті тұрғындар көп баратын орындарды таңдаңыз. Ондай жерлерде тамақ дәмді әрі арзан болады. Ал кәдесыйды базардан алған жөн, бутик пен арнайы дүкендерде баға әдетте екі-үш есе қымбат болады.
Қалай жетуге болады: Алматыдан, Астанадан және Ақтаудан тікелей рейстер бар. Шымкентке дейін ұшып барып, одан әрі такси арқылы да Ташкенттің орталығына дейін жетуге болады.
Қырғызстан
Виза: қажет емес, елге жеке куәлікпен кіре беруге болады.
Қыста мұнда Қарақол маңындағы тау-шаңғы базаларында сырғанап, жазда Ыстықкөл жағасында күнге қыздырынуға болады. Хайкингті ұнататындарға Ала-Арча шатқалы таптырмас бағыт — ол астанадан небәрі 40 минуттық жерде. Биіктігі 3 600 метрде орналасқан Адыгене көліне дейін көтеріліп көріңіз: мұндай мөп-мөлдір суды басқа еш жерден таппассыз! Тәжірибелі гидтер жол бастайтын тур алған жөн, бұл маршрутқа физикалық дайындық керек.
Ал қалада демаламын десеңіз, Бішкекте қазір аутентик кеңістіктер мен кофеханалар көптеп ашылып жатыр. Flask-ке немесе «Макаронная лавкаға» (иә, бұл танымал желі Қырғызстаннан шыққан), сондай-ақ «Көлөкөге» соғыңыз (онда дәстүр мен заманауи қала көрінісі үйлесім тапқан, бағасы да қолжетімді).
Қалай жетуге болады: Алматыдан маршруткамен не таксимен 4–5 сағатта, не болмаса Алматыдан Бішкекке немесе Қарақолға тікелей рейспен ұшып жетуге болады.
Қазақстан
Қиын маршруттар құрып, валюта айырбастап жүргенге ерінемін десеңіз, ел ішінде де көріп қайтқанға тұрарлық жер көп. Бірер күнге Шымкентке баруға болады: алып Дендросаябақта серуендеп, жаңарған Цитадельді аралаңыз. Жолай аңызға айналған Барноның самсасынан ауыз тиіп, квасын ішіп көріңіз. Таксимен немесе пойызбен екі-ақ сағатта Түркістанға жетесіз. Онда Қожа Ахмет Яссауи кесенесін көріп, «Керуен сарай» кешенінде қайықпен серуендеуге болады.
Қарағандыға да соға кетуге болады. Бұл қала Aviasales.kz командасы сияқты сізді де баурап алуы әбден мүмкін. Кеңестік кезеңдегі жаппай жер аударту салдарынан мұнда поляк пен неміс қауымдастықтары қалыптасқан. Сол себепті қазір Қарағандыда Қазақстанның өзге қалаларына қарағанда католик ғибадатханалары көп ұшырасады. Неоготикалық стильдегі Қасиетті Фатима Құдай Ана соборына кіріп, оның ауқымы мен сәулетіне тамсанбай кетпеске де болмайды. Ал қаладан 30 шақырым жерде Карлаг музейі бар. Бұл жер — елдегі ең әсерлі тарихи орындардың бірі, ГУЛАГ жүйесіндегі ең ірі лагерьлердің бірінің бұрынғы басқармасы.
Алтайдың жұпар аңқыған дала шөптерін иіскеп, аңызға айналған самырсын орманын көріп, Сібе көлдерінің мөлдір суындағы алабұғаларды көргіңіз келсе, Қатон-Қарағайға тартып кетіңіз. Ал демалыста қысқа сапарға уақыт табылып жатса, сарқырамаларды не ұлттық парктерді аралап қайтыңыз.
Кавказ елдері
Көне қалаларды көріп, асқақ тауларды аралап, ерекше әрі бірегей тағамдардан дәм татып көргіңіз келсе, бірақ мұның бәрі қымбат шықпаса екен деп отырсаңыз, Грузия, Армения мен Әзербайжан — таптырмас бағыт.
Әзербайжан
Виза: 90 күнге дейін қажет емес.
Көп турист Бакуды Дубай мен Париждің қосындысына теңейді: мұнда футуристік От мұнаралары көне Ичери-Шехердің ирелеңдеген көшелерімен іргелес жатады. Қалада Каспий теңізінің бойындағы ұзын жағалау бойында серуендеп, кілем музейіне соғуға болады.
Бакуды толық аралап шыққан соң, қаладан тыс аймақтарға шығуға кеңес береміз. Қазір Әзербайжанда эко-туризм қарқынды дамып келеді, сондықтан Габала немесе Шеки тауларынан арзан бағада үй жалдап, қала қарбаласынан тыныға аласыз. Ал бір күндік сапарға Гобустанға аттанып, лайлы жанартаулар мен ежелгі петроглифтерді тамашалауға болады.
Қалай жетуге болады: Бакуға Ақтау, Алматы мен Астанадан тікелей рейстер қатынайды.
Грузия
Тбилиси аулаларының бірі
Алазани алқабы
Чурчхела
Виза: бір жылға дейін қажет емес. 2026 жылдан бастап елге кірерде медсақтандыру рәсімдеу міндетті болады.
Тбилиси ескі қалада ұзақ серуендегенге, саны көп секонд-хендте шаршағанша шопинг жасағанға және верандаларда ып-ыстық хинкали жегенге таптырмас қала. Ал Кутаиси — Мартвили каньондары мен Прометей үңгіріне сапарға шыққанға ыңғайлы база. Туристік маусымның қызған шағында тамақ пен баспана бағасы өседі, бірақ басқа танымал бағыттардай қалтаны қақпайды.
Теңіз көргім келеді десеңіз, Батумиді таңдаңыз. Дегенмен мөлдір суды Гонио, Кобулети не Уреки сияқты көрші елді мекендерден табасыз. Ал тыныштық пен оңашалықты іздегендерге Сванетия сөзсіз ұнайды — Кавказдың биік шыңдары, саф ауа мен дәмді тағам осында.
Көшеде тұрып, үш тілде мейрамханасына шақыратындардан аулақ жүрген абзал. Жақсы мейрамханаға ешкім олай шақырмайды. Google Maps-тегі пікірлерге немесе «Ары-Бері» жинақтамасына сүйенген жөн.
Қалай жетуге болады: Тбилиси мен Кутаисиге Алматы, Астана, Ақтау, Атырау мен Шымкенттен тікелей рейстер бар.
Армения
Виза: қажет емес. Елге жеке куәлікпен кіруге болады.
Ереванда алдымен Каскад кешенінде серуендеп көріңіз. Бұл жерден қала алақандағыдай көрінеді. Сәті түссе, Арараттың кіші және үлкен шыңдарын да (иә, олар шын мәнінде екеу!) көруге болады. Артынша Кавказдағы ең үлкен көл — Севанға жол тартыңыз. Бұл жер жыл он екі ай көрікті болып тұрады, ал шаянның еті қосылған кебабтың дәмі ауыздан кетпейді.
Арменияда көшеден тур сатып алмаған жөн. Онлайн әлдеқайда арзан әрі таңдау да көп. Жаңа жыл қарсаңында Ереванда турист өте көп болады, сондықтан ол кезде бармаған дұрыс не бірден тау-шаңғы курорттарына кетіп қалыңыз. Ең жайлы маусым — мамыр–маусым және қыркүйек–қазан айлары.
Қалай жетуге болады: Қазақстаннан Арменияға тікелей рейс жоқ, бірақ Сочи не Стамбұл арқылы ауысып ұшуға болады.
Балқан өңірі
Сербиядағы қараусыз қалған бекіністерде өтетін техно-фестивальдер мен Албанияның жалт-жұлт еткен жағажайлары туралы айтайық. Биыл Балқан өңірі аздаған бюджетпен армансыз саяхаттағысы келетіндерге таптырмас бағыт болмақ.
Черногория
Виза: туристік маусымда (1 наурыздан 1 қарашаға дейін) 30 күнге қажет емес.
Ел билігі Еуроодаққа қосылып, шенген аймағына өтуді жоспарлап отырғанын ашық мәлімдеді. Сондықтан визасыз баруға мүмкіндік бар кезде сапарды кейінге қалдырмай, дәл қазір жоспарлаған дұрыс.
Черногория — шап-шағын ел: көлемі жағынан бір ғана Алматы облысынан жеті есе кіші. Әйтсе де ел көрікті жерге өте бай. Таңертең Адриатика жағалауында кофе ішіп отырып, түске қарай Дурмитор ұлттық паркінің тауларында ас ішуге болады. Котор шығанағындағы Котор, Тиват не Пераст сияқты шағын қалаларға соқпай кетпеңіз.
Қалай жетуге болады: туристік маусымда Алматы мен Астанадан Air Astana әуе компаниясының Подгорицаға тікелей рейстері бар. Маусымнан тыс уақытта Стамбұл арқылы ауысып ұшуға болады.
Сербия
Виза: 30 күнге дейін қажет емес.
Белград түнгі өмірімен, етке бай дәстүрлі асханасымен және модернистік сәулетімен танымал. Қаланың жүрегі саналатын Сава мен Дунай өзендері түйісетін тұста орналасқан Калемегдан бекінісінде серуендеп көріңіз. Уақытыңыз болса, аустро-венгр сәулеті сақталған Нови-Садқа да ат басын бұрыңыз. Жазда осы қалада Дунай жағасындағы көне Петроварадин бекінісі аумағында әлемдегі ең ірі электронды музыка фестивальдерінің бірі — Exit өтеді.
Қалай жетуге болады: Астанадан Белградқа тікелей рейстер бар, сондай-ақ Стамбұл арқылы ауысып ұшуға болады.
Албания
Виза: 90 күнге дейін қажет емес.
Теңіз жағасында тыныққанды сүйетін саяхатшылар бұл елді көбіне елеусіз қалдырады. Албания десе, көптің ойына бірден бункерлер түседі. Өткен ғасырда елде мұндай 500 мыңға жуық нысан салынған. Алайда бүгінде Албания — жағасын Ион мен Адриатика теңіздері шайып жатқан заманауи мемлекет. Бункерлер де жоғалып кеткен жоқ, тек жаңа өмірге бейімделді: қазір олардың ішінде стильді тату-салондар, кофеханалар мен музейлер жұмыс істейді. Астанасы Тиранамен шектеліп қалмай, міндетті түрде Бератқа соғыңыз — оны мың терезелі қала деп атайды. Бұл атау тау баурайына бір-біріне тіреліп, жоғары өрмелеп тұрған көне үйлерге байланысты шыққан: алыстан қарағанда, шексіз әйнек қасбет сияқты көрінеді. Соған қарамастан, Албания әлі де көршілес Грекия мен Черногорияға қарағанда әлдеқайда қолжетімді, ал табиғаты мен көріністері еш кем түспейді.
Қалай жетуге болады: Қазақстаннан тікелей рейстер жоқ, бірақ Стамбұл арқылы ауысып ұшуға мүмкіндік бар.
Теңіз жағасы
Жылы теңізге түсіп, құмды жағажайда демалып, жаңа піскен жеміс-жидекті молынан жеу үшін міндетті түрде көп ақша төлеп, бәрін доллармен есептеу керек деген түсінік бар. Бірақ бұл шындыққа жанаспайды: Вьетнам не Египеттегі толыққанды турға кететін ақша қала сыртындағы қонақүйде өткізілген екі уикендтің бағасымен шамалас болып шығады.
Вьетнам
Виза: 30 күнге дейін қажет емес.
Үнемдеп саяхаттағанды қалайтындарға нағыз жұмақ жер. Мұнда көше тағамы арзан әрі өте дәмді (бань-ми сэндвичі мен фо-бо сорпасын міндетті түрде татып көріңіз), баспана бағасы қолжетімді, ал тегін жағажайлар жетерлік.
Белсенді демалысты ұнататындарға Нячангты ұсынамыз: көне ғибадатханалар, VinWonders ойын-сауық паркі, сондай-ақ снорклинг пен дайвингке арналған арзан локациялар бар. Үнемдей жұмсасаңыз, мұнда 10 күндік демалыста бір адамға шамамен 500 долларды (257 мың теңгені) жеткізуге болады.
Қалай жетуге болады: Алматы мен Астанадан Нячангқа және Фукуок аралына тікелей ұшатын тұрақты және чартерлік рейстер бар.
Египет
Виза: Синай штампы келген кезде тегін қойылады. Шарм-эш-Шейх аумағында 15 күнге дейін жарамды. Ал елдің басқа қалаларына шығу үшін виза қажет, оны алдын ала елшілікте немесе онлайн рәсімдейді.
Египет — «бәрі қамтылған» форматтағы демалыстың классикасы. Оның үстіне, Шарм-эш-Шейх снорклингке таптырмас орын: алуан түсті балықтар мен маржандарды жағадан ұзап кетпей-ақ көруге болады. Пирамидаларды көргіңіз келсе, экскурсия алуға болады, бірақ ескеріңіз: Шарм-эш-Шейхтен Синай түбегінен тыс жерге толық визаcыз шығуға болмайды.
2025 жылдың қазанынан бастап 21 жасқа толмаған қазақстандықтар Египетке тек ата-анасының бірімен еріп қана кіре алады. Әжеңізбен, ағаңызбен немесе әпкеңізбен (21 жастан асқан жақын туыспен) ұшсаңыз, ата-анадан нотариалды куәландырылған сенімхат алу қажет.
Қалай жетуге болады: Алматы, Астана мен Шымкенттен Шарм-эш-Шейхке тікелей рейстер бар.
Нені ескерген дұрыс?
Билет арзандығына ғана қарап шешім қабылдамаңыз. FlyArystan немесе Wizz Air сияқты лоукостерлер бағасымен қызықтырады, бірақ кейде багаж, тамақ пен орын таңдау құны бірден билетке кіретін нұсқаны алған әлдеқайда тиімді. Әйтпесе осы қызметтердің бәріне кейін жеке-жеке ақы төлеуге тура келеді.
Мысалы, сіз Тбилисиге демалыс жоспарлап отырсыз делік. Кутаисиге ең арзан билетті бірден ала салуға асықпаңыз. FlyArystan төмен бағасымен еліктіреді, бірақ себетке шабадан қосқан сәтте-ақ жалпы сома Air Astana тарифімен теңесіп шыға келеді.
Қымбат багаждан бөлек, лоукостерлердің тағы бір жасырын «салығы» бар. Ол — уақыт пен логистика. Тбилисидің орнына Кутаисиге қонсаңыз, бірнеше сағатыңызды пойызда не маршруткада өткізуге келісім бересіз. Соның салдарынан бірнеше мың теңге үнемдеймін деген ой артық бір күн жолға кетіп, трансферге қосымша шығын шығарумен аяқталуы мүмкін. Кейде жайлылық пен тікелей рейс үшін сәл артық төлеу — ең дұрыс әрі ақылды үнем.
Маусымнан тыс саяхаттаудан қорықпаңыз. Жолға шығу үшін сәуір, мамыр, қыркүйек немесе қазан айларын таңдаңыз. Бұл кезеңде Грузия, Армения, Әзербайжан және Балқан өңірінда күн райы әлі де жайлы, ал баспана мен билет бағасы 1,5–2 есе арзандайды. Ал наурыз айында Өзбекстанда керісінше — туристік маусым қызып, бағалар күрт өседі.
Жергілікті тұрғындарға қарайлай жүріңіз. Қала орталығындағы қонақүйлер ыңғайлы болғанымен, қымбат. Оның орнына тексерілген сервистер (Airbnb, Booking немесе жергілікті қосымшалар) арқылы аудандардан пәтер жалдап көріңіз. Біріншіден, бұл арзанырақ. Екіншіден, көбіне пәтерде ас үй болады: үйде ішілген таңғы ас пен базардан алынған өнімдерден дайындалған бірнеше кешкі ас біраз ақша үнемдеуге көмектеседі. Үнемделген ақшаны экскурсияға немесе кәдесыйға жұмсаған әлдеқайда тиімді.
Алдын ала брондап, өзгеріске икемді болыңыз. Пойыз билеттерін (мысалы, Өзбекстандағы Афрасиаб) және ұшақ билеттерін сапарға 45–60 күн қалғанда алған дұрыс. Демалысыңыз нақты күндерге байланбаған болса, Aviasales.kz сайтындағы арзан бағалар күнтізбесін пайдаланыңыз — кейде сейсенбі күнгі билет жұманың билетіне қарағанда 30 пайызға дейін арзан болуы мүмкін.
